Counterblast - Bloggsíða Willy Sutton

Thomas Sowell on non-economic values

2004-07-27T22:14:00.000Z

One of the last refuges of someone whose pet project or theory has been exposed as economic nonsense is to say: "Economics is all very well, but there are also non-economic values to consider." Presumably, these are supposed to be higher and nobler concerns that soar above the level of crass materialism. Of course there are non-economic values. In fact, there are only non-economic values…. Economics does not say you should make the most money possible…. What lofty talk about "non-economic values" usually boils down to is that some people do not want their own particular values weighed against anything. - Thomas Sowell

Bréf frá svinlaranum 'Abdul'

2004-07-22T21:05:00.000Z

Fékk þetta í póstinum í dag:

Greetings from UAE, Before I introduce myself, I wish to inform you that this letter is not a hoax mail and I urge you to treat it serious. We want to transfer to overseas account ($21,300.000.00 USD) Twenty One Million Three Hundred Thousand United States Dollars) from a prime Bank here in Dubai United Arab Emirates. I want to ask you, If you are not capable to quietly look for a reliable and honest person who will be capable and fit to provide either an existing bank account or to set up a new Bank a/c immediately to receive this money, even an empty a/c can serve to receive this money, as long as you will remain honest to me till the end for this important business trusting in you and believing in God that you will never let me down either now or in future. I am Mr. Abdul Kadir Gaya, presently promoted to Auditor General in one of the biggest banks here in Dubai. During the course of our auditing last week, I discovered a floating fund in an account opened in the bank in 1996 and since 1998 nobody has operated on this account again,after going through some old files in the records I discovered that the owner of the account died without a [Heir/WILL] hence the money is floating and if I do not remit this money out urgently it will be forfeited for nothing. The owner of this account Mr. Morris Thompson an American and great industrialist and a resident of Alaska, who unfortunately lost his life in the plane crash of Alaska Airlines Flight 261 which crahsed on January 31 2000, including his wife and only daughter leaving nobody to claim the money. You shall read more news about the crash on visiting this site; and http://www.alaskaair.com/E_latest.asp. No other person knows about this account or any thing concerning it, the account has no other beneficiary and my investigation proved to me as well that the account is a secret account. The total amount involve is Twenty One million Three Hundred Thousand United States Dollars only [$21,300.000.00] and we wish to transfer this money into a safe foreigners account abroad. But I don't know any foreigner, I am only contacting you as a foreigner because this money can not be approved to a local person here, but to a foreigner who has information about the account, which I shall give to you upon your positive response. I am revealing this to you with believe in God that you will never let me down in this business, you are the first and the only person that I am contacting for this business, so please reply urgently so that I will inform you the next step to take urgently. I need your strong assurance that you will never let us down, me and a key bank official who is deeply involved with me in this business. I guarantee that this transaction will be executed under a legitimate arrangement that will protect you from any breach of the law. The bank official Will destroy all documents of transaction immediately we receive this money leaving no trace to any place. I will use my position and influence to obtain all legal approvals for onward transfer of this money to your account with appropriate clearance from the relevant ministries and foreign exchange departments. At the conclusion of this business, you will be given 30% of the total amount, 70% will be for us. I look forward to your earliest reply. PLEASE, TREAT THIS PROPOSAL AS TOP SECRET. Best Regards Abdul Kadir Gaya.

Alveg bráðsmellið. Variant af Nígeríu bréfunum vonandi sem flestir auðtrúa landar hafa heyrt af. Ég ætla að svara þessu, bara uppá forvitnis sakir. Gaman að þessu.

Hitt og þetta

2004-07-21T14:16:00.000Z

Ég er með nýtt blogg: dictators.blogspot.com, og er sundurlaust samansafn af mis-skemmtilegu gamanefni um harðstjóra vítt og breitt um heiminn.

Fyrir fattlausa, þá hef ég verið með blogg á ensku í þó nokkurn tíma.

Ég hef einnig safnað saman asnalegum ummælum á ofleyg.blogspot.com, en flestir sem komast þangað eru flokkaðir sem 'vottaðir bjánar' (certified idiots) af Willy Sutton.

ORGanistinn farinn. Sniff. Sniff.

Pig Human disease

2004-07-20T21:54:00.000Z

A new and strange illness emerges in a small island nation

Abu Raja for Hindustan Times.

Scientists have discovered a new and strange disease that only has been found in a tiny little nation in the north Atlantic. The disease that affects people of all ages, presents it self as a progressive and selective memory loss.

This is most unusual. Says Karrí Stefansson, a respected and adored scientist: "This is very unusual disease, and clearly has both genetic and environmental components."

People with this disease show progressive memory loss, where they only forget events when someone has done some harm to them and strangely, the more harm, the more pronounced the memory loss. The cause is not known, but theories are that it is caused by Amyloid plaques similar to those of Alzheimer's disease. The disease is dubbed Grisson-Disease, but the scientific name is Pig-Human disease, due to uncanny likeness to a similar disease that is only found in mountain pigs in Papua New Guinea.

This has impacted the life of the nation. Teenagers kick their parents behinds, only to receive gifts the day after. Bosses verbally abuse their underlings and in turn receive loyalty and adoration. In one extreme case, a famous bank robber was made an honorary customer in a bank that he robbed a few years earlier.

Epidemiologists say the nation could perish soon if no cure can be found. Since 29th of June 1996, about 30-40% of the nation might have been affected and now there are studies that indicate that the number might be double that number.

The word is out. Many scam artists and criminals are flocking to the rich country. "This is like stealing candy from children", says one Irish con man that did just that. “This nation is plain stupid.” Now the child’s parents are inviting him for dinner.

What will become of this once proud nation? Could thins nation perish if no cure is found? We hope not, but we will continue to report the progression of this strange and unusual disease.

Many many thanks for reading my article and may god bless your lifestock.

Warm Regards from the hot springs in Iceland.
Kisses kisses, Abu.

Movies: Duplex

2004-07-11T20:41:00.000Z

Laws and regulations can have tremendous impact on society. In the news today I saw a report on new and strict EU environmental regulations. In the UK this will result in a dramatic reduction in the number of landfills and the inevitable result of this is an increase in the illegal dumping of garbage and industrial waste. Of course an official recommended strict penalties, as if that would solve the problem.

I have depicted the evil (and inevitable) results of price controls before. In New York and in many other cities there are limits on how much people can rent out their own apartments. This is of course silly as Hazlitt explains quite clearly:

Still another example of our short-sighted legislation is rent control. This is usually imposed in the early stages of an inflation. As the inflation goes on, the discrepancy between the rent the landlord is allowed to charge, and the rent necessary to yield him a return comparable with that in other investments, becomes greater and greater. The landlord soon has neither the incentive to make repairs and improvements, nor the funds to make them.
When the rent control is first imposed, the government promises that new buildings will be exempt from it; but this assurance is soon repudiated by a new law. It becomes unprofitable to build new rental housing. New mortgage money for it becomes increasingly difficult to obtain. Landlords of old housing often can no longer supply even heat and other essential services. Some cannot even pay their taxes; their property has in effect been expropriated; they abandon it and disappear. Old rental housing is destroyed quicker than new housing is built
Some favoured tenants, already in possession, are momentary beneficiaries, but tenants or would-be tenants as a whole, in whose interest the legislation has been professedly passed, become the final victims. The irony is that the longer rent control is continued, and the more unrealistic the fixed rents become as compared with those that would yield an adequate return, the more certain the politicians are that any attempt to repeal the rent control would be "politically suicidal."

In the movie Duplex the characters of Stiller and Barrymore are a nice couple that buy an apartment that comes with an tenant from hell (that pays 88$ per month). Of course no one thinks killing the old bag is morally justified, but everyone can see the evil effects of the price controls in this movie. No one in his right mind will rent out a part of his apartment/building even if it would make since to do so under normal circumstances. This is just one manifestation of price controls. Another one is seen in the movie The Super.

Anti Green

2004-07-03T21:46:00.000Z

Ný síða hjá hinum sívirka Ástrala, John Ray: Anti Green, og er eins og nafnið gefur til kynna algert megadiss á umhverfisfríkin.

Kódekar

2004-07-02T09:39:00.000Z

Loksins, loksins. Núna fann ég lokalausn mína á öllum kódeka vandamálum. Fyrir þá sem ekki vita hvað kódekar eru, þá eru þeir ástæðan fyrir flestum villuboðum þegar maður ætlar að horfa á stafrænar myndir í tölvunni. Á síðu deilis er linkur í VLC - VideoLAN client en það er lítið og nett forrit sem virðist spila allt. Þarna er einnig kódeka pakki, ACE Mega Codec Pack en hann gerir öðrum forritium kleyft að spila kódeka-myndir. Virkar vel utan að ég þarf að stilla hljóð uppsetningu í VLC í hvert sinn og næ ekki bæði tali og fullum gæðum á sama tíma, en er enn að prófa mig áfram með það. Ég hlýt að ramba á lausnina fljótlega.

English: Two programs to play Codec-infested video files. Good stuff.

Engels um Íslendinga og Norðurlönd

2004-06-28T18:52:00.000Z

Þar kom að því. Fann loksins skrif Friðriks Engels um Íslendinga, en ég hafði leitað að þeim á hinum undarlegustu vefsíðum eins og marxists.org og ámóta.

Þetta er nú ekki merkilegt. Í einhverju fúlsku-kasti fer Engels að argast útí hinar ómerkilegu þjóðir í Norðri í bréfi til félaga síns Marx. Honum finnst allir ljótir og leiðinlegir, og alveg sérlega svo um landann:

"I have several times felt tempted to be proud of the fact that I am at least no Dane, nor yet an Icelander, but merely a German."

Þjóðremba, þjóðernishyggja eða rasismi? Hvað um það, hér er bréfið fyrir áhugasama.

Brotni glugginn heimsóttur aftur

2004-06-25T18:26:00.000Z

Fyrir nokkru þýddi ég hluta af Hvað menn sjá og sjá ekki eftir Bastiat. Fyrsti kaflinn er um hinn mikla efnahagsávinning sem verður af því að krakki brýtur rúðu. Auðvitað er það fásinna að það sé almennt gott að gluggar brotni, enda sýnir Bastiat fram á það með skemmtilegum hætti.

Því miður metur nútíma hagfræði raunvörulegan efnahagsávinning (eða tap) einstaklinga ekki vel. GDP eða Gross Domestic Product en það er mælikvarði á allar vörur og þjónustu sem koma á markaðinn á hverju ári. Því miður er samsetningin ekki sérlega nákvæm, enda erfitt verk að taka það saman svo vel sé.

Lawrence Parks tekur hinar skringilegu hliðar GDP fyrir í grein í The Free Market þar sem hann rekur dæmi um hvernig hægt sé að "auka" þjóðarframleiðsluna með því að stunda eyðileggingu og sóun:

As recently as 50 years ago, economists regarded the vitality of the economy as consonant with its ability to produce things people want (and would pay for). Today, the economy has been redefined into something called the Gross Domestic Product, or GDP. It measures all goods and services brought to market in a given year. But is it really an accurate measure of how well an economy is serving people's needs? Here are some outlandish ways the GDP can be boosted.
....
Break something around the house, like a television, a dish, or a window. Replacing these increases the GDP and creates jobs.
Smash up the car. It will have to be fixed or replaced. The auto industry employs, directly and indirectly, one of every seven workers in the U.S., and they need the overtime.
For great results, burn down the house. Don't worry. If you handle it right, insurance will pay for it and the rebuilding will keep a lot of people busy for a while.

Hún er undarleg þessi hagfræði. Síðan koma miklir spekingar frá bönkunum og segja okkur að "hagvöxturinn" sé ekki "raunvörulegur". Klapp klapp fyrir þeim.

Ég er frægur

2004-06-21T18:37:00.000Z

Allt að fara til helvítis, enn eina ferðina

2004-06-01T20:00:00.000Z

Frændi okkar frá Danmörku, Björn Lomborg, fór á myndina the day after tomorrow og var ekki hrifinn (nema af brellunum). Það sem honum fannst mest athugavert á ekki að koma á óvart: myndin ýkir upp hættuna á global warming dæminu all svakalega og aðstandendur myndarinnar vilja nota hana sem áráðurstæki fyrir lagasetningum sem eiga að draga úr gróðurhúsaráhrifunum.

Hvað er að því, munu margir spyrja. Er ekki gott að vernda umhverfið og þurfum við aumur almúginn smá hjálp við það. Gefum frænda vorum orðið:

If politicians were to snap to attention, what would be achieved? Implementing the Kyoto agreement on climate change would cost at least $150 billion each year, yet would merely postpone global warming for six years by 2100. The family in Bangladesh who will get flooded will have an extra six years to move.
Even if the movie's creators are right – and the scientists are wrong – and the Gulf Stream does collapse within a decade, then Kyoto would have made no difference.
For the cost of implementing Kyoto in just one year, we could permanently provide clean drinking water and sanitation to everyone on the planet. Yet it is unlikely that Emmerich will cast Brad Pitt creating sewerage systems in Kenya for his next glamorous movie. Nor is he likely to tell us the tale of governments investing in malarial vaccines or global conferences removing trade barriers. Bjorn Lomborg: Entertaining discredited ideas of a climatic catastrophe. The Australian

Sem sagt, að því gefnu að kenningasmiðir hafi rétt fyrir sér, að því gefnu að á næstu 100 árum verði ekki nein meiriháttar eldgos (sem valda global cooling) og að því gefnu að stjórnvaldsaðgerðirnar nái markmiðum sínum, þá munu þessar aðgerðir fresta hækkun hitastigs um 6 ár á hverjum 100 árum.

Allt þetta fyrir árlegan kostnað sem er sambærilegur þjóðarframleiðslu lítils lands í norður evrópu sem Lomborg ætti að þekkja til.

Það er svo auðvelt að berjast fyrir einhverju sem einhver sér, og ef það er ekki nógu ljóst er gerð 100 miljóna bíómynd til að styðja sitt mál. Það sem menn ekki sjá eru fyrirtækin sem fara á hausinn í framtíðnni vegna þessara gjalda. Menn sjá ekki minkandi markaði sem þróunarlönd þurfa til að bjarga sér úr fátækt. Menn sjá ekki börn deyja úr malaríu eða öðrum fyrirbyggjanlegum sjúkdómum vegna ofuráhuga vesturlanda á ólæknanlegu og ósannanlegu vandamáli þar sem menn beita meðölum sem hafa aldalanga sögu um að hafa ekki náð markmiðum sínum.

The Psychopathic Dictator

2004-06-01T11:56:00.000Z

Psychopathology has always played an important role in History. It is estimated that 2-5% of all individuals are psychopaths, and it is quite clear that the number is higher among politicians. Why the worst get on top is an interesting question per se and is a worthy subject by itself.

But who do we diagnose someone as a psychopath. There is no universal rule to do this, but since psychopaths are amoral and only care for themselves (although they most often maintain the opposite) and one should try to find signs and symptoms of just that in their life.

DSM-IV: Antisocial Personality Disorder Definition
Sociopathic Personality or Antisocial Personality Disorder is a personality disorder whose essential feature is a pervasive pattern of disregard for, and violation of, the rights of others that begins in childhood or early adolescence and continues into adulthood. The individual must be at least age 18 and must have a history of some symptoms of conduct disorder before age 15. It is diagnosed by the presence of three (or more) of the following:

failure to conform to social norms with respect to lawful behaviours as indicated by repeatedly performing acts that are grounds for arrest

deceitfulness, as indicated by repeated lying, use of aliases, or conning others for personal profit or pleasure

impulsivity or failure to plan ahead

irritability and aggressiveness, as indicated by repeated physical fights or assaults

reckless disregard for safety of self or others

consistent irresponsibility, as indicated by repeated failure to sustain consistent work behavior or honor financial obligations

lack of remorse, as indicated by being indifferent to or rationalizing having hurt, mistreated, or stolen from another

The occurrence of antisocial behavior is not exclusively during the course of schizophrenia or a manic episode. Some of the associated features are: depressed mood, drug addiction and erratic behavior.

ICD-10: F60.2 Dissocial (Antisocial) Personality Disorder
Personality disorder, usually coming to attention because of a gross disparity between behavior and the prevailing social norms, and characterized by at least 3 of the following:
(a) callous unconcern for the feelings of others;
(b) gross and persistent attitude of irresponsibility and disregard for social norms, rules and obligations;
(c) incapacity to maintain enduring relationships, though having no difficulty in establishing them;
(d) very low tolerance to frustration and a low threshold for discharge of aggression, including violence;
(e) incapacity to experience guilt and to profit from experience, particularly punishment;
(f) marked proneness to blame others, or to offer plausible rationalizations, for the behavior that has brought the patient into conflict with society.
There may also be persistent irritability as an associated feature. Conduct disorder during childhood and adolescence, though not invariably present, may further support the diagnosis.
Includes:
* amoral, antisocial, asocial, psychopathic, and sociopathic personality (disorder)
Excludes:
* conduct disorders
* emotionally unstable personality disorder

These are the diagnostic criteria that are most commonly used for a medical diagnosis of psychopaths. The criteria above are not irrefutable science, but with relevant experience they can be used for fairly accurate diagnosis.

The psychopath comes in every shape and form. No specific class or background does seem to generate more psychopaths than others. The psychopaths can be as good looking and clever as the next person and does only occasionally stand out in a crowd.

If one compares the diagnostic criteria seen above with the average dictator, chances are that most or all of the criteria apply. This is of course pretty easy to do, once they start to purge the nation of the Jews, counterrevolutionaries or whatever the propaganda machine deems to be the most likely for popularity to persecute. However, for those that the years before they came to power are well documented, it is usually quite easy to make the diagnosis.

Take the early years of one Adolf Hitler for example. In his childhood Hitler did show his famous temper tantrums, uncontrollable outburst of rage, when confronted or criticized. This is quite typical of psychopaths who almost invariably can't stand the slightest criticism. His personal life was also quite pathological. He had trouble bonding with people in a normal way and had few true friends growing up. His 'love' his niece Geli Raubal was more like an obsession that the poor girl got out of by committing suicide. Eva Braun also attempted suicide but survived, only commit suicide by her masters side a decade later. Hitler of course never blamed himself for his misfortunes as an young man, but he often barely survived in Vienna as an struggling artist. The same trait is evident and well documented, when things started to wrong in the war, he blamed everyone but himself.

The megalomania was also all-consuming. In the dying days of the war when he was in the famous Berlin bunker (with a horde of people, all but one were quite pathological characters) he said that if he should perish, the German people should as well. The United States Office of Strategic Services (OSS) made a psychological profile of Hitler and there are many quotes that are quite revealing of his character: "Do you realize that you are in the presence of the greatest German of all time?; I cannot be mistaken. What I do and say is historical; For the last twenty-four hours I was the supreme court of the German people; I am one of the hardest men Germany has had for decades, perhaps for centuries, equipped with the greatest authority of any German leader... but above all, I believe in my success. I believe in it unconditionally." The verdict of the OSS is of no surprise.

His ideology was, besides being evil, a mixed bag of socialistic ideas blended with fierce nationalism and xenophobia. These ideas were neither original nor coherent. The discrepancies are obvious to all to see and this is what most people have speculated over one time or another. Why was this non-Aryan looking man creating a master race of blond, strong and beautiful people? What is the difference between the Poles, Dutch and Russians and Germans, with respect to blondishness. There is no difference between these nations in that particular mater. What about the nationalism and the internationalism of the Aryan people, but Hitler said that the Nordic people, plus few other nations, were a little Aryan as well. What about his personal life and his hatred of the Jews. One would think that his family had been killed by some crazy Jews. This aspect of Hitler’s life has been studied well by bewildered historians and no reasonable explanation was discovered.

The discrepancies between Hitler’s life and his ideology are easily explainable by his personality; He just does not care.

Many other examples can be found throughout history. Fidel Castro is a fine example of a psychopathic individual that has been able to mesmerize a great deal (the left) of the human population. The son of a rich plantation owner, Castro did show at an early age many of the character traits that would eventually make him famous. His brother Raul said of him: "But Fidel was different. He dominated situations... And, every day, he would fight. He had a very explosive character. He challenged the biggest and the strongest ones, and when he was beaten, he started it all over again the next day. He never quit."* The shallow Fidel took identity refuge in the legendary revolutionary Jose Marti, again and again he discovered eerie similarities to his life and the one of Marti and talked endlessly of this in his numerous speeches. This is just what psychopaths do. They no only steal physical things and lie to advance their cause. They also heavily 'borrow' the identity of people, nations or national heritage. This is what Adolph Hitler did with the Nordic heritage and Wagner. He managed to damage Wagner’s image to the degree that only recently one of his Opera was first played in Israel.

Castro was not merely an unruly teenager in his university years. He was actually quite active in one of the university gangs that was in constant war with other 'youth movements', and Castro was implicated in several murders. This is Fidel Castro in his teens and early twenties. He was not convicted, but then again, are gang members ever convicted of anything.

After rising to power after the revolution, the friendly cigar-smoking revolutionary, started to kill anyone of those in his government that opposed him or was the slightest threat to his power. The all to familiar, after-the-revolution purges. He persecuted the imperialists (foreign companies) and land owners in from the onset of the revolution. But he did not stop there. Throughout his reign, he has persecuted small business owners and private farms, that by no means fit either category. He deviated from his particular form of socialism to pronounce himself a Marx-Leninist, when it became convenient to suck up to the Soviets. Hardly a strong sense of ideology.

We also can see the footprints of the megalomaniac in the Economic policies of Cuba. First, he decided that Cuba was too dependent on sugar production and started to divert the economy toward 'industrialization'. When that failed in a most disastrous way, he became obsessed with sugar, so much that in 1969-70 he forced the bulk of the nation to produce sugar, only to gain some goal that he had set by himself. He even changed the calendar and abolished Christmas, so feverish he was in reaching the goal. Of course the goal was not reached and in the following year a new law was introduced, 'slackers' were to punished severely.

These two are only random examples of psychopathic dictators. The point being, if one takes a good look at the lives and actions of these dictators and their henchmen it becomes obvious that most, if not all, are easily diagnosed as psychopaths. This applies to the megalomaniac Napoleon, cruel Saddam Hussein and the inhumane Chairman Mao and many many more.

*Volker Sierka, Fidel Castro. A biography. p.14)

Tvær skýrslur

2004-05-30T18:54:00.000Z

Í Fréttablaðinu í dag er fjallað um 2 skýrslur á sömu síðunni, án þess að þær séu settar í samhengi við hvora aðra.

Fyrst er fjallað um skýrslu sem Rannveig Guðmundsdóttir bað um og er nú fyrst tilbúin, 18 mánuðum síðar. Þar er um fjallað um verð á matvælum á Íslandi en það er víst hátt og vesalings þingmennirnir hreinlega vissu ekki af hverju. Það þarf engan snilling til að átta sig á því og kemur fram í skýrslunni að skattar og tollar, auk flutningskostnaðar, smæðar markaðarins, hás gengis og lítillar samkeppni, séu orsök fyrir háu vöruverði. Auðvitað eru há laun einnig örsök, en tæplega pólitíst rétt að minnast á það.

Síðan er vitnað í Mörðs Árnason sem bað um skýrslu um hvalveiðar, sem 'svo mikilvægt' var að vinna.

"Sú skýrsla sem ég bað um kostar ekki 22 milljónir. Það myndi taka vanan mann þrjár til fjórar vikur að vinna hana."

Án efa ódýrasta og minnsta skýrsla í manna minnum.

Leysir frjálshyggjan umhverfisvandamál

2004-05-30T13:05:00.000Z

Our economics fails to see, let alone measure, the full value of major parts of our world...Much of what we don't see with our economics involves the accelerating destruction of the environment. – Al Gore, Earth in the Balance.

It is true that where a considerable part of the costs incurred are external costs from the point of view of the acting individuals or firms, the economic calculation established by them is manifestly defective and their results deceptive. But this is not the outcome of alleged deficiencies inherent in the system of private ownership of the means of production. It is on the contrary a consequence of loopholes left in the system. It could be removed by a reform of the laws concerning liability for damages inflicted and by rescinding the institutional barriers preventing the full operation of private ownership. – Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics.

The statements above capture the significant differences between the contemporary collectivist and classical liberal perspectives on environmental protection. The collectivist vision is well represented by former Vice President Al Gore (quote above). He and most other environmental activists are convinced that the classical liberal order cannot protect the environment. They believe that markets are rife with market failures—that externalities are everywhere, and that environmental public goods are undersupplied. In a world of pervasive externalities, government intervention must also be pervasive. To the more theological wing of the environmental movement—the eco-theocrats—mankind has sinned against Nature, so we must expiate for our wicked ways. And this expiation is no mild thing—it requires nothing less than a “wrenching transformation of civilization.”

In contrast, the classical liberal vision is well captured in the quote from Ludwig von Mises. To classical liberals, the environment is but one of the many important areas that different people value to differing degrees. Given the vast array of resources that make the environment, and the diversity of taste about these resources, classical liberals argue that a comparable control over these resources is needed. Classical liberals seek to provide that protection by integrating ecological resources into the market, by extending property rights and the rule of law to them. The environment values deserve as much—but no more—protection than other values. Nature cannot protect itself. Trees cannot have standing as legal actors, but behind every tree can stand an owner who, by protecting his property, protects it for all. The classical liberal approach is not to seek more efficient ways to advance some politically determined goal, but rather to create an institutional framework to facilitate exchanges and trade offs between individuals, empowering them to make their own choices

Hér að ofan er úrdráttur úr grein sem ég fann á síðu The Competitive Enterprise Institute. Það er vel þess virði að lesa greinina, þar sem alræðis-sinnar reyna eins og þeir geta nú á dögum að koma böndum á markaðinn þar sem 'það er svo mikilvægt' að vernda umhverfið. Ekki það að ríkisforsjá leysi umhverfisvandamál að neinu marki. Auðvitað er ekki til neitt eitt system sem sér öllum fyrir hámarks-lífsgæðum (customized) og verndar umhverfið í leiðinni. Mestu umhverfisslys sögunar eru í gömlu Sovíet þar sem enginn átti neitt og enginn hafði vald til að berjast gegn umhverfisspjöllum sem svo sannarlega var ljóst að myndi valda þeim miklum skaða.

Are oil prices high?

2004-05-21T01:18:00.000Z

Ok, the oil prices are rising and people are worried. Someone told me that some politicians in the US are talking about price caps. No bother verifying that, I believe him. But how high is the oil price, historically speaking of course, but people tend to forget that one needs to look back more than few weeks in order to do that:

"The same is true, by the way, for the cost of oil. Adjusted for wage growth, oil is slightly cheaper today than it was 20, 30, and 50 years ago, and five-times cheaper than 100 years ago. How can gas and oil be cheaper since we've used so much of it over time? Well, thanks to human innovation, we are always finding new sources of oil, while at the same time technology makes it cheaper to drill for it."

Henry Hazlitt. Four online books

2004-05-20T00:19:00.000Z

For those that have not figured it out, there are four free online books by Henry Hazlitt on the net.

Foundations of Morality, Conquest of Poverty, Time Will Run Back and The Wisdom of Henry Hazlitt.

The books can be found here, as well as having a permanent place on the link-bar on the right.

Leiðbeinandi verð

2004-05-19T22:29:00.000Z

Hvað skyldi Hazlitt segja um 'leiðbeinandi' verðið fyrir bókina sína.

Annars er óhætt að mæla með þessari bók. Auðlesin og engin gröf eða óskiljanleg tölfræði.

Franska vinnuvikan og Henry Hazlitt

2004-05-19T20:41:00.000Z

Eitt af hinum fögru loforðum, sem hljóma svo vel korteri fyrir kosningar, er 'stytting vinnuvikunnar'. Það þarf ekki að spyrja að því, allir vilja vinna minna og alveg sérstaklega ef launin lækka ekki við það. Hér á landi hefur þessi vinnuviku-della ekki náð eins langt og í Evrópu. Frakkar gengu fyrir skemmstu skrefinu lengra og styttu vinnuvikuna í 35 tíma.

Þessar aðgerðir fara ekki vel með efnahagslífið eins og við er að búast þegar stjórnmálamenn koma með einhverjar 'sértækar aðgerðir'. Það er afleitt að sjá efnahagslífið (þ.e. efnahagur fólksins) líða fyrir aðgerðir sem fæstir vilja í raun. Það á ekki að koma á óvart að fólk kjósi frekar peninga en ríkis-úthlutað frí, jafnvel í Frakklandi.

Hugmyndafræðin gengur út á að fleiri fái störf ef höft séu sett á hversu mikið í viku hverri. Þetta er gömul hagfræði-villa sem Hazlitt og fleiri hafa sýnt fram á fyrir mörgum áratugum að er meingölluð, hér ræðir Hazlitt hvað mun gerast ef lög um hámarksvinnu eru sett, að því gefnu að tímakaup sé óbreytt (að gefa sér hækkað tímakaup jafngildir því að einhverjum hafi tekist að rækta peningatré) og að allt fari á besta veg; nýju starfsmennirnir eru jafn hæfir hinum sem fyrir voru og framleiðslukostaður hækki ekki:

Þó fleiri starfsmenn verði ráðnir, mun hver um sig vinna færri stundir og því fjölgar vinnustundunum ekki. Ólíklegt er að nokkur framleiðniaukning verði svo heitið geti og heildarlaun sem útborguð eru og "kaupmáttur" verða ekki meir. Allt sem gerist í raun, jafnvel þótt gert sé ráð fyrir hinu besta (sem þó yrði sjaldan), er að starfsmenn sem áður höfðu vinnu munu styrkja þá sem áður vor atvinnulausir. Það stafar af því, að nýju starfsmennirnir fái hver um sig þjá fjórðu þess vikukaups sem gömlu starfsmennirnir voru vanir að fá, verða gömlu starfsmennirnir sjálfir að láta sér nægja að fá aðeins þrjá fjórðu sem þeir fengu áður. Það er rétt að gömlu starfsmennirnir munu nú vinna færri klukkustundir; en þeir keyptu þennan dýra frítíma væntanlega ekki vegna þess að þeim þótti hann þess virði: Greiðslan fyrir frítímann er fórn sem færð er til að útvega öðrum störf.

Auðvitað eru þeir stjórnmálamenn sem taka þessar vondu ákvarðanir ekki neitt verr gefnir en aðrir í þeirra 'stétt'. Hinsvegar hlusta þeir á þá sem gjamma hæst, og af einhverri ólekkans ástæðu þá er það hagur forustumanna stéttarfélaga að berjast fyrir 'skjólstæðingum' sínum með þessum hætti. Hver vill ekki 'vernda' félagsmenn frá óheftum þrældómi og hvað ættu nú þessir ágætu menn að gera, nema að berjast fyrir einhverju. Ekki gengur það að láta menn gera samninga sín á milli, án milligöngu þeirra. 'Atvinnuöryggi' þeirra byggist á því að það gerist ekki.

Hazlitt er ekki búinn. Í hinni ágætu, og fríu net-bók, The Wisdom of Henry Hazlitt, fjallar hann um skyld mál, nefnanlega yfirvinnukaup, en það er víst við líði hér á landi:

A similar judgment must be passed on all "spread-the-work" schemes. The existing Federal Wage-Hour Law has been on the books for many years. It provides that the employer must pay a 50 percent penalty overtime rate for all hours that an employee works in excess of 40 a week, no matter how high the employee's regular hourly rate of pay.
This provision was inserted at the insistence of the unions. Its purpose was to make it so costly for the employer to work men overtime that he would be obliged to take on additional workers.
Experience shows that the provision has in fact had the effect of narrowly restricting the length of the working week. In the ten year period, 1960 to 1969 inclusive, the average annual work week in manufacturing varied only between a low of 39.7 hours in 1960 and a high of 41.3 hours in 1966. Even monthly changes do not show much variation. The lowest average working week in manufacturing in the fourteen months from June, 1969 to July, 1970 was 39.7 hours and the highest was 41 hours.
But it does not follow that the hour-restriction either created more long-term jobs or yielded higher total payrolls than would have existed without the compulsory 50 percent overtime rate. No doubt in isolated cases more men have been employed than would otherwise have been. But the chief effect of the over time law has been to raise production costs. Firms already working full standard time often have to refuse new orders because they cannot afford to pay the penalty overtime necessary to fill those orders. They cannot afford to take on new employees to meet what may be only a temporarily higher demand because they may also have to install an equivalent number of additional machines.
Higher production costs mean higher prices. They must therefore mean narrowed markets and smaller sales. They mean that fewer goods and services are produced. In the long run the interests of the whole body of workers must be adversely affected by compulsory overtime penalties.
All this is not to argue that there ought to be a longer work week, but rather that the length of the work week, and the scale of overtime rates, ought to be left to voluntary agreement between individual workers or unions and their employers. In any case, legal restrictions on the length of the working week cannot in the long run increase the number of jobs. To the extent that they can do that in the short run, it must necessarily be at the expense of production and of the real income of the whole body of workers. The Wisdom of Henry Hazlitt: Chapter 23: False Remedies for Poverty

Nóg um vinstrivillur í dag, enda fagurt vorkvöld og margt annað hægt að gera en að sitja heima fyrir framan tölvuna.

The Austrian School of Economics

2004-05-16T23:08:00.000Z

The Austrian School of Economics.

Nokkuð gott safn af Austurrískum hagfræðigreinum. Eins og ávalt með austurríska hagfræði, þá eru þessar greinar flestar vel læsilegar og auðskildar. Ekkert um hinn óþægilega ávana hagfræðinga að kaffæra lesandann í jargoni og óskiljanlegum (og of ósönnuðum) formúlum.

Stórverslanir og neytandinn

2004-05-15T12:48:00.000Z

Það hefur mikið verið rætt um hinar vondu verslunarkeðjur sem ryðja úr vegi smærri verslunum og sniðganga heildsala ef þeir gefa ekki magnafslátt. Það er án efa mikið til í gagnrýnisröddum, enda engar líkur á að fólk hætti að tapa í viðskiptum einn daginn, og án efa hafa stóru keðjurnar farið á svig við 'góða viðskiptahætti' oftar en ekki, því það starfsmenn og eigendur stórfyrirtækja eru engir englar frekar en aðrir.

Hinsvegar er margt sem er hreinlega ekki rétt sem gagnrýnismenn segja og sumt á sér engar stoðir í raunvöruleikanum. Til dæmis er það ekkert gefið mál að smákaupmaður sem hættir í bransanum tapi neitt á því. Oftar en ekki er verslunin keypt upp af stærri keðju og menn tala að þessi eða hinn hafi nú verið keyptur upp, eins og það sé eitthvað slæmt mál. Oft fer 'litli aðilinn' vel úr þessum viðskiptum því það er algengt að fyrirtæki í útþenslu borgi yfirverð fyrir það sem stjórnendur hafa bitið í sig að sé nauðsin að komast yfir.

Einnig breytist eðli markaðarins með tímanum. Fyrir nokkrum áratugum var það ekki svo slæm hugmynd að opna hverfisverslun. Í raun er það þannig sem allar stóru verslunarkeðjurnar hér á Íslandi hafa byrjað og erlendis hefur það sama gerst einnig. Í dag er það gáfulegra að stofna sérverslun, ef einhver vill hasla sér völl í verslun á Íslandi í dag.

Fyrir þá heildsala sem neyðast til að gefa stórmörkuðum afslátt, þá vorkenni ég þeim ekki neitt. Oft er það nú ágætis viðskipti að hafa mikla veltu með lítilli álagningu í stað þess að eltast við fjölmarga kúnna þó álagningin sé meiri þar. Ef neytandinn vill fá ódýra vöru óháð opnunartíma eða þjónustu eða fjölbreytni, þá er gott að vita að hann getur það á Íslandi þótt sumir reyni að setja stein í götu hans.

Einka skólar

2004-05-13T00:18:00.000Z

Af hverju er það talið merki um sérlegt ríkisdæmi að senda börn í einkaskóla? Eru hlutirnir ódýrari hjá ríkinu, þar sem það þarf sér valið ráð ef á að skipta um ljósaperu, kennarar vinna æ styttri vinnutíma og ýmsar reglur eru settar á hverjir hafa forgang í störfin.

Þetta þarf ekki að vera svona.

Private schools in developing countries produce greater student achievement than government schools, and they do so without leaving the poor behind, concludes a new report by the Liberales Institut in Switzerland.
According to researcher James Tooley, contrary to popular belief, private school enrollment is fairly common in developing countries. For instance, 80 percent of youths in India's urban areas attend private schools. Pakistan also has high rates of enrollment, where even 37 percent of the poorest students attend private schools as compared to 40 percent in government schools. He says the poor have enjoyed access to private education. Private Education Benefits the World's Poor

Ef þau geta það...

Libertyhaven.com

2004-05-12T15:31:00.000Z

Libertyhaven Nokkuð góð síða eins og má geta sér til um í kynningu á efni hennar:

Libertyhaven now has over 5,000 articles, all full-text searchable from our search engine, as well as discussion groups and free e-mail. Follow the main subject headings above to find such sub-categories as Austrian economics, Ludwig Von Mises, public choice theory, Henry Hazlitt, gun control, free trade, Friedrich Von Hayek, economic cycles and depressions, Adam Smith, economic history, Milton Friedman, ethics, Ayn Rand, privatization, and many, many more.

þjóðareign - sameign þjóðarinnar - þjóð-viljinn.

2004-05-11T21:52:00.000Z

Þjóðareign - ekki ríkiseign, nýr variant af gamalli klisju vinstri manna. 'Ríkið' er ekki fallið til vinsælda á slagorðaspjöldum Samfylkingarinnar og þá er bara að fara í smiðju áróðursmeistara fyrri alda sem notuðu þjóðarkonseptið með miklum ágætum.

Það er gert í Svíþjóð

2004-05-10T19:55:00.000Z

Ég hef oft talað um 'það er gert í Svíþjóð' rökin, en þau eru variant af 'það er gert víða erlendis' rökunum. Auðvitað eru þessar rökfærslur alger ó-rök því það heimurinn er stór og það er auðvelt að finna dæmi um allt mögulegt og ómögulegt sem er regluvætt á einhvern hátt einhverstaðar erlendis, eða þá í 'okkar helstu nágrannalöndum'.

Nú hefur Svíþjóð verið fyrirmyndar ríki margra hér á landi. Nýlega nefndi ungur stjórnmálamaður á vinstri vængnum Svíþjóð sem dæmi um hversu gott það væri fyrir efnahaginn að hafa sterkt ríkisvald. Sko, sjáiði bara Svíþjóð, þar er ríkið sterkt og bætir upp fyrir 'markaðsbresti', og efnahagurinn blómstrar.

Það er rétt að það er betra að búa í Svíþjóð en mörgum öðrum löndum en það þarf að fara langann veg frá Malmö til þess að finna lönd þar sem ástandið er miklu verra. Ísland er til dæmis með 30 þúsund dollara per mann í GDP en Svíþjóð er með um 26 Þúsund USD (bæði tölur fyrir 2002, reyndar ber smá óvissa með þessar tölur m.a. vegna stöðu gjaldmiðla).

Tilefni þessarar greinar er að ég rakst á skýrslu um þróun efnahagsmála í Svíþjóð eftir Nils Karlson, en hann starfar hjá Ratio stofnuninni í Stokkhólmi. (það er vel þess virði að skoða þessa síðu).

Hann dregur ekki upp fagra mynd af heimalandi sínu og súmmerar upp vandamál Svíþjóðar í upphafi greinarinnar:

I. No job on net have been produced in the private sector since 1950.
II. None of the top 50 companies on the Stockholm stock exchange has been started since 1970.
III. Sweden has dropped from fourth to 14th place in 2002 among the OECD countries in terms of GDP per capita since 1970.
IV. Well over one million people out of a work force of around five millions do not work in 2003 but live on various kinds of public welfare programmes such a pre-pension schemes, unemployment benefits, sick-leave programmes etc.
V. A majority of the adult population are either employed by the state or clients of the state in the sense that they have a majority of the income coming from public subsidies.

Á fyrri hluta síðustu aldar var mikill vöxtur í Sænsku atvinnulífi. Það var ekki bara það að hún slapp við beina þáttöku í tveimur heimsstyrjöldum, en efnahagslífið hafði gengist undir afreglun (deregulation) og skattar voru ekki miklir (svipuð þróun í US og fleiri löndum reyndar, eins og Hayek spáði fyrir um, jókst hlutur ríkisins mikið út öldina).

Ef við sjáum skattahækkanir sjáum við einnig hækkun á ríkisútgjöldum en þau hækkuðu meira í Svíþjóð en í flestum sambærilegum löndum og slöguðu í 70% af þjóðarframleiðslu. Nú síðust ár hefur orðin einhver stefnubreyting því efnahagslífið gat ekki staðið undir bákninu.

Greinin eftir Karlson er nokkuð góð og ég mæli eindregið með henni, sérstaklega seinni hlutanum en hann fjallar um efnahagslíf Sverige á nokkuð Austurískan máta.

Álitsgerð um samkeppnisumhverfi í landbúnaði

2004-05-10T13:46:00.000Z

Í dag kom alveg makalaus skýrsla sem Eiríkur Tómasson prófessor og Árni Vilhjálmsson gerðu fyrir landbúnaðar ráðherra. Þar koma fram hugmyndir sem Guðni hafði rætt um opinberlega áður. Ómögulegt er að segja til um hvort þessar delluhugmyndir séu komnar frá Eiríki og Árna eða hvort skýrsluhöfundar hafi sett í skýrsluna það sem greiðanda myndi líka við.

Lokaorð skýrslunar eru mjög fróðleg. Í raun er það alveg makalegt að einhverjir lögfræðingar útí bæ skuli vera að semja sósíalískar lagagreinar.

"Kæmi því til greina að sett yrði nýtt ákvæði í búvörulög, svohljóðandi:
"Framleiðslukostnaður nautgripakjöts, sauðfjárafurða, svínakjöts og kjúklinga, miðað við meðalbú, skal reiknaður út og skráður að Hagþjónustu landbúnaðarins. Fari heildsöluverð á einhverri þessara afurða niður fyrir 50% af reiknuðum framleiðslukostnaði er landbúnaðarráðherra heimilt að ákvarða lágmarksverð í heildsölu af þeirri afurð, þó þannig að það verð nemi ekki hærra hlutfalli af reiknuðum framleiðslukostnaði en 80%. Ákvörðun um slíkt lágmarksverð má vara í allt að sex mánuði í senn."

"Jafnframt yrði að taka upp í lögin ákvæði um viðurlög við brotum á umræddu ákvæði, svo og hvernig haga skuli eftirliti." Álitsgerð um samkeppnisumhverfi í landbúnaði. Eiríkur Tómasson prófessor og Árni Vilhjálmsson hrl.

Hvernig væri að taka upp viðurlög Robespierre við brotum á lögum um hámarksverð.

10 Mistakes of Karl Marx

2004-05-09T18:08:00.000Z

I found this nice piece floating around in the www. Originally published in the ed in The Freeman in 1982.

Some Mistakes of Marx

William Henry Chamberlin

"The evil that men do lives after them." This maxim applies with singular force to the work of Karl Marx. The life of this apostle of socialism, communism, and class war was spent, for the most part, in obscure and sometimes squalid poverty. Marx was unable to make even a humble living as a writer and journalist; he had no other trade or profession. He would probably have had to go on poor relief, in his time less generous in England than it is now, if it had not been for handouts from his disciple and collaborator, Friedrich Engels, who enjoyed the advantage of having a successful capitalist father.

Marx's record of political achievement at the time of his death seemed quite sterile. Because, in a moment of bravado, he renounced Prussian citizenship, he was unable to go to Germany or take any intimate part in the German socialist movement. He played no role in English politics.

To put it mildly, Marx was not a mellow or lovable character. His habits of excommunicating from the socialist movement everyone who disagreed with him kept his circle of friends very limited.

There is an abundance of historical evidence for Max Eastman's caustic profile of Marx in Reflections on the Failure of Socialism:

If he ever performed a generous act, it is not to be found in the record. He was a totally undisciplined, vain, slovenly, and egotistical spoiled child. He was ready at the drop of a hat with spiteful hate. He could be devious, disloyal, snobbish, anti-Semitic, anti-Negro. He was by habit a sponge, an intriguer, a tyrannical bigot who would rather wreck his party than see it succeed under another leader.

But if there were few mourners, literally or figuratively, at the grave of Marx the man, the idea of Marxism, the vision of a world in which the proletariat, oppressed by capitalism, was to become the architect of new millennial. order, marched from success to success.

Before World War I Marx was revered as the founding father of the socialist parties which had sprung up in most European countries. Because a Russian genius of revolutionary action, Vladimir Ilyitch Lenin, swallowed Marx's ideas whole without conscious reservation, Marxism became the creed of the new communist regime in Russia.

William Henry Chamberlin (18971969) was a frequent contributor to The Freeman. Author of the Russian Revolution and numerous other books and articles on world affairs, he was uniquely qualified to discuss Marxian errors by having lived and traveled where such mistakes are obvious.

It is especially timely to review what Chamberlin reported More than twenty--five years ago to be some of the mistakes of Marx. This article is reprinted from the May 1956 Freeman.

This regime, which has never wavered in its belief that someday its power will encompass the entire world, represents a revolt against all the values of Western civilization, against religion and the moral law, against civil and personal liberties, against the right to own property, which is one of the first and most indispensable of human liberties. After World War II communism, the offspring of Marxist teaching, extended its dominion over China, over the countries of Eastern Europe, so that today [19561 it has been imposed as a dogmatic faith on more than one third of the population of the world.

And the influence of Marx is by no means restricted to nations under communist rule. The appeal of Marxian ideas to European socialists, to the half-baked intellectuals of newly emancipated countries in Asia has been considerable. And, although the number of persons who can honestly claim to have read through with comprehension the dry and abstruse Capital must be small, the simplified version of Marxist theory presented in The Communist Manifesto and elsewhere possesses strong psychological appeal. Marx Sets the Proletariat Against the Bourgeoisie

Marx professed to know all the answers, to offer a complete explanation of human activity on the basis of historic materialism. In the Marxian scheme there is a hero, the proletariat, a villain, the bourgeoisie; and the hero is represented as a certain ultimate winner. There is a vision of revolutionary victory that will transform the conditions of human existence and usher in a millennium, of the nature of which, to be sure, Marx offers few and vague hints. To trusting minds which accept Marx's premises and assumptions without question there comes an intoxicating sense of being in step with history, of professing a creed that is based on infallible science.

But it is just this myth of infallibility that is the Achilles' Heel of Marx as a thinker, of Marxism as a system. An examination of the works of Marx and his collaborator Engels reveals ten big mistakes, of which some are so fundamental that they completely discredit, as a preview of the future, the whole superstructure of faith in capitalist misery and doom, and socialist prosperity and triumph, which Marx laboriously reared on a foundation of Hegelian metaphysics and minute research in government reports on the seamy sides of early British capitalism. These mistakes are as follows:

1. The doom of capitalism is assured because under its operation the rich will become richer and fewer; the poor will become poorer and more numerous. To quote one of the more striking rhetorical passages in Capital:

While there is a progressive diminution in the number of the capitalist magnates, there occurs a corresponding increase in the mass of poverty, oppression, enslavement, degeneration and exploitation. But at the same time there is a steady intensification of the wrath of the working class-a class which grows ever more numerous and is disciplined, unified and organized by the very mechanism of the capitalist method of production. Capitalist monopoly becomes a fetter upon the method of production which has flourished with it and under it. The centralization of the means of production and the socialization of labor reach a point where they prove incompatible with their capitalist husk. This bursts asunder. The knell of capitalist private property sounds. The expropriators are expropriated.

These are resounding words, but utterly empty words, in view of the fact that social and economic development in capitalist countries has proceeded along a precisely opposite direction from the one predicted by Marx. What was in Marx's time a social pyramid has become more like a cube. The capitalist system has brought to the working class not increasing "oppression, enslavement, degeneration and exploitation," but an increasing share of new inventions and comforts that did not even exist for the wealthy a hundred years ago: automobiles, radios, television sets, washing machines, as well as money in the bank, stocks, and bonds.

2. Socialism can only come about when capitalism has exhausted its possibilities of development. Or, as Marx puts it in his Critique of Political Economy:

No form of society declines before it has developed all the forces of production in accordance with its own stage of development.

But, of the three countries which, according to Marx, were ripest for the transition to socialism, as most industrially developed, the United States is still, by and large, the freest economically.

The larger free part of Germany, after the terrific shock of the war, has achieved a remarkable recovery by shedding Nazi and Allied controls and resorting to old -fashioned individualistic incentives. Great Britain has settled for a kind of socialistic New Deal, without violence or outright expropriation and well short of Marx's "dictatorship of the proletariat."

On the other hand, the countries where violent revolutions were carried out in the name of Marx, the Soviet Union and China, were, on Marx's own theory, completely unripe for socialism. Capitalism was in a fairly early stage of development in Russia. Much of China lived in precapitalist conditions. Experience has shown that, in precise contradiction of Marxist dogma, capitalism is harder to overthrow as it strikes deeper roots and shows what it can accomplish. A plausible case can be made out for the proposition that, although political and economic change would have come to Russia, there would have been no communist revolution if World War I had been avoided and Stolypin's policy of breaking up the old peasant communes and giving the peasant more sense of individual property had developed long enough to yield results.

3.The "dictatorship of the proletariat" is a just and feasible form of government. This is based on two false assumptions: that the "proletariat," or industrial working class, has some kind of divine right to rule and that governing power can be directly exercised by this group of the population. Both are wrong. Marx never clearly explained why the proletariat, for which he foresaw increasing poverty and degradation, would be qualified to rule. And Soviet experience and Red Chinese experience offer the clearest proofs that dictatorships of the proletariat, in theory, become ruthless dictatorship over the proletariat, in practice. Absolute power in communist states is exercised not by workers in factories, but by bureaucrats, of whom some have never done any manual work; others have long ceased to do any.

4.Under socialism the state will "wither away." This grows out of Marx's belief that the state is an instrument for the suppression of one class by another. In the classless society of socialism, therefore, there will be no need for the state.

Events have played havoc with this theory. Nowhere is the state more powerful, more arbitrary, more of a universal policeman, snooper, and interventionist than in the Soviet Union. Yet it is here that the new regime has abolished private property in means of production, thereby, according to Marx, inaugurating a classless society. One is left to choose between two alternative conclusions. Either the Marxist theory of the state as an instrument of class rule is a humbug or the kind of class rule that prevails in the Soviet Union must be uncommonly crude and ruthless.

5.Capitalism (in the nineteenth century) has exhausted its productive possibilities. This flat statement is made by Marx's alter ego, Engels, in his Anti-Dühring, written before the internal-combustion engine, X-rays, aviation, synthetic chemistry, and a host of other enormously important additions to the productive process, brought into existence by the stimulus of capitalism.

6.All ideas, all forms of intellectual and artistic expression are a mere reflection of the material interests of the class in power. This conception is expressed repeatedly in Marx's writings, notably in German Ideology, where he writes: "The class which has the dominant material power in society is at the same time the dominant spiritual power .... The dominant ideas are nothing but the ideal expression of material conditions." One of the few wisecracks as sociated with the name of Marx is that the Church of England would rather give up all its Thirty-Nine Articles of Faith than one thirty-ninth of its possessions.

The historical record shows that this interpretation of human conduct is crudely one-sided and inaccurate, Men die far more often for ideas than for material interests. The communist victory in Russia was not due to the fact that material conditions for the masses became better after the Bolshevik Revolution. This was emphatically not the case. What did happen was that the organized, disciplined, communist minority acquired an iron grip on the masses by its double weapon of propaganda and terror, kept passions of class hatred and class envy at the boiling point, whipped laggards into line by ruthless regimentation, and thereby preserved their regime through years of civil war and famine. Sometimes the materialistic interpretation of history becomes sheer absurdity, as in the case of a Moscow musical announcer, whom I once heard offer the following bit:

We will now hear Glinka's overture, "Ruslan and Ludmilla." This is a cheerful, buoyant piece of work, because when it was written Russian trade capitalism was expanding and conquering markets in the Near East.

It would seem that, in order to carry any semblance of plausibility, this should have been accompanied by proof that Glinka owned stock in the expanding companies-a highly improbable contingency, if one considers the economic status of Russian musicians.

7.Production depends on class antagonism. To quote Marx, in The Poverty of Philosophy:

From the very moment in which civilization begins, production begins to be based on the antagonism of orders, of states, of classes, and finally on the antagonism between capital and labor. No antagonism, no progress. This is the law which civilization has followed down to our own day.

Like many of Marx's "laws," this is a mere unsupported assertion of a pedantic dogma. No proof is adduced. The greatest human constructive achievements, the cathedrals of the Middle Ages, the great dams and skyscrapers of modern times, are the fruit of cooperation, not of antagonism.

8.Nationalism is a negligible force. Marx and Engels lived in an age of rising national consciousness. Conflicting nationalism was the strongest force that let loose World War I. Yet in all their writings the attitude toward nationalism is one of contemptuous deprecation. As Isaiah Berlin, a fairly sympathetic biographer, writes (Karl Marx, p. 188):

He consistently underestimated the force of rising nationalism; his hatred of all separatism, as of all institutions founded on some purely traditional or emotional basis, blinded him to their actual influence.

9.War is a product of capitalism. This idea has found some acceptance outside the ranks of the Marxist faithful. The temptation to seek an oversimplified scapegoat for war is strong. But while, theoretically, such Marxian motives as struggle for trade, colonies and commercial spheres of influence, might lead to war, there is no serious historical evidence that any major conflict was ever touched off by such considerations. There were differences of economic interest between the industrializing North and the mainly agricultural South before the Civil War. But these could easily have been compromised. What made the fratricidal conflict "irrepressible," in Seward's phrase, were the two big political and moral issues: secession and slavery,

World War I was purely political in origin. There was the clash between Slav nationalism and Austro-Hungarian desire to hold together a ,multinational empire. A system of tight and almost automatic alliances turned what might have been an Austrian punitive expedition against Serbia into a general war.

World War II was the handiwork not of any magnates of capitalism, but of a plebeian dictator, Adolf Hitler, pursuing aspirations of conquest and military glory that far antedate the modem capitalist system. The three countries that were best prepared for war were the communist dictatorship in the Soviet Union, the Nazi dictatorship in Germany, the authoritarian military regime in Japan. Capitalism makes for free trade, free markets, limited governmental power, and peace. And the principal war threat today comes from the expansionist urge of communist imperialism.

10. The worker is cheated because the employer, instead of paying him the full value of his work, holds out on him profit, interest, and rent. Or, as Marx himself states his theory of "surplus value" (Capital, Modern Library edition, p. 585):

All surplus value, whatever particular form (profit, interest, or rent) it may subsequently crystalize into, is in substance the materialization of unpaid labor. The secret of the self-expansion of capital resolves itself into having the disposal of a definite quantity of other people's unpaid labor.

It requires little reflection or research to realize that "surplus value," like many other Marxian catch Phrases, is a myth. How, under any economic system-capitalist, fascist, socialist, communist - could industry expand and provide more goods and more jobs for more people if capital were not withheld from immediate payment to finance future construction? Perhaps the best refutation of Marx's rabble-rousing myth that surplus value is a peculiar dirty trick of capitalists, practiced against workers, is that the extraction of what might be called surplus value is practiced on a gigantic scale in the Soviet Union through the medium of a sales or turnover tax that often exceeds 100 per cent.

A Classic Failure

It is amazing that, with such a demonstrable record of failure to understand either the world in which he was living or the direction in which that world was going, Marx should be hailed as an unerring prophet. The truth is that there is nothing remotely scientific about Marx's socialism. He started with a set of dogmatic a priori assumptions and then scratched around in the British Museum for facts that would seem to bear out these assumptions. Like the Emperor in the fairy tale, Marxism, for all its ponderous appearances, really has no clothes on when examined in light of realities, in Marx's time and in our own. His supposedly infallible system of interpreting history and life is riddled with mistakes, of which the foregoing ten are only the most obvious and the most glaring.

Joseph Stiglitz

2004-05-09T15:24:00.000Z

Það er algengt að grafa upp einhverjar opinberar tölur máli sínu til stuðnings. Það er ekkert að því í eðli sínu, enda er erfitt að tjá sig um hagfræði án þess að vitna í hagtölur. Við getum skilið það að stjórnmálamenn skuli koma með misvísandi tölur, enda er hagfræðilegur skilningur þeirra ekki upp á marga fiska og þeir hafa oftar en ekki beinan hag af því að sannfæra áhlustandann (kjósandann) um eitthvað. Hinsvegar er það allt annað og verra mál þegar hagfræðingar gera sig seka um svona ósóma. Tökum Joseph Stiglitz, Nóbel-verðlaunahafa til dæmis, en hér er hann að svara spurningu blaðamanns Salon.com, en umræðuefnið er hvernig sé best að umbreyta sósíalískum hagkerfum í markaðshagkerfi:

What is a reasonable length of time -- particularly when it comes to identifying what's succeeded and failed?
We are never really sure, but what we do know historically is that if Russia's economy is down 30 percent from what it was [in 1989], and let's say they start growing 4 or 5 percent a year, it's going to take them another decade or two just to get back to where they were. In that sense, yes, there will be ups and downs; the race is never over. But the shock therapy has cost the Russian people enormously, not only in terms of GDP. Their life expectancy is down while the rest of the world has life expectancy increasing. These are the kind of consequences that have resulted. Poverty went from 2 percent of the population to over 40 percent in 1998. These are just enormous changes.

Þarna tekur hann opinberar tölur Sovíet veldisins, 2% fátækt, og slengir þeim fram eins og þær séu heilagur sannleikur. Hver trúir þessum tölum frá gömlu Sovíet herrunum sem eitt sinn neituðu tilvist fatlaðra í ríki sínu. Voru virkilega færri fátækir í Sovíet árið 1989 en á Íslandi 2004, eða er Sovíeska tölfræðin brengluð og fátæktarviðmiðin sett fyrir við hungurmörk? Og auðvitað er hægt að spyrja sig hvaða þýðingu fátæktarhugtakið hafi í þjóðfélagi sem ekki viðurkennir eignarrétt.

Hann minnist einnig á 30% samdrátt í landsframleiðslu og þykist hann vita ástæðuna fyrir þessum óförum, but the shock therapy has cost the Russian people enormously, not only in terms of GDP. Við skulum gefa Stiglitz það forskot að segja að tölurnar séu réttar; þessi 30% eru raunvörulegur samdráttur hagvaxtarins og lítum einnig framhjá því að það sem framleitt var í Sovíet var drasl sem var dömpað á landsmenn sem og á önnur ríki sem nutu verndar Sovíet. Er þá einhver önnur skýring á þessum samdrætti en einhver 'shock theraphy' sem einhverjir frjálshyggjupúkar nörruðu Rússland til að taka upp (gefum Stiglitz einnig það forskot að ráðamenn Rússlands hafi fengið tilsögn í sannri frjálshyggju 'shock theraphy' markaðsvæðingu og þeir farið eftir því sem fyrir þá var lagt).

Rússland er ógnar stórt land og hefur nú um 140 miljónir íbúa og er nærri tvöfalt stærra en US, sem hefur 100 miljónum fleiri íbúa, og er stór partur af landinu í órafjarlægð frá vestur Evrópu. Hvað verður um gríðarlega stórt land sem hefur verið stýrt með miðstjórnarháttum í nærri heila öld og var að sligast undan eigin þunga þegar Sovíet veldið liðaðist í sundur. Hvað varð um markaðina fyrir allt Sovíet draslið? Hver endurnýjar framleiðslutækin í Úral fjöllunum og í Magnitogorsk? Hvaða áhrif hefur það á hagkerfi Rússlands að landið liðaðist í sundur? Hver eru áhrif Tjetjéníu stríðsins? Hvaða jólasveinn stjórnaði landinu á sínum tíma? Hvað með spillinguna sem var allsráðandi strax eftir fall Sovíet, þar sem var erfitt að greina á milli mafíósa og valdamanna?

Í mínu auðmjúka áliti, ég tel að margt annað hafi hrjáð Rússland annað en frjálshyggju 'shock therapy', þótt ýmislegt hafi án efa mátt betur fara. Vandamálin sem Sovíetríkin höfðu hlaðið upp voru gríðarleg og löndin sem áður mynduðu þau þurfa áratugi til þess að vinna sig úr þessri efnahagslegu og þjóðfélagslegu hít. Sama hver hefði tekið við völdum í Rússlandi eftir upplausn Sovíet og sama hvaða ráð og stuðning viðkomandi valdhafar hefðu fengið, þá var óstöðugleiki og efnahagsvandræði óumflýjanleg. Einungis spurning um hversu mikil vandræðin myndu verða.

Nokkrir frjálshyggju linkar.

2004-05-09T13:15:00.000Z

Ágætis frjálshyggju flash show sem málverjan Milton Friedman var svo duglegur að benda mér á.

Og enn og aftur Economic Policy eftir von Mises, en hún er álíka auðskilin eins og flash showið hér að ofan.

Asymmetric Information, Austrian style.

International Society for Individual Liberty , margt gott hér.

Where are the chapters on trade and growth, on trade and wages, on trade and unemployment, on global income inequality, on the digital divide, on market forces and the environment, on multinational monopoly, on intellectual property, on migration, on cultural imperialism—on any of the issues, in fact, that most animate the anti-globalist protesters and their far more numerous armchair sympathisers? The merits of globalisation do not rest on whether the Fund was right to call for higher interest rates in East Asia during its attempts to stabilise the region's economies after 1997—the issue that most excites Mr Stiglitz. In fact, these things have almost nothing to do with each other. Ritdómur The Economist: Globalisation and Its Discontents, Joseph E. Stiglitz.

And I agree with you Marge - in theory. In theory, Communism works. In theory. Alveg ágætis blogg.

Áfengisaldur og Jóhannna

2004-05-08T22:31:00.000Z

Jóhanna Sigurðardóttir er fyrsti flutningsmaður frumvarps til laga um lækkun lágmarksaldursins. Í því er lagt til að aldurstakmark til að kaupa áfengi undir 22% að styrkleika verði lækkað úr 20 árum í 18 ár.

Þetta hljómar ekki svo illa í rauninni og það kom mér á óvart að Jóhanna hafi stolið glæpnum með þessu frumvarpi. Síðan kom það. Í fréttum í kvöld kom það fram að tilgangurinn með lagafrumvarpinu er sá það á að 'breyta neyslumynstrinu'.

Þessi árátta stjórnmálamanna til að reyna að stjórna mannlífinu kemur manni sífellt á óvart.

Nokkrir linkar

2004-05-07T18:05:00.000Z

The Pragmatic Libertarian. Alveg ágætis blogg.

Geir með nýtt blogg. Sörverinn fyrir gamla bloggið krassaið og nú byrjaður að blogga á ensku.

Von Mises Institute. Góð síða með fullt af greinum í hæsta gæðaflokki. Síðan er þar það besta safn af fríu efni um efnahagsmál sem ég hef fundið hingað til. Enginn hagfræðingur með snefil af sjálfsvirðingu ætti að láta þetta framhjá sér fara.

Cafe Hayek. Ein af betri bloggsíðum á netinu, enda blogg-collective hagfræðiskors háskóla í V-Virginíu (Deliverance contry).

Brjálaður Ástrali. Ágætis viðkomustaður ef finna á eithvað slæmt um vinstrimenn. Tekst best upp þegar hann skrifar um Hitler, Mússólíni og fleiri ámóta rugludalla.

The pot at the end of the garbage rainbow

2004-05-05T21:57:00.000Z

Last night I was watching the highly politically incorrect 'Penn and Teller Bullshit'. This program was about recycling. I'm not going to cover what was said in the program; recycling does not make any economical sense and we are not drowning in garbage etc. There is this one quote that I want to focus on. This is very interesting and quite telling in how absurd arguments can get, when someone tries to defend one economic fallacy or another. This is what Neil Seldman said, but he is the President of something called the Institute for Local Self-Reliance:

"That's what we call the pot at the end of the garbage rainbow, that's where the fifteen to twenty dollar an hour jobs, with health insurance etcetera, makes people able to make a decent living through recycling".

This is amazing, he is telling us that if the government takes away our money (I say our, since recycling is subsidised in every country with active recycling programs) only to create shitty jobs. The government destroys many jobs due to high taxes and inches many people closer to poverty, and then creates lousy jobs instead.

The argument that this Neil makes is not something new. Once more I quote Frédéric Bastiat, this time from one of his best work, What Is Seen and What Is Not Seen, where he responds to a similar argument as above:

Now, if I am not mistaken, no sooner will the author of the proposal have descended from the platform, than an orator will rush up and say:
"Discharge a hundred thousand men! What are you thinking of? What will become of them? What will they live on? On their earnings? But do you not know that there is unemployment everywhere? That all occupations are oversupplied? Do you wish to throw them on the market to increase the competition and to depress wage rates? Just at the moment when it is difficult to earn a meagre living, is it not fortunate that the state is giving bread to a hundred thousand individuals? Consider further that the army consumes wine, clothes, and weapons, that it thus spreads business to the factories and the garrison towns, and that it is nothing less than a godsend to its innumerable suppliers. Do you not tremble at the idea of bringing this immense industrial activity to an end?"
This speech, we see, concludes in favour of maintaining a hundred thousand soldiers, not because of the nation's need for the services rendered by the army, but for economic reasons. It is these considerations alone that I propose to refute.
A hundred thousand men, costing the taxpayers a hundred million francs, live as well and provide as good a living for their suppliers as a hundred million francs will allow: that is what is seen.
But a hundred million francs, coming from the pockets of the taxpayers, ceases to provide a living for these taxpayers and their suppliers, to the extent of a hundred million francs: that is what is not seen. Calculate, figure, and tell me where there is any profit for the mass of the people. Frédéric Bastiat, Selected Essays on Political Economy: What Is Seen and What Is Not Seen

The French in the 18th century where a lot more civilized than people today. Now we reduce the employment of thousands of people to sorting through garbage, an activity that is only reserved for the most poor in the third world.

Viðskiptahallinn tæklaður

2004-05-05T16:00:00.000Z

How to get rid of the trade fecifit that most nations suffer so dearly from? It is very simple indeed as the picture above shows. Everyone sees only the negative aspects of this event, but there is indeed a positive side to it: it reduces the trade decifit. The French genius Frédéric Bastiat first came to this realization more than 150 years ago. The argument is as follws:

A French business man bought $1000 worth of goods in France and shipped them to the United States and sold the goods for $1200, thus a $200 profit. He bought cotton for the $1200 and shipped the goods from the United States back to France.

This little endevour did hurt the interest of France in the most serious way, it created unfavourable balance of trade. If the ship had sunk midway in the first voyage, the customs officials would have accounted only for the $1000 worth of goods (in Franks of couse) but not the $1200 worth of goods that came from across the ocean, thus, if that would have happend, the trade decifit of France would have been $1000 more favorable.

The problem was, that although highly beneficial for the trade balance, ships do not sink in a regular and predictable way, so Bastiat came up with a better solution:

There is still a further conclusion to be drawn from all this, namely, that, according to the theory of the balance of trade, France has a quite simple means of doubling her capital at any moment. It suffices merely to pass its products through the customhouse, and then throw them into the sea. In that case the exports will equal the amount of her capital; imports will be nonexistent and even impossible, and we shall gain all that the ocean has swallowed up. Bastiat, Frédéric, Economic Sophisms

Postscript: Is this what the Boston Tea Party was all about?

Hitler's Mountain Home

2004-05-05T14:15:00.000Z

The gardens are laid out simply enough. Lawns at different levels are planted with flowering shrubs, as well as roses and other blooms in due season. The Führer, I may add, has a passion for cut flowers in his home, as well as for music.

Every morning at nine he goes out for a walk with his gardeners about their day's work. These men, like the chaffeur and air-pilot, are not so much servants as local friends. A life-long vegetarian at table, Hitler's kitchen plots are both varied and heavy in produce. Even in his meatless diet Hitler is something of a gourmet -- as Sir John Simon and Mr. Anthony Eden were surprised to note when they dined with him in the Presidial Palace at Berlin. His Bavarian chef, Herr Kannenberg, contrives an imposing array of vegetarian dishes, savoury and rich, pleasing to the eye as well as to the palate, and all conforming to the dietic standards which Hitler exacts. but at Haus Wachenfeld he keeps a generous table for guests of normal tastes. Here bons viveurs like Field Marshals Göring and von Blomberg, and Joachim von Ribbentrop will forgather at dinner. Elaborate dishes like Caneton à la presse and truite saumoné à la Monseigneur will then be served, with fine wines and liqueurs of von Ribbentrop's expert choosing. Cigars and cigarettes are duly lighted at this terrace feast -- though Hitler himself never smokes, nor does he take alcohol in any form.

All visitors are shown their host's model kennels, where he breeds magnificent Alsatians. Some of his pedigree pets are allowed the run of the house, especially on days when Herr Hitler gives a "Fun Fair" to the local children. On such a day, when State affairs are over, the Squire himself, attended by some of his guests, will stroll through the woods into hamlets above and below. There rustics sit at cottage doors carving trinkets and toys in wood, ivory, and bone. It is then the little ones are invited to the house. Coffee, cakes, fruits, and sweets are laid for them on trestle tables in the grassy orchards. Then Frauen Goebbels and Göring, in dainty Bavarian dress, perform dances and folk-songs, while the bolder spirits are given joy-rides in Herr Hitler's private airplane.

Nor must I forget to mention the archery-butts at the back of the chalet. It is strange to watch the burly Field-Marshall Goring, as chief of the most formidable air force in Europe, taking a turn with the bow and arrow at straw targets of twenty-five yards range. There is as much to-do about those scarlet bulls'-eyes as though the fate of nations depended on a full score.

Séð og Heyrt

Hver er maðurinn

2004-05-05T10:44:00.000Z

He had been something of a bohemian in his youth, and always regarded young people and their idealism as the key to progress and the overcoming of outmoded prejudices. And he was widely admired by the young people of his country, many of whom belonged to organizations devoted to practicing and propagating his teachings. He had a lifelong passion for music, art, and architecture, and was even something of a painter. He rejected what he regarded as petty bourgeois moral hang-ups, and he and his girlfriend "lived together" for years. He counted a number of homosexuals as friends and collaborators, and took the view that a man's personal morals were none of his business; some scholars of his life believe that he himself may have been homosexual or bisexual. He was ahead of his time where a number of contemporary progressive causes are concerned: he disliked smoking, regarding it as a serious danger to public health, and took steps to combat it; he was a vegetarian and animal lover; he enacted tough gun control laws; and he advocated euthanasia for the incurably ill.

He championed the rights of workers, regarded capitalist society as brutal and unjust, and sought a third way between communism and the free market. In this regard, he and his associates greatly admired the strong steps taken by President Franklin Roosevelt's New Deal to take large-scale economic decision-making out of private hands and put it into those of government planning agencies. His aim was to institute a brand of socialism that avoided the inefficiencies that plagued the Soviet variety, and many former communists found his program highly congenial. He deplored the selfish individualism he took to be endemic to modern Western society, and wanted to replace it with an ethic of self-sacrifice: "As Christ proclaimed 'love one another'," he said, "so our call -- 'people's community,' 'public need before private greed,' 'communally-minded social consciousness' -- rings out…! This call will echo throughout the world!"

The reference to Christ notwithstanding, he was not personally a Christian, regarding the Catholicism he was baptized into as an irrational superstition. In fact he admired Islam more than Christianity, and he and his policies were highly respected by many of the Muslims of his day. He and his associates had a special distaste for the Catholic Church and, given a choice, preferred modern liberalized Protestantism, taking the view that the best form of Christianity would be one that forsook the traditional other-worldly focus on personal salvation and accommodated itself to the requirements of a program for social justice to be implemented by the state. They also considered the possibility that Christianity might eventually have to be abandoned altogether in favor of a return to paganism, a worldview many of them saw as more humane and truer to the heritage of their people. For he and his associates believed strongly that a people's ethnic and racial heritage was what mattered most. Some endorsed a kind of cultural relativism according to which what is true or false and right or wrong in some sense depends on one's ethnic worldview, and especially on what best promotes the well-being of one's ethnic group.

Svar

Megalomania

2004-05-04T12:39:00.000Z

megalomania \meg-uh-lo-MAY-nee-ah; -nyuh\, noun:
1. A mania for grandiose or extravagant things or actions.
2. A mental disorder characterized by delusions of grandeur.

And this is just mind-boggling: The Official Home Page of North-Korea*

* This is a not really the official site, but, as my friend said on occasions, it could be true and therefore it does not mater.

Hvernig skal fjármagna RÚV án þess að brjóta á neinum

2004-05-02T18:07:00.000Z

Siðferðisleg vandamál skapast þegar ríkið ákveður að eyða peningum landsmanna í einhver óþarfa verkefni. RÚV er gott dæmi um það og menn undrast að núverandi lög geti lokkað fram Gestapo-manninn í góðborgurum sem vinna kósí 9-2 vinnu hjá ríkinu. Hinsvegar á að breyta þessum reglum víst en það kallar bara á ný vandamál.

Nútímalegir jafnaðarmenn hafa ýmislegt um þetta að segja enda meiga þeir ekki uppgvöta neinn ójöfnuð án þess að siðferðiskennd þeirra verði misboðið:

Ekki nefskatt til að fjármagna RÚV
Flest virðist nú benda til þess að afnotagjöldin í núverandi mynd verði lögð niður og þar með hætt að skattleggja fólk fyrir það eitt að eiga lítið viðtæki.
RÚV á fjárlög eða fjármagnað með sérskatti?
En þá vaknar spurningin hvernig eigi að fjármagna rekstur Ríkisútvarpsins þegar afnotagjöldin verða úr sögunni. Á að gera það með því að veita peninga beint úr ríkiskassanum eða á að halda áfram að innheimta sérskatt sem ætlaður er útvarpinu? Og hvernig ætti sá sérskattur þá að vera? Ætti hann að vera föst prósenta af fasteignamati eða ákveðið hlutfall af launum fólks? Væri kannski langbest að styðjast við svipað fyrirkomulag og er nú notað við innheimtu sóknargjalda? Eða ætti máski að fjármagna Ríkisútvarpið með „nefskatti á alla þá sem eru á aldrinum 18-70 ára“ eins og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra sagðist vera áhugasöm um í fréttum RÚV á dögunum?
5% skattur á sumarhýruna
Hvaða leið sem verður fyrir valinu vona ég að minnsta kosti að það verði ekki nefskattsleiðin hennar Þorgerðar. Ef Þorgerðarskatturinn yrði ofan á má gera ráð fyrir því að hann yrði á bilinu 10-15 þúsund krónur á ári á sérhvern Íslending á aldrinum 18-70 ára og þyrftu allir að borga sömu krónutölu – algjörlega óháð efnum og aðstæðum. (Það hefði þó einhver áhrif á endanlega fjárhæð nefskattsins ef fyrirtæki og stofnanir þyrftu að greiða hann líka.) Í stað þess að fara fjölmörgum orðum um afhverju ég tel nefskattsleið menntamálaráðherrans óheppilega og ósanngjarna, sem vissulega myndi reynast auðvelt, ætla ég að láta eftirfarandi dæmi nægja:
Gunni, 18 ára framhaldsskólanemi, mun fá 200 þúsund krónur í laun í sumar. Uppáhaldsjónsvarpsþátturinn hans er 70 mínútur á Popptíví með þeim Sveppa, Audda og Pétri Jóhanni. Gunni þarf að borga kringum 5% árslauna sinna í útvarpsnefskatt.
Gréta er 38 ára gamall ráðherra með 700 þúsund krónur á mánuði og reynir alltaf að horfa á Kastljósið. Gréta þarf að borga um það bil 0,1% árslauna sinna í útvarpsnefskatt.
Finnur er 75 ára og fær 250 þúsund krónur á mánuði í eftirlaun. Helgin hjá Finni er ónýt ef hann missir af Laugardagskvöldi með Gísla Marteini. Finnur borgar engan útvarpsnefskatt.
Þarf að segja meira?
Sverrir Teitsson, formaður Ungra jafnaðarmanna í Reykjavík, á Pólitík.is

Ég tek heilshugar undir það sem þessi Sverrir segir þegar hann bendir á annmarka nefskatts. Það er ekkert réttlátt við það að fólk skuli borga stórar prósentur af sínum tekjum fyrir sjónvarp sem það horfir ekki á. Þetta eru rök sem einungis hjartalaust fólk gæti verið ósammála.

Það er hinsvegar hægt að fá einkennilegar tölfræðilegar niðurstöður þegar ríkið er annarsvegar. Til að mynda borgar Gunni framhaldsskólanemi tugi prósenta launa sinna í áfengisskatt á hverju ári, að því gefnu að hann hefur hegðunarmynstur meðaltals menntskælings og heldur áfram að hafa svona afspyrnulélegar tekjur (vinnur hann á vernduðum vinnustað?). Einnig borgar hann um fjórðung launa sinna í áskriftarpakka frá Norðurljósum ef út í það er farið.

Hugsum okkur að nefskatturinn verði lagður á og til þess að lækna tölfræðilegu skekkjuna sem er kynnt hér að ofan, þá verði nefskatturinn tekjutengdur. Þá borgar menntsælingurinn smáaura fyrir 'áskriftina', ráðherran mun meira, kannski ígildi 5 áskriftargjalda og bankastjórinn borgar enn meira, kannski ígildi 15 áskriftargjalda.

Er þá réttlætinu fullnægt? Er það réttlátt að einhver manneskja útí bæ skuli ekki borga áskrift af miðli sem viðkomandi hefur aldrei óskað eftir og notar aldrei, heldur borgar hann margföld áskriftargjöld.

Er þá allt ómögulegt. Ekki gengur flatur nefskattur. Tekjutengdur nefskattur gengur heldur ekki. Núverandi Gestapo ástand er heldur ekki gott. Hvað er til ráða?

Vandamálin sem er lýst hér að ofan leysast ekki nema að hætt sé að neyða fólk til að kaupa sér einhverja vöru.

Reglur um Hámarkslaun

2004-05-02T14:03:00.000Z

2. Maí, Til hamingju með daginn

Þingskjal nr. 23 (var breytingartillaga við þingskjöl nr. 11, 17 og 20) var samþykkt með breytingum. Þetta þingskjal tekur á reglugerð um þátttöku í úrvalsdeild. Helstu breytingarnar voru eftirfarandi: Félög mega mest vera með tvo leikmenn utan Evrópu. Launaþaki er skipt þannig að heildarupphæð er 500.000 krónur á mánuði, og af því má mest nota 300.000 krónur í leikmenn utan Evrópu. Tillögur á ársþingi KKÍ (ath, ekki varanlegur linkur)

Hvað skyldu menn segja núna. Verða hávær mótmæli vegna þessara ólaga Körfuboltasambandsins? Hvað segja verkalýðsforkólfar sem í gær töluðu um hversu illa væri farið með útlendinga í vinnu hér á landi?

Berjum á þeim

2004-04-29T20:48:00.000Z

In Germany they first came for the Communists,
and I didn't speak up because I wasn't a Communist.
Then they came for the Jews,
and I didn't speak up because I wasn't a Jew.
Then they came for the trade unionists,
and I didn't speak up because I wasn't a trade unionist.
Then they came for the Catholics,
and I didn't speak up because I was a Protestant.
Then they came for me —
and by that time no one was left to speak up.
(orð sem eru eignuð Martin Niemöller)

Mál málanna í dag er fjölmiðlafrumvarpið. Allir virðast vera sammála um að illa sé vegið að Norðurljósum, jafnvel þótt fyrirtækið hafi markaðsráðandi aðstöðu á sjónvarpsmarkaði, hafi keypt upp allar einkareknu útvarpsstöðvarnar á sínum tíma og nú búið að hasla sér völl á dablaða markaðnum.

Willy er nú á þeirri skoðun að bera skal fækka aðgangshömlum að fjölmiðlamarkaði til þess að tryggja til frambúðar harða samkeppni á þeim markaði. Það er mun betra en að setja reglur sem óumflýjanlega brjóta á einhverjum aðila með einhverjum hætti. Það er nú reyndar ekki efni þessa pistils, heldur hræsni sauðsvarts almúgans sem stendur á hliðarlíunni og hvetur stjórnmálamenn til dáða þegar þeir ráðast að fyrirtækjum.

Á stöð tvö var spurning dagsins ekki hvort áskrift af rásum Norðurljósa væri of dýr, heldur hvort þjónustugjöld bankanna væru of há. Of há sögðu 96% áhorfenda. Auðvitað ekki sanngjörn spurning, því hver segir að bensín, matvara, lyf eða áfengi sé of ódýrt, svo dæmi séu tekinn. Fólk segir í fúlustu að bönkunum hafi verið 'sleppt lausum á markaðinn' og ótækt sé að þeir kaupi upp fyritæki. Fólk er meira en lítið tilbúið að taka í lurginn á bönkunum og menn byrja að tala um markaðsráðandi stöðu og spyrja hvað sé til ráða.

Lyf er líka of dýr. Ekki að ríkið geri mönnum of létt fyrir þar sem það þarf heilan her af þyðendum og lyfjafræðingum til þess að setja einn límmiða á lyfjabox. Enginn bannar neinum að flytja inn lyf og ekki mala allir lyfjaframleiðendur gull. Fólk fagnar hinsvegar aðför ráðherra að lyfjafyrirtækjum en enginn spyr sig að því hvort þessar aðgerðir fæli ekki aðila frá markaðnum. Hver vill hætta fé sínu til þess að flytja inn lyf eða opna apótek, bara til þess að fá ráðherra á bakið ef svo ólíklega vill til að þeir nái fótfestu á markaðnum.

Matarverð er líka of hátt og svo og svo mikið 'hærra en í nágrannalöndunum' og var meira að segja nefnd stofnuð til þess að athuga málið. Samkeppnin er lítil og sértækra aðgerða er þörf öskrar múgurinn.

Fólk kvartar yfir einokun á tryggingarmarkaðnum en hudsar síðan nýja aðila á markaðnum. Íslandstrygging, hvað er nú það, segir lýðurinn og heldur áfram í viðskiptum við kúgarana.

Olíufélögin eru að sjálfsögðu með samsæri gegn neytandanum, og er það ekki nema von þar sem ríkið skipaði þeim að hafa samráð á sínum tíma. Nú þegar Samkeppnisstofnun, sem allir vilja víst efla, er 'alveg að klára' rannsókn málsins hefur nýtt fyrirtæki komið á markaðinn og áhrifin strax sjáanleg. Markaðurinn hefur leyst vandamálið en það verður víst að refsa mönnum fyrir að brjóta lög, enda ekki annað hægt. Til hvers setja menn lög og koma á fót eftirlitsstofnunum ef ekki má refsa neinum.

Læknarnir. Voru þeir ekki vondu mennirnir nýlega og háir taxtar gagnrýndir harðlega. Í þeirri umræðu gleymdist að sjálfsögðu löng menntun og mikil vinna þegar skotið var á þá. Nú eru þeir ekki vondu kallarnir lengur en við þurfum bara að bíða eftir næstu kjaraviðræðum, þá byrja stjórnmálamennirnir að bauna á þá og fjölmiðlar taka hátt og snjallt undir.

Sægreifar. Það kom fram í Kastljósi að þeir eiga ekki bara 'gjafakvóta', heldur er mikil smaþjöppun í greininni. Tíu aðilar eiga 50% af kvótanum og að meðaltali á hver af þeim 5% kvótanns. Þvílík samþjöppun. Sægreifar hafa fengið sinn skerf af réttlátri reiði almennings og meira segja var heill stjórnmálaflokkur stofnaður í kringum öfund og gremju landsmanna.

Kjúlkingbændur fengu á baukinn um daginn. Kjúklingabændur. Hvað er meria aumara en að vera kjúklingabóndi, enda voru þeir ekki skammaðir fyrir auðsöfnun heldur fyrir að vera að fara á hausinn í hrönnum og þarafleiðandi að undirbjóða kindabændur (meikar ekki sens, ég veit, en þetta var bara það sem Guðni, Steingrímur J. og fleiri sögðu).

Ég er örugglega að gleyma einhverjum.

Pointið með þessu. Fólk getur talað í fúlustu um að það þurfi að taka í lurginn á einhverjum fyrir að græða of mikið á sama tíma og öllum finnst fjölmiðlalögin vera ónauðsynleg. Lygilegt.

Júragarður,Teknókratar, Chaos og fleira

2004-04-27T10:07:00.000Z

Hvað eiga Júragarðurinn, LTCM og Teknókratar sameiginlegt. Jú, eins og ég lýsi hér að neðan, þar fer saman ofurtrú á einhverjum formúlum og vísindum og óvæntir atburðir og mannlegi þátturinn er algerlega hundsaður.

Chaos
Fyrst aðeins um Chaos kenninguna. Árið 1960 kom Edward Lorenz fyrstur með hugtakið chaos um flókin kerfi. Hann hafði komist af því að litlar breytingar í flóknum kerfum geta leitt til mikilla og ófyrirsjáanlegar breytinga, sérstaklega til lengri tíma litið. Þetta hefur oft verið kallað fiðrildaáhrifin eða the butterfly effect á engilsaxnesku. Það er vinsælt að taka dæmi um lítið fiðrildi í Kyrrahafinu sem getur síðar valdið hitabeltisstormi í Karabíska hafinu löngu síðar.

Sem sagt, litlar breytingar geta valdið miklum og ófyrirsjáanlegum breytingum síðar meir í flóknum kerfum. Það sem máli skiptir er að það er erfitt að spá fyrir um eitt eða neitt með mikilli vissu til lengri tíma ef kerfi eru chaotísk. Skamtímaspár eru oftast viðráðanlegar eins og við sjáum best þegar einhver veðurfræðingur segir okkur að það rigni líklega á morgun. Hinsvegar eru langtímaspár afar erfiðar.

Og hvað eru flókin kerfi? Módelið sem Lorenz var að vinna með þegar hann gerði sína uppgötvun hafði aðeins 12 jöfnur, þannig að ekki þarf mikið til að kerfi hagi sér með ófyrirsjáanlegum hætti. Verð á hlutabréfum, gengi fótboltaliða og álverð eru dæmi um chaotísk kerfi. Það eru svo gríðarlega margir hlutir sem geta spilað inní að það er ógerningur að spá fyrir með nokkurri vissu. Hvað hefði til dæmis gerst ef Thierry Henry hefði sofið yfir sig þegar hann hefði átt að fara í lyfjapróf eða ef samkeppnisyfirvöld gera innrás í eitthvað fyrirtæki? Arsenal hefði tæplega orðið meistari og hlutabréfin í fyrirtækinu hefði fallið. Það er ómögulegt að spá fyrir um alla þá hluti sem geta haft áhrif í flóknum kerfum, í þessum tilvikum fótboltafélag og gengi fyrirtækis.

Fidel Castro fækkar breytunum
Castro stóð í því að endurskipuleggja landbúnaðinn á níunda áratugnum. Hann neyddi fólk í samyrkjubú sem síðan var stýrt af honum sjálfum.

"There are still a few tens of thousands of [private] farmers left. Working with them is much more difficult [than with concentrated cooperatives], it is terrible, virtually insolvable because one must discuss and make plans with tens of thousands of them... The day is not too far off... when we can say that 100 percent of [private] farmers are in cooperatives... We are waging a battle against [them]"

Þarna stendur Castro fyrir framan stórt vandamál. Hann vill miðstýra öllu en kemst síðan að því, sér til algerrar hrellingar, að búin eru of mörg til þess að gerlegt sé að stýra þeim með góðu viti; breyturnar eru of margar. Hvað gerir hann annað en að fækka breytunum með því að búa til færri en stærri samyrkjubú. Rökrétt, en grimmileg, viðbrögð harðstjóra við flóknu kerfi.

Júragarðurinn
Júragarðinum eftir Michael Crichton er garðinum lýst sem chaotísku kerfi af Ian Malcolm (Jeff Goldblum), sem er ein persónan í sögunni. Það deilir hann við sjálfsvissa vísindamenn sem eru í óða önn að klóna risaeðlur; hvað getur farið úrskeiðis sögðu vísindamennirnir, risaeðlurnar geta ekki fjölgað sér og geta ekki þrifist í náttúrinni (vísindamennirnir höfði fjarlægt ensým sem meltir amínósýruna Lýsin, og voru því risa eðlurnar háðar sérstöku lýsín bættu fæði). Svarið frá Malcolm var að náttúran væri einfaldlega óútreiknanleg og vísindamennirnir voru ekki sáttir við það svar og vildu fá að heyra hvað nákvæmlega gæti farið úrskeiðis.

Þetta endaði auðvitað allt með ósköpum. Fyrir utan óvænta þætti eins og tæknileg atriði og mannlegan breyskleika, þá kom erfðafræðin einnig með óvæntan glaðning. Risaeðlurnar náðu að fjölga sér (man ekki nákvæmlega hvernig það gerðist, eitthvað með DNA frá froskum sem var splæst í erfðamengi risaeðlanna) og síðan sluppu risaeðlurnar í land og það sást til þeirra háma í sig korn á kornökrum, en kornmeti er víst stútfullt af lýsíni (þetta atriði var ekki í myndinni).

Teknókratar
Teknókratar (Technocrats, Technocracy) er nafn á hreyfingu sem spratt upp í byrjun síðust aldar, en hugtakið er einnig notað í dag yfir bjúrókratíska stjórnarhætti sem eiga mis-mikinn skyldleika við hinu einu og sönnu teknókrata.

Frægastur þeirra var án efa Howard Scott en hann stofnaði hreyfinguna Technocracy Inc, en sú hreyfing er víst ekki alveg útkulnuð þótt lítið líf sé í henni. Þessi teknókrata hreyfing vildi auka lífsgæði með því að auka skilvirkni í framleiðslu. Klárir menn áttu að búa til grand plön sem áttu víst að ganga svo vel því fólkið (sérstaklega Herra Scott) sem bjó þau til var svo svakalega klárt. Ef plönin myndu nú reynast smávægilega gölluð, þá átti bara að búa til ný og betri plön. Nútímalegt fólk það.

Dæmi um hina óheyrilegu vitleysu og sjálfumgleði tæknikrata er að finna í Þessari grein þar sem einhver tekur sig til og byrjar að teikna upp nákvæmt plan um hvernig einn ákveðinn atvinnuvegur á að vera. Hver vill vinna í svoleiðis umhverfi?

Lygilegt eins og það nú má vera þá náðu þessir bullukollar eyrum ráðamanna í Bandaríkjunum og fengu sínar 15 mínútur í þeim hugmynda hrærigraut sem the New Deal hans Roosevelts var. John T. Flynn lýsir þessu vel í bókinni The Roosevelt Myth:

The Technocrats were the most radical of the new reformers. They insisted that we must have a continental economy that is we must unite to the United States, Canada, Mexico and the Central American countries in order to have a selfsustaining continent. We must then liquidate the democratic system and turn the management of the system over to the only people capable of understanding it, namely the engineers, to whom they later added the economists and other technicians. This was called the Soviet of the Engineers. Next we would abolish the existing money system and base all money on the unit of energy the erg. There is more to it, but this is enough. One of the most eminent supporters of Technocracy, and chief sponsor of the crackpot Howard Scott, was Mr. Leon Henderson, who was made statistician of the NRA and later economic adviser and research director of the Democratic party, and finally head of the Office of Price Administration the OPA of sad memory during the war.
This dance of the crackpots all over Roosevelt's side of the street was playing havoc with his own medicine show. The election year 1936 loomed menacingly ahead. They must be liquidated or composed or appeased or devoured. And someone, aided by Fate, did an excellent job of getting all these dervishes to quit their merry hoopla and march along in the ranks of the great New Deal. Kafli 6: The Dance of the Crackpots

Hvernig ætli veröldin væri ef technokratar hefðu náð völdum. Hvað hefði orðið um þeirra nákvæmu plön þegar ný tækni skyndilega gerbreytir einhverjum iðnaði? Frekar, hvernig er hægt að plana hvaða tækninýjung skuli sigra og hver ekki. Hvað með undarlega hluti eins og duttlunga tískunnar, hégómi vissulega, en hvernig er hægt að elta tískustrauma sem eru að mestu leiti tilviljanakennt fyrirbrigði. Enginn tíska?
Það er hreinlega ógerlegt að plana framleiðslu af einhverju viti, heimurinn er alltof flókinn til þess.

Long Term Capital Management

Áhættusjóðurinn (hedge fund) Long Term Capital Management (LTCM) var stofnað árið 1994 af John W. Meriwether sem hafði getið sér gott orð hjá fjárfestingarbankanum Salomon Brothers við misvirðisviðskipti (arbitrage), en það eru viðskipti sem felast í að finna misfellur á markaðsverði sem hægt er að nýta sér án þeirrar áhættu sem felst í öðrum verðbréfaviðskiptum.

Hann safnaði saman sérlega vel menntuðum hópi úr fjármála og akademíska heiminum, og meðal þeirra voru þeir Morton og Scholes sem síðar fengu Nóbelinn í hagfræði fyrir formúluna hér til hliðar. Það sem þeirra viðskipti gengu útá er finna mun á gengi tveggja verðbréfa sem samkvæmt þeirra módelum var of mikill. Til dæmis falla ríkisskuldabréf í Bandaríkjunum örlítið eftir hálft ár þegar ný skuldabréf koma á markað vegna þess að eldri bréfin eru flest kominn i örugga geymslu og lítil viðskipti með þeim. Auðvitað er Bandarískt ríkis-skuldabréf sem innleysist eftir níu og hálft ár ekki verðminna en samskonar bréf sem innleist eftir 10 ár. Munurinn er hinsvegar svo lítill að það tekur því ekki að eltast við hann þar sem kostnaðurinn við viðskiptinn er of hár.

Meriwether og félagar höfðu hinsvegar mikla trú á sínum módelum sem voru byggð á miklum upplýsingum um sögulegt verð allra mögulegra og ómögulegra verðbréfa. Með þessar upplýsingar undir höndum reiknuðu þeir af stakri nákvæmni áhættuna á hverjum viðskiptum. Síðan til þess að gera þessi viðskipti arðvænleg fengu þeir stór lán frá fjárfestingarbönkum á Wall Street og dreifðu síðan áhættunni með flóknum dílum sem óþarfi er að fara út í nánar.

Sem sagt, LTCM fjárfesti miklu af lánsfé til þess að græða á verðmun sem flestir aðrir hundsuðu, og þeir stunduðu þessi viðskipti af miklu öryggi þar sem þeir höfðu (reyndar góð) módel sem studdust við söguleg verð verðbréfa. Fyrstu árin gekk sjóðnum vel að ávaxta sitt fé og var með um 40% ávöxtun ár hvert. Upphæðirnar vor gríðarlega háar og þessi sjóður var einn af þeim stærstu á sínum tíma. Sjóðurinn byrjað með um miljarð USD og árið 1998 hafði hann eignir uppá 4.72 miljarða og hafði að láni 124.5 miljarða.

Módelin höfðu haldið fram að þessum tíma og útlitið var bjart. Þegar erfiðleikar í Rússneska hagkerfinu urðu því valdandi að Rússnesk ríkisskuldabréf hríðlækkuðu í verði þá keyptu þeir þau grimmt í þeirri trú að þegar fjárfestar selja í flýti, eins og gerðist með Rússnesku skuldabréfin, þá verður lækkunin meiri en rökrétt sé, það höfðu módelin sýnt fram á. Til þess að jafna út áhættuna þá höfðu þeir keypt mikið öðrum áhættumiklum skuldabréfum og trúðu því að með því að kaupa nógu mikið af mismunandi bréfum, þá myndi áhættan jafnast út.

Það sem gerðist var að Rússar gátu ekki borgað skuldir sínar og fjárfestar um allan heim seldu áhættumikil skuldabréf og settu fé sittí örugg Bandarísk skuldabréf eða einhver ámóta bréf. Þetta hafði ekki gerst áður og var þar af leiðandi ekki í neinum módelum. Það má gera ráð fyrir einhverju sem er algerlega óvænt af og til en þeir sem eru búnir að verja gegn öllum þektum hættum er að sjálfsögð berskjaldaðir fyrir óvæntum atburðum. Það er ekki hægt að verja sig gegn einhverju óvæntu með flóknum dílum. Annaðhvort verða menn að spila varlega eða að viðurkenna að um áhættumikil viðskipti sé að ræða og að ekki er hægt að mæla áhættuna nákvæmlega.

Sjóðurinn sem hafði gefið út að hann gæti ekki tapað meira en 35 miljónum á dag tapaði 553 miljónum þann 21. Apríl 1998. Stjórnarmenn LTCM héldu því fram þegar þetta var að gerast að markaðirnir væru órökréttir þessa stundina og að trendar myndu jafna sig. Þeir gerðu það á endanum en í millitíðinni hafði LTCM farið á hausinn þar sem það gat ekki staðið við skuldbindingar sínar.

Góð dæmisaga um ofurtrú á módelum og algera hundsun á óvæntum atburðum.

Tölfræði og hagfræði

2004-04-22T20:53:00.000Z

Ef eitthvað tvennt ætti aldrei að hittast, þá er það tölfræði og hagfræði. Útkoman er oft skrautleg. Það er þó allt í lagi með hvoru tveggja um sig, tölfræðina og hagfræðina, en það sem úrskeiðis fer eru ályktarnar sem fólk dregur.

Viðskiptajöfnuður (balance of trade)
Ein vinsælasta hagtalan sem stjórnmálamenn tala um er viðskiptahallinn, en næst á eftir kemur líklegast skuldir heimilana sem alltaf eru víst að aukast (eins og eignir heimilana). Auðvitað vill enginn hafa halla á einu eða neinu, það þarf ekki að taka það fram. Viðskiptahallinn (trade deficit) er meira að segja þýddur sem og óhagstæður viðskiptajöfnuður í tölvuorðabókinni frá M&M, og hver vill nú eitthvað sem er óhagstætt? En er það virkilega slæmt að hafa halla á viðskiptunum við útlönd?

Þetta graf sýnir viðskiptajöfnuð í US frá 1970. Það er tvennt sem ber að athuga; flest árin er mikill halli og að hallinn er þeim mun meiri á tímum góðæris og einungis á kreppuárum áttunda áratugarins sem enginn halli er.

Ef við trúum þessu grafi og trúum einnig að stjórnmálamennirnir viti sínu viti ætti allt að vera í kaldakoli í Bandaríkjunum í dag. Málið er að viðskiptajöfnuður er bókhaldstala og sem slík telur einungis áþreifanlega hluti. Stór hluti viðskipta í heiminum kemur þessari bókhaldstölu ekkert við þar sem mikilvægir hlutir eins og þjónusta og hugbúnaður er ekki talinn með. Það er einnig rökrétt að á tímum góðæris muni hallinn aukast þar sem fyrirtæki (og ríki) sem og einstaklingar fjárfesta meira þá. Það er ekkert slæmt við viskiptahallann ef um er að ræða skynsamar gerðir. Einstaklingur sem kaupir sér nýjan bíl eða fyrirtæki sem ákveður að byggja nýja verksmiðju skaðar ekki landið þótt þeirra gerðir auki hallann.

Fátækt og ríkisdæmi
Fátækt og ríkisdæmi er algengt umræðuefni og alveg sérlega svo stuttu fyrir kosningar. Fólk kemur með ýmsar tölur sínu máli til stuðnings um að fátækum sé að fjölga eða fækka. Einnig er talað um hið margfræga 'bil milli fátækra og ríkra' sem hefur víst verið að aukast síðastliðin hundrað ár, þótt engin vilji þó meina að við séum verr sett í dag en í byrjun síðust aldar.

Vandamálið byrjar strax og þegar viðmælandi opnar munninn; Fátækt, hvað er það nákvæmlega. Það er útilokað að komast að neinni rökrænni niðurstöðu nema að við vitum að við séum að tala um sama hlutinn. Það er ekki jafn auðvelt að skilgreina jafn auðskilið hugtak og fátækt og menn ætla í fyrstu. Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands byggir skilgreiningu á 50% af meðalfjölskyldutekjum á hverjum tíma og stjórnmálamenn í öllum flokkum apa það eftir. Það þarf ekki mikla rökfræði-kúnstir til að sýna að sama hversu mikið tekjur aukast í landinu þá verður fátækt ávallt til staðar. Allt tal um fátækt sem byggir á svona skilgreiningum er ekkert til að ræða um, enda byggir hún á fádæma heimsku.

Hvað þá með tekjur eða eignir? Er ekki tilvaðið að skilgreina einhvern sem er með miklar tekjur sem ríkan og tekjulágan eða án tekna sem fátækan? Jafnvel þótt engin opinber skilgreining sé til á fátækt er nokkuð ljóst að stjórnmálamenn einblína á tekjur og eignir ef skattastefna undanfarinna ára er skoðuð. En er einhver ríkur þótt hann sé með háar tekjur eða eigi miklar eignir. Það er ekki alltaf þannig. Flestir námsmenn búa við algera fátækt, bæði ef horft er á eigir eða tekjur, en flestir þeirra geta þó nýtt námið til að komast í ágætis stöðu að námi loknu og vinna meira en flestir til að grynnka á skuldum og safna fyrir íbúð. Það telur þó enginn 27 ára verkfræðing vera neitt sérlega ríkan þótt hann hafi góðar tekjur. Einnig er það til að fólk hafi lágar tekjur en á miklar eignir. Það er í raun mjög algengt. Fjölmargt eldra fólk á stórar eignir skuldlaust og á jafnvel góðar summur í bankanum. Samkvæmt opinberri tölfræði má draga þá ályktun að afi og amma sem búa í risa húsi á nesinu séu fátæklingar þó þau séu svo efnuð að þau nenna ekki að vinna lengur.

Málið flækist þegar hugsað er útí þá staðreynd að fólk er ekki bara einhver tölfræði sem frosið í tíma um leið og það lendir í excel skjali hjá einhverjum hagfræðinema. Í mannheimum heldur þetta fólk sem stendur á bakvið tölurnar áfram með sitt líf. Langflestir flakka síðan á milli þeirra flokka sem hagfræðingarnir hafa skilgreint af stakri nákvæmni. Námsmenn leggja á sig sjálfskipaða fátækt um leið og þeir hefja nám og reyna flestir að klifra upp þjóðfélagsstigann að námi loknu. Fólk getur misst allt sitt eða unnið í happdrætti og, eins og algengt er, erft fúlgur eftir foreldra eða ættingja. Í raun get ég ekki munað eftir neinum sem ég þekki sem hefur verið í sama tekju eða eignaflokki til lengri tíma litið. Þetta flækir málin og tekur smá tíma að útskýra þannig að stjórnmálamenn forðast að kafa of djúpt í þessi mál.

Hver er þá niðurstaðan: Jú, biðraðir í einhverju kerfi aukast vegna aðgerða stjórnvalda og stjórnmálamenn flykkjast í sjónvarpið og segja, sko, fátækt hefur aukist.

Auðvitað er hægt að leika sér að tölfræði og fá út einhverja huglæga niðurstöðu að eigin vali. Tökum þetta stílfærða graf hér að ofan. Hér eru einhver lönd sem verða ríkari en önnur. Ástandið í sumum löndum hefur batnað mjög mikið en ekki eins mikið í öðrum löndum, en að jafnaði hafa allir það betra til lengri tíma litið en bara mis mikið. Í krónum talið hefur bilið fræga aukist jafnvel þótt öll löndin verði ríkari í krónum talið. Það er auðvelt að nota svona tölfræðiupplýsingar til þess að renna stoðum undir kenningum um að hinar ríku þjóðir taki eitthvað af hinum fátækari.

Hvað eiga svo löndin og íbúar þeirra sem eru efst og neðst á grafinu sameiginlegt: Efnahagslegt frelsi.

Another current catch-phrase is the complaint that the nations of the world are divided into "haves" and the "have-nots." Observe that the "haves" are those who have freedom, and that it is freedom that the "have-nots" have not. - Ayn Rand.

Innihaldslaus tölfræði
Oft flagga valdhafar tölfræði sem á að sýna að hitt eða þetta sé svo gott í þeirra landi. Sem betur fer er þetta ekki svo slæmt í hinum vestræna heimi þar sem stofnanir eru nokkuð sjálfstæðar og stjórnmálamenn verða að gera sér að góðu að slá fram þeim tölfræðilegu staðreyndum á þann hátt að henti þeirra málstað.

Í Kína hefur til dæmis verið meira en 8% hagvöxtur undanfarin ár. Þessháttar hagvöxtur er að sjálfsögðu svakalegur og einungis vanþróuð lönd geta haldið svona hagvexti til streitu fyrstu árin eftir að þau iðnvæðast. Þannig er, að stjórnin í Peking hreinlega ákvað að það skyldi vera 8% hagvöxtur eða meiri og héraðsstjórar, sem safna saman hagtölum á sínu svæði, láta stjórnina fá 'réttar' niðurstöður en það þykir skynsamlegt að ná þeim árangri sem ætlast er. Það er auðvitað mikill hagvöxtur í Kína en það ber ekki að taka þessar tölur of hátíðlega.

Annað má og verra er Kúba. Þar flaggar Fidel hinum ýmsu tölfræðiupplýsingum sem eiga að sýna hversu gott landið er og fólk gleypir við því gagnrýnislaust. Til dæmis er endalaust talað um fjölda lækna á höfðatölu og er víst um einn læknir á hverja tvöhundruð íbúa. Þessi tölfræði er án efa rétt og engin er að efast um hana. Það eru margir læknar í Kúbu. Við horfum einnig framhjá því að heilsugæsla og menntun var með því besta á Kúbu áður en Castro komst til valda. Það sem máli skiptir er hvort heilsa Kúbana er bættari fyrir vikið. Það er lítið mál að mennta ákveðinn hóp af læknum. Það þarf bara skrá svo og svo mikið af nemum ár hvert í læknisfræði og þá er því takmarki náð, sérstaklega þegar þjóðfélagsgerðin skorar hátt á # 14. Það er átakalegt að heyra sögur ferðamanna sem koma frá Kúbu og segja frá tómum apótekum og fólki sem fær miða með nafni lyfja sem það verður að redda sér í dollara-apótekum. Tölfræðin sem er flaggað er flott og án efa sönn, en ástandið í heilbrigðismálum er samt ömurlegt.

Hvað er á bak við tölurnar
Það oft þannig að tölurnar eru sannar og líta einnig vel út. Þar með er ekki sagt að allt sé í himnalagi og í raun geta tölurnar verið að segja okkur að í raun sé allt í stakasta ólagi.

Tökum til dæmis hagvöxt í Bandaríkjunum í síðari heimstyrjöldinni. Á grafinu hér að ofan virðist hagkerfið loksins hafa tekið við sér á stríðsárunum eftir mögur ár kreppunnar og aukningin í hagvexti landsins var tugir prósenta. Án efa sýnir grafið réttilega aukna framleiðslu í hagkerfinu. Hinsvegar hefur stríðið án efa verð skelfilegt fyrir landið með efnahagslegu tilliti. Á stríðsárunum hefur fólk ekki bara orðið af lúxusathöfnum eins og að taka sér gott sumarfrí eða safna fyrir nýjum bíl, heldur var almennur skortur (ríkið hjálpaði til með hafta- og skömmtunarstefnu) á almennum nauðsynjavörum. Einnig hefur vinnutíminn aukist og fleiri þurft að fara á vinnumarkaðinn en á friðartímum. Sóun hagkerfisins var einnig mikil, í stað þess að framleiða nauðsynjahluti sem almenningur gat nýtt sér, þá beindist framleiðslan að framleiðslu stríðstóla. Þar varð mikil sóun sem ekki kemur aftur.

Ef við myndum reyna að staðfæra það sem gerðist í Bandaríkjunum á stríðsárunum yfir á Ísland í dag yrði staðan eftirfarandi; vinnutíminn myndi aukast um tugi prósenta og löng sumarfrí sjaldséður lúxus, og að sjálfsögðu færi enginn til Kanarí. Fæstir eiga efni á nýjum bíl og ungmenni verða að slá námi á frest. Eftir 5-6 ára þrautargöngu myndu flestir tala um mestu kreppu sem sögur fara af. Það var einmitt sem gerðist í Bandaríkjunum á stríðsárunum á meðan hagvöxturinn var eins og aldrei áður.

Það segja margir að stríðið hafi örvað tækniframfarir í landinu. Það er rétt að það var margt fundið upp og þróað á hinum 6 árum sem stríðið stóð yfir. Þar sem hagkerfið snéri sér að mestu leiti að stríðinu var við því að búast að mis-gagnlegar framfarir tengdust því með beinum eða óbeinum hætti. Auðvitað hefðu þeir kláru menni haldið áfram að vera til ef stríðið hefði ekki skollið á og án efa fundið upp og þróað snjalla hluti en það er ógerningur að segja til um hvað nákvæmlega hefði verið fundið upp af hverjum né heldur hvernig þróun tækninnar hefði orðið, því það er nokkuð sem ekki gerðist.

Að treysta tölunum (þegar það hentar málstaðnum)
Það er algengt að grafa upp einhverjar opinberar tölur máli sínu til stuðnings. Það er ekkert að því í eðli sínu, enda er erfitt að tjá sig um hagfræði án þess að vitna í hagtölur. Við getum skilið það að stjórnmálamenn skuli koma með misvísandi tölur, enda er hagfræðilegur skilningur þeirra ekki upp á marga fiska og þeir hafa oftar en ekki beinan hag af því að sannfæra áhlustandann (kjósandann) um eitthvað. Hinsvegar er það allt annað og verra mál þegar hagfræðingar gera sig seka um svona ósóma. Tökum Joseph Stiglitz, Nóbel-verðlaunahafa til dæmis, en hér er hann að svara spurningu blaðamanns Salon.com, en umræðuefnið er hvernig sé best að umbreyta sósíalískum hagkerfum í markaðshagkerfi:

What is a reasonable length of time -- particularly when it comes to identifying what's succeeded and failed?
We are never really sure, but what we do know historically is that if Russia's economy is down 30 percent from what it was [in 1989], and let's say they start growing 4 or 5 percent a year, it's going to take them another decade or two just to get back to where they were. In that sense, yes, there will be ups and downs; the race is never over. But the shock therapy has cost the Russian people enormously, not only in terms of GDP. Their life expectancy is down while the rest of the world has life expectancy increasing. These are the kind of consequences that have resulted. Poverty went from 2 percent of the population to over 40 percent in 1998. These are just enormous changes.

Þarna tekur hann opinberar tölur Sovíet veldisins, 2% fátækt, og slengir þeim fram eins og þær séu heilgaur sannleikur. Hver trúir þessum tölum frá gömlu Sovíet herrunum sem eitt sinn neituðu tilvist fatlaðra í ríki sínu. Voru virkilega færri fátækir í Sovíet árið 1989 en á Íslandi 2004, eða er Sovíeska tölfræðin brengluð og fátæktarviðmiðin sett fyrir við hungurmörk? Og auðvitað er hægt að spyrja sig hvaða þýðingu fátæktarhugtakið hafi í þjóðfélagi sem ekki viðurkennir eignarrétt.

Hann minnist einnig á 30% samdrátt í landsframleiðslu og þykist hann vita ástæðuna fyrir þessum óförum, but the shock therapy has cost the Russian people enormously, not only in terms of GDP. Við skulum gefa Stiglitz það forskot að segja að tölurnar séu réttar; þessi 30% eru raunvörulegur samdráttur hagvaxtarins og lítum framhjá því að það sem framleitt var í Sovíet var drasl sem var dömpað á landsmenn sem og á önnur ríki sem nutu verndar Sovíet. Treystum því líka að Sovíet hafi einnig talið rétt og birt ófalsaðar tölur. Er þá einhver önnur skýring á þessum samdrætti en einhver 'shock theraphy' sem einhverjir frjálshyggjupúkar nörruðu Rússland til að taka upp (gefum Stiglitz einnig það forskot að ráðamenn Rússlands hafi fengið tilsögn í 'shock theraphy' markaðsvæðingu og þeir farið eftir því sem fyrir þá var lagt).

Í mínu auðmjúka áliti, ég tel að margt annað hafi hrjáð Rússland annað en frjálshyggju 'shock therapy', þótt ýmislegt hafi án efa mátt betur fara.

Tölvulíkön og Chaos kenningin

2004-04-22T12:37:00.000Z



Chaotísk kerfi virðast oft sýna mikla reglu og skipulag.

Chaos theory describes complex motion and the dynamics of sensitive systems. Chaotic systems are mathematically deterministic but nearly impossible to predict. Chaos is more evident in long-term systems than in short-term systems. Behavior in chaotic systems is aperiodic, meaning that no variable describing the state of the system undergoes a regular repetition of values. A chaotic system can actually evolve in a way that appears to be smooth and ordered, however. Chaos refers to the issue of whether or not it is possible to make accurate long-term predictions of any system if the initial conditions are known to an accurate degree. Mendelson & Blumenthal

Er hægt að spá fyrir um með vissu með tölvumódelum um langtíma breytingar á veðurfari? Góð spurning sem því miður er sjaldan spurð, sérstaklega þegar líkanasmíð er orðin að heilmiklum iðnaði í dag. Mín skoðun er sú að það er ekki hægt; ekki vegna þess að líkanasmiðir eru svo illa gefnir eða tölvurnar sem líkönin séu lélegar, heldur vegna þess að viðfangsefnið er það flókið að það það er hreinlega ógerningur að spá með nokkurri vissu um veðurfar til lengri tíma.

Fiðrilda áhrifin, aka the butterfly effect

Veðurfarskerfi eru með afbrigðum flókin og breyturnar sem hafa áhrif á veðurfar eru óteljandi: eldgos, loftsteinar, sólgos, gróðurhúsalofttegundir, hafstraumar, gaslosandi beljur og jafnvel lítil fiðrildi hafa áhrif á veðurfarið. Í stuttu máli sagt er veðurfarið risastórt chaotíst kerfi og í raun gott skólabókarkerfi um slíkt. Það var árið 1960 sem Edward Lorenz kom fyrstur manna með hugtakið chaos til að lýsa flóknum kerfum. Það byrjaði þegar hann notaði einfalda tölvu til þess að búa til veðurfarskerfi með 12 jöfnum. Þegar hann endurtók keyrsluna fékk hann óvænt aðra niðurstöðu og þegar hann athugaði málið betur sá hann að eini munurinn var að í síðari keyrslunni hafði hann sett tölur sem voru rúnaðar af við þriðja aukastaf, og setti til að mynda 0.506 í stað 0.506127. Munurinn er smávægilegur og kom það honum mjög á óvart að þessi litli munur gæti haft svona afgerandi áhrif á lokaniðurstöðuna.

The flapping of a single butterfly's wing today produces a tiny change in the state of the atmosphere. Over a period of time, what the atmosphere actually does diverges from what it would have done. So, in a month's time, a tornado that would have devastated the Indonesian coast doesn't happen. Or maybe one that wasn't going to happen, does.

Sem sagt, í flóknum kerfum geta smávægilegar breytingar magnast upp þegar tíminn líður og ómögulegt er að spá fyrir um lokaniðurstöðuna. Ég legg áherslu á tímann hér því það að sjálfsögðu tiltölulega auðvelt að spá hvað gerist eftir eina mínútu eða einn klukkutíma. Hvernig er veðrið eftir 10 mínútur. Ég lít út og sé að sólin skín og sýnist vera smá gola. Spái því sama. Málið vandast ef á að spá hvernig það verður eftir 4 tíma og þá gæti auðveldlega verið komin rigning. Þetta er ástæðan fyrir því að við getum treyst sæmilega veðurspám næstu daga. Stuttur tími.

Bölvaðir aukastafirnir

Hverjar eru 'líkurnar' á því að hægt sé að spá fyrir um með nokkurri vissu hvernig veðrið verður eftir 10, 20, 50 eða 100 ár? Er hægt að setja allar breytur sem hafa áhrif á veðurfar í tölvumódel og spá með einhverri nákvæmni hvað gerist ef síðan ef maður eykur eða minnkar eina breytuna. Skynsamt fólk hugsar um einfalda módelið hans Lorenz og segir, ef fjórði aukastafur í 12 þátta módelinu breytir útkomunni drastíst þá er það útilokað að spá fyrir um eitt eða neitt með módeli með miljón breytum yfir langan tíma.

Anno 2049

Segjum sem svo að spádómar tölvumódelana rætist (módelin hafa reyndar mismunandi niðurstöður, horfum framhjá því líka). Gróðurhúsaráhrifin hafa aukist og guð almáttugur vottar að tölvumódelin hafi spáð rétt og satt fyrir um ástandið. Kenningin og módelin stóðust tímanns tönn. Hitastigið árið 2049 hefur aukist um 3,4 C að jafnaði og það hefur hitnað meira þar sem spáð var fyrir um og jafnvel kólnað sums staðar þar sem spáð var fyrir um. Alger sigur og módel smiðir og umhverfisvinir líta löngunaraugum til Stokkhólms því brátt verður tilkynnt um Nóbelsverðlaunin.

Menn um allan heim setjast spenntir fyrir framan viðtækin til þess að heyra hverjir hafa verið tilnefndir, en kvisast hefur út að fjölmargar tilnefningar í ólíkum flokkum tengist allar gróðurhúsa áhrifum á einhvern hátt. Menn hreinlega iða í skinnunu þar til fréttir byrja, enda stór dagur í lífi margra:

Sjónvarpsþulurinn ræskir sig og byrjar: "Gríðarlegt eldgos hefur hafist í Pinatubo á Filippseyjum. Eldfjallið sem hefur legið í dvala í meira en 60 ár hefur byrjað að gjósa og er þetta mesta eldgos sem sögur fara af. Gríðarlegur gosmökkur stendur upp af fjallinu og tegir sig 50 kílómetra upp í andrúmsloftið. 'Sérfræðingar' segja að eldgosið muni valda mun meiri kólnun á yfirborði jarðar en gerðist síðast þegar eldfjallið gaus árið 1991."

Sértækar aðgerðir

2004-04-21T12:49:00.000Z

"Í tillögunni er gert ráð fyrir að fela landbúnaðarráðherra að skipa nefnd sem geri úttekt á aðstöðu til hestamennsku á landsbyggðinni og leggi fram tillögur um stuðning ríkissjóðs við uppbyggingu hennar." - Landbúnaðarnefnd. Drífa Hjartardóttir, Kristinn H. Gunnarsson, Karl V. Matthíasson, Þuríður Backman og Sigríður Ingvarsdóttir.

Fyrirspurnartíð

2004-04-21T00:01:00.000Z

"Hvað líður aðgerðum til þess að jafna búsetuskilyrði í landinu eins og boðað er í núverandi byggðaáætlun?" - Kristján Möller

"Hvernig hyggst ráðherra bregðast við undirskriftarlistum Vestur-Húnvetninga með eindregnum óskum um bætt fjarskiptasamband og aukna möguleika á ADSL-tengingum þar nyrðra?" - Jón Bjarnason

"Telur ráðherra æskilegt að hækka hlutfall starfa á vegum ríkisvaldsins á Eyjafjarðarsvæðinu og ef svo er, hvert telur ráðherra að hlutfallið ætti að vera?" - Einar Már Sigurðsson

"Hver er nýting þeirra bænda á sel sem hafa hlunnindi af selveiðum á jörðum sínum? Hversu margir bændur veiða sel á jörðum sínum og hvað er gert við veiðina? Hversu marga seli hafa bændur veitt árlega? Hverjar eru tekjur þeirra af: skinnum, kjöti eða öðru? Svarið óskast sundurliðað eftir því hvort um útsel eða landsel er að ræða og eftir árum undanfarin tíu ár." - Ásta R. Jóhannesdóttir

"1. Hvað líður samningsgerð stjórnvalda og Bændasamtaka Íslands fyrir hönd loðdýrabænda um aðgerðir til að búa loðdýrarækt á Íslandi hliðstæð starfsskilyrði og hjá samkeppnisaðilum í nágrannalöndunum? 2. Hyggst ráðherra beita sér fyrir aðgerðum sem miða að því að nýta betur sláturúrgang, sem ekki fer til manneldis, í loðdýrafóður sem lið í eins konar sorpförgun á hliðstæðum kjörum og hjá loðdýrarækt í nágrannalöndum okkar? 3. Hyggst ráðherra beita sér fyrir aðgerðum til að lækka flutningskostnað sem loðdýraræktendur á Íslandi þurfa að greiða þannig að þeir njóti hliðstæðs stuðnings og framleiðendur í nágrannalöndunum hvað þennan kostnað varðar?" - Jón Bjarnason

"Hefur farið fram eða er fyrirhuguð rannsókn á áhrifum háspennulína, spennistöðva og fjarskiptamastra á mannslíkamann?" - Drífa Hjartardóttir

Lög um útrýmingu sels í Húnaósi

2004-04-20T23:13:00.000Z

1937 nr. 29 13. júní
1. gr. Veiðifélag Vatnsdalsár skal hafa einkarétt til að útrýma sel úr Húnaósi. Ræður stjórn félagsins mann eða menn til starfans.
2. gr. Presturinn í Steinnesi fái bætur fyrir missi heimatekna vegna selveiði í Húnaósi. Ríkissjóður greiðir bæturnar eins og þær eru metnar

Þetta eru skrýtin lög.

Harmsaga æfi minnar, hvers vegna varð ég auðnuleysingi

2004-04-20T20:54:00.000Z

Lögin, sem heimiliðu ótakmarkað ofbeldi. Hagfræði lexíur Birkilands.

Harmsaga æfi minnar eftir utangarðsskáldið Jóhannes Birkiland inniheldur merkar lýsingar á hinum slæmu afleiðingum laga sem sett eru af velviljuðum stjórnmálamönnum.

Lög og reglugerðir um leigu á húsnæði eru stjórnmálamönnum hugleikin enda verður að vernda lítilmagnann og náttúrulega gert ráð fyrir því að sá sem leigir sé eithvað minnimáttar. Þegar Jóhannes Birkiland keypti húsnæði stuttu eftir stríð vildi hann drýgja tekjurnar með því að taka inn leigjendur, enda ekki auðugur maður. Því miður voru reglur ekki honum hliðhollar og erfiðlega gat gengið að losna við leigufólk, jafnvel þótt "alvarlegar ásakanir" kæmu fram um meinta "illa hegðun" þeirra. Ekki gekk það sem skyldi og kenndi Jóhannes íslenskum stjórnvöldum um sínar ófarir, skiljanlega:

Þannig hefur hinn "heilagi eignarréttur", í orði kveðnu "tryggður" af stjórnarskrá "íslenska ríkisins", verið viðurkenndur, verndaður og varðveittur, eða hitt þó heldur!
Og "friðhelgi heimilisins" hefur farið sömu leiðina, líkt og "stjórnarskrá vor" væri bara "scrap of paper", eins og sumir milliríkjasamningar hafa reynzt!

Ekki gekk vel að losna við leiguliða þrátt fyrir mikið umstang enda erfitt að sækja svona mál.

Var nú gerð tilraun til þess að losna við uppreistarsegginn og drós þá, er hann var að drasla með, með þeim hætti, að lausaleiks-par þetta, er hafði alveg svikizt um að greiða húsaleigu, var ekki kært fyri það, heldur ósæmilega hegðun. En svo ótrúlega mikils mátti lygi þessa manns sín (fylgiskona hanns hliðraði sér hjá allri vörn), vegna reksturs duglauss fótetafulltrúa, að hvorki gekk né rak. Tók þá hinn leigjandinn það til bragðs - til að ná sterkari tökum á mér eins og síðar reyndist - að hann henti uppreistarseggnum út úr húsinu á eigin ábyrgð" Svo mikill hugleysingi var sá, er fyrir þessu varð , að hann flutti brott með allt sitt hafurtask á því sama kvöldi og þetta bar við!

Lýsingarnar á hegðun leiguliða eru alveg sérlega skrautlegar og skiljanlegt að grey maðurinn hefði viljað rifta samningum við leiguliða, en ein óvænt hliðarverkun húsaleigu laganna umdeildu er ritun mestu gersemi íslenskrar bókmenntasögu:

Skömmu eftir 14. maí var hafin allsherjar uppreist af báðum leigjendunum, fylgikonum beggja og móður fylgikvennanna, og var hún álíka illvíg og dætur hennar. Maðurinn, sem fyrr hafði varpað uppreistarsegg á dyr með ofbeldi, stóð nú fyrir ofbeldisherför gegn mér og fjölskyldu minni. Var hér um styrjaldar-aðila að ræða, er stóðu ærið ójafnt að vígi. General uppreistar- og árásarmaður og þrjár hamhleypur (kvennmenn að forminu til), en til varnar var ég, heilsubilaður, og eiginkona mín, veik, ásamt tveggja mánaða gömlu barni okkar (um tíma voru hin tvö smábörnin ekki hjá okkur, eins og greint verður frá síðar). Í krafti húsaleigulaganna (eða réttara sagt: ólaganna) fóru leigjendurnir sínu fram, lögðu næstum allt húsið undir sig að kalla, einnig herbergi er ekki höfðu verið leigð þeim. Gerðist þröngt um okkur hjónin. En þetta ver ekki talin næg ósvífni! Háreysti og gauragangur, hurðaskellir (með brothljóðum í hurðunum), óp, öskur, hvæsandi, æðisgengin org heyrðust við og við mikinn hluta sólarhringsins, svo að svefnfriður var lítill eða enginn. Fyllirí geisaði og stórskammir og áflog leigjendanna sín á milli kórónaði þessi ólæti og raunverulegt brjálæði þeirra! En samtök þeirra gegn okkur, mér og eiginkonu og ungabarni, voru örugg. Þessar ókindur hvikuðu aldrei eitt augnablik frá því að skaprauna okkur hjónunum og níðast á okkur með öllu því móti, er í valdi þeirra stóð!
Þegar þessu hafði farið fram um hríð með sömu endemum, ódæmum og ósköpum og drepið hefir verið á, flýðum við hjónin með ungabarnið okkar úr okkar eigin húsi! Slíkt hefði ekki getað komið fyrir á nokkru öðru landi, sem ekki átti í ófriði við erlenda óvini, nema á Íslandi! Húsaleigulögin, eins og frá þeim var gengið, settu heimsmet í fasistísku einræði og ofbeldi! Okkur varð ekki viðvært undir okkar eigin þaki! Flótti varð okkar eina úrræði! Þótt hið aðkomna illþýði ætti í sífelldum ófriði, þrotlausum illvígum deilum, stöðugri borgarastyrjöld innbyrðis, ofsóttu þó öll þessi menneskjuúrþvætti okkur miskunnarlaust!. "Hetjan", sem varpaði uppreistarseggnum á dyr til þess að "festa sjálfan sig í sessi", ætlaði sér - hann trúði vissum vinum sínum fyrir því, og frá þeim barst vitneskjan til okkar hjónanna - að bola okkur burt að fullu og öllu úr okkar eigin híbýlum! En hann var ekki að því skapi greindur sem hann var mikill fantur, ekki líkt því eins framsýnn og hann var falskur og undirförull! Þess vegna brotnuðu holskeflur allrar hans hrakmennsku á blindskerjum hans eigin heimsku! Þess vegna náði tilgangur hans ekki fram að ganga! Bæði hann og fylgikona hans voru eða þóttust vera sanntrúuð guðsbörn; og daglega þuldu þau bænir með þeim hávaða, að slíkt heyrðist um allt húsið, og sungu þau jafnframt hjartnæma sálma! Þær verstu manneskju, er hafa orðið fyrir mér á lífsleiðinni, voru eða þóttust vera sanntrúuð guðsbörn!
Við urðum að leita hælis í rökum og hráslagalegum kjallara. Okkar kornunga barn tók fljótt mjög mikið lungnakvef, er varaði lengsta af veru okkar í kjallaranum, þar eð gólfið var ekki múrhúðuð, heldur mjög óslétt og rykugt; enda er líklegt, að það hafi stutt að björgun kornungu dótturinnar okkar, úr þeim lífsháska, er flótti í svona híbýli okkar, að eigandinn dúklagði gólfið, þegar fram í sótti, af einskærum góðvilja til okkar og tillitsemi við okkur. Í liðlega fjóra mánuði urðum við að hýrast í svona vistarveru, unz okkur tókst að koma umgetnu illþýði brott úr húsi okkar (með lagaúrskurði, þrátt fyrir hin snarvitlausu og fantalegu húsaleigulög), með aðstoð lögfræðings, er var lærður með afbrigðum og gæðamaður hinn mesti.

Máske ögn ýktar lýsingar, en eftir stendur að báðir aðilar standa verr að vígi ef "ómanneskjuleg" lög eru sett. Húseigendur vilja ekki eiga á hættu að fá eithvað illþýði sem það getur ekki losnað við og væntanlegir leigjendur sem hafa færri valkosti um að velja.

Orðasafn Bænda

2004-04-20T14:02:00.000Z

Úr orðasmiðju landbúnaðar:

Aðilaskipti
Afurðastöð
Ásetningshlutfall
Ásetningskrafa
Ásetningur
Beingreiðslumark
Birgðastaða kjöts
Búmark
Búskaparlok
Fimmmannanefnd
Forðagæsluskýrsla
Framkvæmdanefnd búvörusamninga
Framleiðsluráðs landbúnaðarins
Förgunarbætur
Greiðslumark
Greiðslumarksskrá
Haustsláturtíð
Heildargreiðslumark
Innleggsdagur
Kúgildi
Lögbýli
Mjólkursamlag
Sauðfjárgreiðslumark
Skilaverð
Slátirleyfi
Tólf mánaða framleiðslutímabil
Tólf mánaða sölutímabil
Úflutningskvöð
Úflutningsuppgjör
Úflutningsþörf
Verðjöfnunargjald
Verðlagsnefnd
Verðmiðlunargjald
Verðskerðingargjald
Vetrarfóðraðar kindur
Ærgildi

Skringileg orð haftarsinna

2004-04-20T11:27:00.000Z

Getur það verið að orðskrípi séu á einhvernhátt merki um afvegaleidda hugsun í efnahagsmálum? Undarleg hugmynd það. Frjáls viðskipti eru ekki flókin í eðli sínu og það þarf ekki hóp hagfræðinga eða lögfræðinga til þess að skýra þau viðskipti og almenningur hefur ávalt nægan orðaforða á hverjum tíma til að getað tjáð sig um þau mál. Skipti, mitt, þitt, hagnaður, tap, samningur, (hagnaðar) von, ótti (við að tapa). Heimsins stærstu viskipti má útskýra með þessum hugtökum.

Þegar skrýtin kerfi eru fundin upp vantar hreinlega orð til að lýsa öllu því sem þar fer fram og eftir ákveðinn tíma er komið upp ný mállíska sem einungis innvígðir skilja og finnst að sjálfsögðu eithvað skrýtið þegar einhver andstæðingur veit til að mynda ekki hvað ærgildi stendur fyrir. Ha, menn eru bara að gagnrýna og vita ekki hvað þeir eru að tala um.

Lítum nánar á orðflóruna:

Ærgildi. Búmark lögbýla var upphaflega skráð í ærgildum. Ein ærgildisafurð í mjólk jafngilti 174 lítrum mjólkur. Frá 1. september 1985 var fullvirðisréttur í mjólkurframleiðslu skráður í lítrum og síðan greiðslumark frá 1. september 1992.

Hvað er þá búmark? Búmark er víst kvóta-eining, en víst ekki lengur því tekinn var upp fullvirðisréttur sem kvóta-eining en núna er þetta kallað greiðslumark.

Ok, nú miðar okkur áfram. Greiðslumark lögbýlis er tiltekinn fjöldi ærgilda eða magn mjólkur mælt í lítrum sem ákveðið er fyrir hvert lögbýli og veitir rétt til beingreiðslu úr ríkissjóði.

Sem sagt, greiðslumark er kvóta-eining fyrir lögbýli (útskýri hvað lögbýli er síðar) og þetta greiðslumark mælist í ærgildum eða magni mjólkur. Og hver er tilgangurinn, jú lögbýli fær rétt til beingreiðslu (útskýrt síðar) frá ríkissjóði.

En hvað er lögbýli. Það hlýtur nú að vera auðvelt að útskýra það. Er þetta bara ekki jörð. Einhver landarskiki sem maður bara kaupir og hefur búskap. Ónei, ekki svo einfalt, lögbýli eru skýrð í Ábúðarlögum :

"Jörð eða lögbýli nefnist í lögum þessum hvert það býli, sem sérstaklega er metið til verðs í fasteignamati, með ákveðnum landamerkjum eða með ákveðnum tún- og engjamerkjum, ef um hjáleigu eða býli er að ræða, sem hefur sameiginlegt beitiland með annarri jörð eða jörðum. Enn fremur verður býlið að hafa það landrými eða búrekstraraðstöðu, að það framfleyti minnst 10 kúgildum. Auk þess sé á landinu nauðsynlegur húsakostur til að nytja jörðina."

Nú erum ekki bara komin í eitt kúgildi heldur 10 kúgildi, væntanlega eins og kúgildin voru skilgreind 1976 þegar lögin voru samin. Nú er kúgildi æfafornt orð og jafna notað um beljur eða tend fyrirbæri. Til þess að átta mig betur á þessu fór ég á þjóðskjalasafn Íslands of fann þessa skýringu:

"Verðeining, jafngildi einnar kýr. Fylgifé leigujarðar sem hver ábúandi verður að afhenda þeim er tekur við jörðinni af honum."

Sem sagt kúgildi er gömul verðeining og til gamans má geta þess að á 13. öld var eitt kúgildi metið á 100 álnir vaðmáls. Flókið kerfi en þetta var svona áður en mörlandinn varð var við hið nytsama hugtak peningar.

Sem sagt að til að land getir verið lögbýli þarf landið að geta framfleitt 10 beljum eða jafngildi þeirra í öðrum dýrum. Kanski 5 beljum og 20 rollum eða bara einni bolabíts tík, en þær þykja mjög verðmiklar í dag vegna einstakra genetískra eiginleika.

Greiðslumark er því tiltekinn fjöldi ærgilda (skilgreind að ofan) fyrir lögbýli (sem við vitum allt um) til þess að fá beingreiðslu.

Beingreiðsla hlýtur bara að vera bein greiðsla á peningum til bænda frá ríkissjóði. Ég geri bara ráð fyrir því, enda hef ég ekki geðheilsu til að fatta að beingreiðsla sé eithvað annað og flóknara. Nánar um beingreiðslur

"Beingreiðsla greiðist úr ríkissjóði til handhafa í samræmi við greiðslumark lögbýlisins eins og það er á hverjum tíma. Beingreiðsla skal vera 3.734 kr. á hvert ærgildi á ári."

Eins og allir muna er eitt ærgildi 174 lítrar mjólkur (geri ráð fyrir að um nýmjólk sé að ræða), og er þá lítrinn að mjólk verðlagður á 21 krónu.

Nú er ég nokkru nær um greiðslumörk, ærgildi og beingreiðslur en þessi kúgildi flækjast ennþá dáldið fyrir mér, enda treggáfaður með afbrigðum.

Visual Economics - War

2004-04-17T20:25:00.000Z

A typical war-time economic mentality. Sometimes economic systems like this prevails during peaceful times as recent examples show us (hint: milk, drugs, Cuba).

It is of course unwise to disconnect all sense of price and therefore make it difficult or impossible for people to decide what to produce to satisfy demand. How can one know if there is more shortage of beef or butter if everyting is rationed and no price increases that can direct production in the right direction (towards the customers needs).

There is nothing unique in consumtion of goods in times of war. If the state has to produce weapons and divert useful human and material resources to satisfy the need of the 'Victory', then there is less produced of essential and non-essential goods for the people of the nation. What changes, if the age-old useful concept of money is reduced to a shadow of itself by taking up a system of rationing and price controls?

Of course the beurocrats do not take into account corruption and the human nature of people to do what is best for them in any given situation. If you have something in a rationed economy, do you just take what you are rationed or do you go to the black market. History has the answer in this instance and I rest my case for now.

Mjólk

2004-04-17T19:33:00.000Z

Guðni Ágústsson vill áfram verðhömlur á mjólk og mjólkurvörum. Jú, það eru notuð skringileg rök eins og ávalt þegar skringilegir hlutir eru rökstuddir. Hann segir að lágt verð á mjólkurvörum komi neytendum vel. Gott og vel, en hvað með ávexti, kex, skó og bíla, kemur ekki lágt verð á þeim vöru ekki neytendum vel? Fátt var um svör þegar fréttamaður RÚV spurði ámóta spurningar.

Hvað þá með framleiðendur, koma ekki verðhömlur þeim illa. Jú, hver mótmælir því og þess vegna verður að koma til móts við þá með einhverjum hætti. Niðurgreiða hitt og þetta því menn verða nú að geta framleitt á þessu fyrirfram ákveðna verði. Nú, og ef það dugir ekki þá verður að styrkja þá með beinum hætti því það er víst ekki þjóðhagslega hagkvæmt að 'láta þá fara á hausinn'. Hverjir borga þá styrkina?

Síðan bauð Guðni uppá nýja og óvænta röksemdafærslu máli sínu til stuðnings. Svona snúningsbolti sem er svo mikil og óvænt della að röksamt fólk verður bara kjafstopp. Verðhömlur koma litlum kjörbúðum vel þar sem Guðni vill meina að verðhömlur gera stórum matvöruverslunum ókleyft að njóta magnafsláttar. Ekki er það nú vísindalegur sannleikur en gefum okkur að þetta sé satt hjá honum. Hvað þá með neytandann? Kemur þetta honum ekki illa þá? Þessar hugmyndir Guðna um litlar kjörbúðir minna dálítið á hugmyndir hanns um lítil kúabú sem ekki meiga stækka.

Hvernig Guðni Ágústsson tengir saman punktana í huga sínum er mér algerlega ómögulegt að gera mér í hugarlund: neytendur sem á að verja - framleiðendur sem bera skaðann - (neytendur) skattur sem á að bæta framleiðendum skaðann - kjörbúðir sem á að vernda - neytandinn sem ber skaðann að verndun kjörbúða - kúabú sem ekki meiga stækka - neytandinn sem ber skaðann af stærðarhömlun á kúabúum.

Í raun er þetta allt svo mikil della að það er að æra óstöðugan að benda á hið augljósa. Von Mises lagði æfistarfið undir í að stúdera vitleysu og var honum mjólk einkar hugleikin (Úr ECONOMIC POLICY Thoughts for Today and Tomorrow):

Let us consider one example of interventionism, very popular in many countries and tried again and again by many governments, especially in times of inflation. I refer to price control.
Governments usually resort to price control when they have inflated the money supply and people have begun to complain about the resulting rise in prices. There are many famous historical examples of price control methods that failed, but I shall refer to only two of them because, in both these cases, the governments were really very energetic in enforcing or trying to enforce their price controls.
The first famous example is the case of the Roman Emperor Diocletian, very well-known as the last of those Roman emperors who persecuted the Christians. The Roman emperor in the second part of the third century had only one financial method, and this was currency debasement. In those primitive ages, before the invention of the printing press, even inflation was, let us say, primitive. It involved debasement of the coinage, especially the silver. The government mixed more and more copper into the silver until the color of the silver coins was changed and the weight was reduced considerably. The result of this coinage debasement and the associated increase in the quantity of money was an increase in prices, followed by an edict to control prices. And Roman emperors were not very mild when they enforced a law; they did not consider death too mild a punishment for a man who had asked for a higher price. They enforced price control, but they failed to maintain the society. The result was the disintegration of the Roman Empire and the system of the division of labor.
Then, 1500 years later, the same currency debasement took place during the French Revolution. But this time a different method was used. The technology for producing money was considerably improved. It was no longer necessary for the French to resort to debasement of the coinage: they had the printing press. And the printing press was very efficient. Again, the result was an unprecedented rise in prices. But in the French Revolution maximum prices were not enforced by the same method of capital punishment which the Emperor Diocletian had used. There had also been an improvement in the technique of killing citizens. You all remember the famous Doctor J. I. Guillotin (1738-1814), who advocated the use of the guillotine. Despite the guillotine the French also failed with their laws of maximum prices. When Robespierre himself was carted off to the guillotine the people shouted, "There goes the dirty Maximum."
I wanted to mention this, because people often say: "What is needed in order to make price control effective and efficient is merely more brutality and more energy. Now certainly, Diocletian was very brutal, and so was the French Revolution. Nevertheless, price control measures in both ages failed entirely.
Now let us analyze the reasons for this failure. The government hears people complain that the price of milk has gone up. And milk is certainly very important, especially for the rising generation, for children. Consequently, the government declares a maximum price for milk, a maximum price that is lower than the potential market price would be. Now the government says: "Certainly we have done everything needed in order to make it possible for poor parents to buy as much milk as they need to feed their children."
But what happens? On the one hand, the lower price of milk increases the demand for milk; people who could not afford to buy milk at a higher price are now able to buy it at the lower price which the government has decreed. And on the other hand some of the producers, those producers of milk who are producing at the highest cost-that is, the marginal producers-are now suffering losses, because the price which the government has decreed is lower than their costs. This is the important point in the market economy. The private entrepreneur, the private producer, cannot take losses in the long run. And as he cannot take losses in milk, he restricts the production of milk for the market. He may sell some of his cows for the slaughter house, or instead of milk he may sell some products made out of milk, for instance sour cream, butter or cheese.
Thus the government's interference with the price of milk will result in less milk than there was before, and at the same time there will be a greater demand. Some people who are prepared to pay the government-decreed price cannot buy it. Another result will be that anxious people will hurry to be first at the shops. They have to wait outside. The long lines of people waiting at shops always appear as a familiar phenomenon in a city in which the government has decreed maximum prices for commodities that the government considers as important. This has happened everywhere when the price of milk was controlled. This was always prognosticated by economists. Of course, only by sound economists, and their number is not very great.
But what is the result of the government's price control? The government is disappointed. It wanted to increase the satisfaction of the milk drinkers. But actually it has dissatisfied them. Before the government interfered, milk was expensive, but people could buy it. Now there is only an insufficient quantity of milk available. Therefore, the total consumption of milk drops. The children are getting less milk, not more. The next measure to which the government now resorts, is rationing. But rationing only means that certain people are privileged and are getting milk while other people are not getting any at all. Who gets milk and who does not, of course, is always very arbitrarily determined. One order may determine, for example, that children under four years old should get milk, and that children over four years, or between the age of four and six should get only half the ration which children under four years receive.
Whatever the government does, the fact remains, there is only a smaller amount of milk available. Thus people are still more dissatisfied than they were before. Now the government asks the milk producers (because the government does not have enough imagination to find out for itself): "Why do you not produce the same amount of milk you produced before?" The government gets the answer: "We cannot do it, since the costs of production are higher than the maximum price which the government has established." Now the government studies the costs of the various items of production, and it discovers one of the items is fodder.
"Oh," says the government, "the same control we applied to milk we will now apply to fodder. We will determine a maximum price for fodder, and then you will be able to feed your cows at a lower price, at a lower expenditure. Then everything will be all right; you will be able to produce more milk and you will sell more milk." But what happens now? The same story repeats itself with fodder, and as you can understand, for the same reasons. The production of fodder drops and the government is again faced with a dilemma. So the government arranges new hearings, to find out what is wrong with fodder production. And it gets an explanation from the producers of fodder precisely like the one it got from the milk producers. So the government must go a step farther, since it does not want to abandon the principle of price control. It determines maximum prices for producers' goods which are necessary for the production of fodder. And the same story happens again.
The government at the same time starts controlling not only milk, but also eggs, meat, and other necessities. And every time the government gets the same result, everywhere the consequence is the same. Once the government fixes a maximum price for consumer goods, it has to go farther back to producers' goods, and limit the prices of the producers' goods required for the production of the price-controlled consumer goods. And so the government, having started with only a few price controls, goes farther and farther back in the process of production, fixing maximum prices for all kinds of producers' goods, including of course the price of labor, because without wage control, the government's "cost control" would be meaningless.
Moreover, the government cannot limit its interference into the market to only those things which it views as vital necessities, like milk, butter, eggs, and meat. It must necessarily include luxury goods, because if it did not limit their prices, capital and labor would abandon the production of vital necessities and would turn to producing those things which the government considers unnecessary luxury goods. Thus, the isolated interference with one or a few prices of consumer goods always brings about effects--and this is important to realize--which are even less satisfactory than the conditions that prevailed before.
Before the government interfered, milk and eggs were expensive; after the government interfered they began to disappear from the market. The government considered those items to be so important that it interfered; it wanted to increase the quantity and improve the supply. The result was the opposite: the isolated interference brought about a condition which--from the point of view of the government--is even more undesirable than the previous state of affairs which the government wanted to alter. And as the government goes farther and farther, it will finally arrive at a point where all prices, all wage rates, all interest rates, in short everything in the whole economic system, is determined by the government. And this, clearly, is socialism.

Visual Economics - Magnitogorsk experience

2004-04-17T12:39:00.000Z

"Consumption is the sole end and purpose of all production." - Adam Smith, An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. Anno 1776. . People should know this and never forget. To produce something when no one is asking is a recipe for disaster as History shows us. If someone decides to invest a great part of his or his nations wealth in a single project, then there is no room for failure.

Magnitogorsk plant. This is the result of Stalins first 5 year plan. The original 5 year plan. The mother of all the other year plans, Hitlers 4 year plan, Icelandic 3 year plans and all the others.

Among the projects covered were ones such as Magnitogorsk, which was intended to be manned only partly by forced labor and was originally publicized as the greatest of steel works and a model city for prosperous proletarians. The steel works emerged, but the model city failed to follow. Economists pointed out that this “Largest Steel Mill in the World” would be located where fuel had to be delivered from afar, that the deposits might give out (as they did eventually), and so on. This ill-considered crash planning became a feature of the Gulag. Robert Conquest, The Economics of Forced Labor: The Soviet Gulag

Why this emphasis on steel?

Stalin. The Georgian that adopted the name: Man of Steel. No one can 'steer' the economy in the 'right' direction, no mater how many posters are painted.

Che speki - Breyta fólki

2004-04-16T23:11:00.000Z

"To build communism, a new man must be created simultaneously with the material base." - Ernesto Che Guevara, Man and Socialism in Cuba

"Vinna þarf markvisst að því að efla skilning á hlut lista í öllu þjóðlífi, í hugsun og handverki." - Ályktunum Vinstri Grænna, aka Che Steingrímur J. Sigfússon.

Price controls in Iceland

2004-04-16T19:48:00.000Z

Verðhömlur á Íslandi: Mjólk.

Verðhömlur á Íslandi: Lyf.

Ég vona að þú sért ekki einn af þeim sem
eiga erfitt með að gleypa töflur.

Verðhömlur á Íslandi: Læknisþjónusta.

Stalinstadt-hráiðjuverið og fleiri Austur Þýskalands SÍA lexíur

2004-04-15T21:56:00.000Z

Rauða bókin.

Leyniskýrslur SÍA eru sendibréf Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds sem rituð voru á sjötta og sjöunda áratug þessarar aldar. Á meðal stofnanda í þessu mæta félagi voru Hjörleifur Guttormsson, Árni Bergmann, Árni Björnsson, Björgvin Salómonsson, Eysteinn Þorvaldsson, Finnur T. Hjörleifsson, Franz Adolf Gíslason, Ingimar Jónsson, Loftur Guttormsson, Guðmundur Ágústsson, Guðrún Hallgrímsdóttir, Hjalti Kristgeirsson, Jón Böðvarsson, Tryggvi Sigurbjarnarson, Vilborg Harðardóttir, Þór Vigfússon og Þorgeir Þorgeirsson.

Það er skoðun Willy Sutton að það ætti að kenna fyrsta kafla bókarinnar, Skýrsla til Einars Olgeirssonar um ástandið í Austur Þýskalandi, í hagfræði 101. Þar segja skýrsluhöfundar frá efnahagsástandinu á sinn barnslega einfalda hátt. Þeir segja frá staðreyndum í hinu Austur Þýska fyrirmyndar landi en alger vanskilningur á hverjar raunvörulegar ástæður vanda landsins eru. Þeir eru dæmigerðir umbótasinnar sem eru integral partur af öllum sósíalískum kerfum. Þeir benda oft réttilega á það sem miður fer, enda er það ekki erfitt í landi sem bókstaflega ekkert virkar eins og það á að gera og koma með sínar mis-góðu tillögur um umbætur.

Hjörleifur Guttormsson var formaður Austur Þýskalands sellu SÍA en ekki er ljóst hver af ofantöldum skrifaði hvað. Hér að neðan er tilvitnun sem gefur tóninn. Það er ekki verið að finna að kerfinu vegna þess að það sé svo slæmt í eðli sínu, heldur er verið að rýna í kerfið til þess að árangursríkur sósíalismi geti náð fótfestu hér á Íslandi.

Því höfum við samið ályktun þessa, að við teljum það skyldu okkar gagnvart flokknum að hafa eftir mætti vakandi auga með þróun mála hér, sérstaklega með tilliti til þess, að sú reynsla, sem við þannig söfnum megi koma að góðu gagni, bæði í baráttunni nú, svo og síðar meir, þegar hafizt verður handa með uppbyggingu sósíalisma á Íslandi.
Að ásettu ráði höfum við meir haldið á lofti í ályktuninni því, sem okkur finnst miður fara í landinu. Er það vegna þess, að í fyrsta lagi finnst okkur sem það er betur horfir, sé flokknum nægilega kunnugt, í öðru lagi er það álit okkar, að einmitt af þeim skyssum, sem hér eru gerðar megi mikið læra, þær verði síðar meir að verða víti til varnaðar.
....
Um yfirburði sósíalismans sem hagkerfis þarf hins vegar ekki að ræða.

Í miðstýrðum hagkerfum er nær alltaf lögð áhersla á eitthvað sem er sýnilegt og það hjálpar ef það er auðskilið fyrir mis-klára valdsmenn. Þetta á bæði við um sósíalísk hagkerfi sem og um miðstýrðar ákvarðanir í lýðræðislegum kapítalískum löndum. Castro lagði áherslu á sykur (það endaði með ósköpum þar sem sykurframleiðslan hefur dregist saman) áður enn hann snéri sér (með enn verri árangri) að stóriðju og síðan enn og aftur snéri hann sér að sykri með vondum árangri, og auðvitað lagði Austur Blokkin allt kapp á stál og stórar rakettur. Eflaust hefur vígvæðing mikið með áhersluna á stál að gera en vanskilningur valdhafa á framförum sem byggjast á athafnafrelsi skiptir einnig máli. Það er auðvelt að ímynda sér eitt stykki stálver og þar að auki er hægt að reikna með ágætum hætti hversu mikið það kostar, hversu margir vinna í því og hversu mikið það framleiðir (til að byrja með). Hinsvegar eru framfarir sem byggjast á hugviti frjálsra manna ekki eins sýnilegar. Hvað haldið þið að dugi að segja við Stalín (jafnvel þótt hann væri allur af vilja gerður): ef við gefum fólki frelsi þá koma framfarirnar að sjálfu sér. Fólk finnur upp hluti og er útsjónarsamt við að auka hagkvæmni og skilvirkni, og framleiðslan stýrist af eftirspurn. Hvaða uppfinningar? Hvaða hagkvæmni? Það er eitthvað sem enginn sér með berum augum og þarf ímyndunarafl til sjá (tribute: Bastiat).

Efnahagsstefnan var þegar í upphafi mótuð á þeim grundvelli að leggja skyldi aðaláherzluna á þróun þungaiðnaðarins. Stalinstadt-hráiðjuverið var reist og þar framleitt úr erlendum hráefnum járn fyrir iðnaðinn. Þýsku vélsmiðirnir hófu framleiðslu á góðum vörum, sem þeir höfðu áður gert.
.....
Til hinna kapitaliskur landa selja þeir vörur langt undir framleiðsluverð til að vinna markaði.
.....
Lítum á efnahagsstefnuna. Þróun þungaiðnaðarins skyldi ganga fyrir öllu. Þetta er að nokkru leiti rétt. Án öflugs þungaiðnaðar verða góð lífskjör ekki tryggð nú á dögum í iðnaðarþjóðfélagi. Spurningin er: Á þróun þungaiðnaðarins skilyrðislaust að ganga fyrir öllu. Þá stefnu teljum við einkum varhugaverða, þegar árangurinn af þeim fórnum, sem þessi efnahagsstefna heimtar, bætir ekki fyrst og fremst lífskjör fórnfærendanna sjálfra, heldur er í þágu annarra þjóða. Austur þjóðverjar hafa mjög mátt herða sultarólina á grundvelli þessarar efnahagsstefnu á undanförnum áratug.

Hvað er hægt að segja um nauðsynlegar fórnir fyrir þungaiðnað sem er svo nauðsynlegur fyrir framfarir en selur samt framleiðsluna undir kostnaðarverði til annarra landa. Auðvitað seldu þeir ekki undir kostnaðarverði til að vinna markaði. Hver trúir því. Stál er stál og kaupandi kaupir ávallt ódýrasta og besta stálið sem er á markaði á hverjum tíma. Heldur er orsakanna frekar að leita í miklum kostnaði og lélegrar og lítillar framleiðslu. Hér kristallast hin vonda miðstýrða stefna sem byggir á fyrirframgefnum kreddum. Ef svo nauðsynlegt er að byggja stál-iðnað til að bæta lífskjör, af hverju njóta þeir sem framleiða stálið ekki afrakstursins. Allt landið er lagt undir iðnað sem ekki stendur undir sér og stálverið sem leit svo vel út á teikniborðinu er strax orðin baggi á þjóðfélaginu.

Iðnaðurinn var skipulagður eftir sovézkum fyrirmyndum. "Zentralisierung" var mikil með þar af leiðandi skrifstofubákni, þar sem boðleiðir eru allar heldur ógreiðar. Þetta leiddi til þess, að ráðamönnum bárust æ óraunhæfari skýrslur um þjóðfélagsástand. Gekk svo langt, að í byrjun árs 1953 höfðu ráðamenn dregið þr ályktanir af röngum skýrslum, að vel mætti skerða að nokkru þau "ágætu" lífskjör sem eru í landinu væru. Í byrjun júní var ákveðið að lækka laun um 11%, því fylgdu aðrar ráðstafanir til skerðingar lífskjara, svo sem hækkun brauðverðs "að ósk verkamanna". En jafnvel Þjóðverjum verður stundum nóg boðið. Með þessu var mælirinn fullur.

Í miðstýrðum þjóðfélögum er hægt að hækka og lækka skömmtuð lífskjör að vild. Það er ekkert að því. Hinsvegar er þetta sósíalistum víti til varnaðar, því ef lífskjör eru lækkuð of mikið, þá brjótast út óeirðir og það vill enginn. Lífskjörum skal stjórna en varast ber að skerða þau of mikið þótt stálið sé mikilvægt.

Skortur er á ýmsum neysluvörum, ýmist vegna þess, að þær eru hvorki framleiddar né fluttar inn, eða tímabundinn skortur sem stafar af svifaseinu dreifingarkerfi, eða þá að þessar vörur eru framleiddar og fluttar út, en ekki seldar á innanlandsmarkaði.
Vissulega er allerfitt að viðhalda réttum framleiðsluhlutföllum í efnahagskerfi sem byggir á áætlunarbúskap, jafnvel þótt um algeran sjálfsákvörðunarrétt viðkomandi þjóðar sé að ræða. Og það fengist varla fram nema rétt hlutfall sé á milli yfirstjórnar framleiðslunnar og fumkvæðis fjöldans, sem að framleiðslunni starfar, jafnt í gerð áætlananna sem í framkvæmd þeirra.

Adam Smith sagði eitt sinn: Consumption is the sole end and purpose of all production; neysla er lokatakmark allrar framleisðu, og það á vel við að rifja þau ummæli á þessum tímapunkti. Neyslan skiptir máli og það á að hlusta á markaðinn með beinum eða óbeinum hætti ef einhver á að vita hvað framleiða á. Nefndir starfsmanna sem starfa við framleiðslu skipta þar engu um og hafta- og skömmtunarstefna Austur Þýskalands á þessum tíma gerir framleiðendum ennþá erfiðara að sjá hvað á að framleiða því þeir geta ekki notað verðhækkanir eða lækkanir til þess að fá hugmynd um hvað, og í hvaða magni, á að framleiða. Ríkis-skömmtun og óeirðir sem barðar eru niður þegar fólk fær ekki sinn ‘sanngjarna’ skammt hjálpa lítið þar.

Vinna í byggingariðnaði fyrstu árin eftir stríðið fór í endurbyggingu og nýbyggingu iðjuvera, svo sem Stalinstadt. Lítið var byggt af íbúðarhúsnæði.
....
Einhver aukning hefur orðið í húsbyggingum hér upp á síðkastið, en enn er mjög tilfinnanlegur skortur í þeim efnum. Hins vegar er algerlega komið í veg fyrir húsnæðisokur.

Þarna eru hinir miklu ókostir áætlanarbúskapar ljósir en það er ekkert nýtt, hvorki fyrir lesendur eða SÍA fólk. Hinsvegar er komin ný tala í jöfnuna, okur. Þegar menn taka sig til að skammta lífsins gæði, þar sem áætlunarbúskapurinn framleiðir svo lítið af þeim, verður að koma böndum yfir þá sem eiga eitthvað af þessum gæðum. Þarna eru þeim sem eiga húsnæði og vilja leigja út gert að gera það á ‘sanngjörnu’ verði, annars. Auðvitað eru menn ekki glæpamenn ef þeir vilja leigja kjallarann sinn en þeim er refsað með einhverjum þeim hætti sem skýrsluhöfundar vilja ekki greina nánar frá: ‘hins vegar er algerlega komið í veg fyrir húsnæðisokur.’ Mann langar bara ekki að vita meir.

Árið 1952 var byrjað á myndun samyrkjubúa. Hvernig það fór fram í einstökum atriðum förum við ekki inn á, enda okkur ekki nógu vel kunnugt. Hins vegar var þeim bændum, samyrkju- sem og öðrum, sem ekki afhentu sinn “soll” á árinu 1953 hótað með fangelsun. (“Soll” er það magn afurða, sem afhenda verður ríkisstjórninni gegn ákveðnu verði. Það sem umfram er, má selja á frjálsum markaði). Þetta ákvæði leiddi til mikillar skelfingar meðal bænda og landflótta þeirra, sem ekki höfðu verið fangelsaðir, og horfði sums staðar til landauðnar, t.d. í Mecklenburg.
Samyrkjubúskapurinn fær óhemju styrki frá ríkinu, og koma þeir í hjálp frá svo kölluðum MTS (Maschinen- und Traktorenstationen). Þeir leggja samyrkjubúunum til vélakost, og taka leigu, sem er langt undir kostnaði. Mismunurinn er svo greiddur af ríkinu.

Ef einhver hefur spurt sig, af hverju er verið að rifja upp hálfrar aldar gamlar sögur um efnahaginn í föllnu hagkerfi, þá á svarið að liggja í augum uppi hér, þó einhver hefur þó kveikt á perunni fyrr. Sollurinn, fastverð og styrkir eru til staðar í landbúnaðinum á Íslandi í dag. Landbúnaðarkerfið hefur auðgað hið íslenska tungumál svo um munar en hefur ekki gert neitt til að bæta hag neytenda eða framleiðanda.

Munur á lægstu og hæstu launum er hér gífurlegur. Lægstu laun eru mjög lág og geta aðeins veitt mjög léleg lífskjör, hin hæstu eru ofsahá, svo sem hjá ýmsum vísinda- og listamönnum.

Auðvitað hafa hinir margfrægu 'ýmsir' það betra eins og ávalt. Alveg sama þótt öllu þjóðfélaginu er snúið á hvolf til þess að allir hafi það jafngott, eða svo gott sem, þá er samt munur.

Stórum furðulegri eru þó þær hömlur, sem eru á ferðalögum milli alþýðuveldanna sjálfra. Að vísu er allmikið um skipulagðar gagnkvæmar hópferðir (skólar, verkalýðsfélög, starfsfólk frá verksmiðjum o.s.fr.), en einstaklingum, sem ferðast vilja á eigin spýtur, er það svo að segja ókleift. Kemur þar fyrst til, að erfitt er fyrir einstakling að verða sér úti um vegabréf, en jafnvel þótt það takist, er viðkomandi gert ómögulegt að notfæra sér það með því að neita honum um gjaldeyri. Sá skerfur, sem ferðamanni er ætlaður, til að sinna þarfa, mundi vart nægja sem skotsilfur í einn dag. Þetta hefur skiljanlega mjög ill áhrif á fólk, einkum unga fólkið og stúdenta, sem hlíta sérlega ströngum reglum í þessu tilliti. Láti fólk í ljós óánægju sína á þessum málum eða öðrum, er það fljótlega “sannfært” og viðkomandi síðan látinn gefa gagnstæða yfirlýsingu.

Ferðafrelsi er nokkuð sem ávalt er takmarkað í alræðisríkjum. Til að mynda á Kúbu þarf fólk að fá sér leyfi til að ferðast á milli landshluta og að sjálfsögðu eru heimsóknir til Miami litnar hornauga. Það er hinsvegar athyglisvert að ekki þarf blátt bann við ferðalögum til þess að stjórnvöld geti fengið sínu framgengt. Til dæmis er hægt sé að hafa hemil á fólki með gjaldeyrishömlum, sem eru víst svo bráðnauðsynlegar vegna fastgengisstefnu eða til að bókhald yfir gjaldeyrisflæði líti vel út.

Framhald er væntanlegt...

Excel væðing ríkis-ráðninga

2004-04-14T20:42:00.000Z

Það getur verið flókið mál að velja hæfasta eða heppilegasta einstaklinginn í eithvað starf, enda eru mannaráðningar talið eitt það flóknasta og erfiðasta sem fyrirtæki glíma við í dag. Fyrirtæki geta fallið eða risið til hæstu hæða vegna stefnu í starfsmannahaldi og til dæmis vilja margir meina að velgengni Microsoft sé árangur þess að leita sífellt að besta starfskraftinum, enda eru mannaráðningar þar orðin að miklum fræðum sem ratað hefur í kennslubækur.

Því miður er ástandið ekki eins gott hjá ríkinu en flest lönd hafa mis-slæma sögu um spillingu í þjóðfélaginu sem hefur einkennst af því að frami í þjóðfélaginu ræðst ekki af hæfileikum eða menntun heldur hvort maður sé vel tengdur hjá ráðandi öflum í ríki eða bæjarfélögum.

Nú ætlar ríkið að koma meir skikk á málin eina ferðina enn. Samdar eru hæfnislýsingar fyrir hvert starf og auðvitað vill enginn viðurkenna að neinn sérstakur umsækjandi sé hafður í huga þegar hún er samin.

Það er hinsvegar mjög erfitt að hanna hæfnislýsingu sem á að virka vel ef ekki fylgir líka manneskja sem leggur huglægt mat á umsækjandann. Það er alltaf verið að bera saman epli og appelsínur, þar sem einn umsækjandinn hefur mikla hæfileika á sviði A en næsti umsækjandi segir að hann hafi meiri hæfileika á sviði B osfr, og auðvitað vilja báðir umsækjendur vilja meina að akkúrat þeirra reynsla, hæfileikar og fyrri störf geri þá hæfasta í starfið.

Auðvitað getur aldur og fyrri störfa algerlega útilokað að sumir umsækjendur fái ákveðið starf. Ekki allir geta sótt um forstjórastól stórfyrirtækis og fáir geta framkvæmt flóknar hjarta-aðgerðir eða sparkað tuðru í markvinnkil af 30 metra færi. Því miður stendur valið oftast á milli margra hæfra umsækjenda og þau fáu skipti sem aðeins einn hæfur sækir um eru ekki til umræðu hér.

Jafnvel þótt hópurinn sé einsleitur eins og með lögfræðinga og lækna þá getur hlutur eins og menntun verið erfiður að dæma. Hvað ef einn hefur góða einkunn úr lagadeild en annar hefur góða einkunn úr framhaldsnámi? Hvað ef einn hefur góða einkunn úr lökum skóla en annar sæmilega einkunn úr góðum skóla? Hvað með þá sem hafa tekið námið á styttri tíma en aðrir. Hvernig á að meta það en erfitt að halda meðalseinkun ef maður hefur meira á sinni könnu. Hvað ef einn hefur sérhæft sig í A en annar í B og aðeins í C.

Þetta er bara menntun sem er tiltölulega auðveld viðureignar þar sem tölulegar einkunnir eru gefnar.

Hvað með starfsreynslu en engar einkunnir eru gefnar fyrir hana svona oftast og því er erfiðara að bera saman starfsreynslu en nám. Mikil starfreynsla skiptir máli en hver vill lögfræðing með 55 ára starfsreynslu. Hvenær toppa menn og eru sumir bara það klárir og eljusamir alla tíð að þeir verða hæfari með hverju árinu. Vill einhver verða dæmdur af 50 ára dómara sem er með fræðin á hreinu eða 75 ára dómara sem hefur séð allt áður? Einnig skiptir máli hvað menn hafa gert og hvort menn meta sérhæfingu meira en víðtæka reynslu.

Það sem skiptir mestu máli og ríkinu finnst (augljóslega) ómögulegt að höndla en það er persónuleikinn. Hver vill fá hæstaréttardómara sem er flottur á pappírunum en er lélegur karakter? Hvernig metur ríkið eljusemi og dugnað og samviskusemi? Hvað með heiðarleika? Hvernig metur maður frumleika og kraft á móti nákvæmni og samviskusemi?

Auðvitað breytir þetta umhverfi hvernig fólk hegðar sér. Ég hef séð menn leggja sig eftir að gera hluti sem eru fánýtir í eðli sínu bara vegna þess að það telur í næstu starfsumsókn og sumir lúmskir karakterar hafa þetta í huga frá unga aldri og reyna að troða sér í allar stöður og sanka að sér titlum til þess eins að skreyta CV-ið með. Þetta er leikur sem heiðarlegt fólk annaðhvort tapar eða nær einungis að halda sínu, því heiðarlegt fólk hefur almennt ekki tilhneigingu til að spila svona leiki.

Það er annað sem kemur til með að skipta miklu máli í ráðningum á næstu árum, en það er hin banvæna blanda stjórnmálamanna og fjölmiðla. Eins og dæmin sanna liggur nokkuð ljóst fyrir hvar hætturnar liggja. Ef ráðin er manneskja sem ekki er í minnihluta í einhverju starfi eða skorar hærra á almennum hæfileikum og atgervi en ekki eins hátt á prófum eða fjölda vísindagreina eða einhverju öðru teljanlegu, þá er voðinn vís. Ef eithvað er teljanlegt eða mælanlegt eða sjáanlegt að einhverju leiti er auðvelt að tjá sig um það, en það er erfiðara að segja frá einhverju sem engin getur séð eða er ekki eins áþreifanlegt. Æstur stjórnmálamaður kemur í fjölmiðla, og aðgengið í fjölmiðla er óvenjugott þegar einhver æpir: hneyksli og spilling!, og segir þessi var með hærri próf og skrifaði fleiri greinar og gerði meira svona eða hitt. Hann hefur gert 5 af A og 21 B og hvorki meira en minna en 54 C, en hinn sem ráðin var hafði gert mun minna; hljómar sannfærandi, ekki satt. Auðvitað er erfitt að verjast þessu. Hvernig er hægt að fá prófgráðu fyrir frumlegheit, heiðarlega eða samviskusemi, sem síðan er hægt er að flagga í fjölmiðlum. Hvernig er hægt að flagga því að báðar greinarnar sem viðkomandi skrifaði eru vandaðar og snjallar en greinarnar 30 sem hinn skrifaði eru slappar að gæðum og frumleika þótt þær séu margar.

Ályktunin - Vinstri Grænir (Steingrímur J) álykta

2004-04-13T12:26:00.000Z

"Vinna þarf markvisst að því að efla skilning á hlut lista í öllu þjóðlífi, í hugsun og handverki." - Ein af hinum óendanlegu ályktunum Vinstri Grænna (Steingrímur J. Sigfússon).

Willy Sutton hefur greinilega misst af þessu og spyr: Hvar getur maður fengið að efla skilning sinn? Eru einhver námskeið? Hvað ef ég sé utanað landi, fæ ég þá styrk?

Dæmigert # 16.

Að drepa Fidel Castro

2004-04-12T16:08:00.000Z

CIA gerði mörg plön til að koma Fidel Castro fyrir kattarnef og reyndi að hrinda nokkrum þeirra í framkvæmd en þetta hefur allt verið gert opinbert í dag.

1. Ræðan. Eitt planið gekk útá að byrla honum LSD stuttu áður en til stóð að flytja ræðu og þar með draga úr trúverðugleika hanns meðal fólksins. Hætt við þetta vegna þess að áhrifin af LSD eru óútreiknanleg.

2. Vindillinn. Variant af LSD plottinu. Að setja eithvað efni í vindilinn hanns og vona að hann fái rugluna. Hætt við þetta vegna þess að nær útilokað var að koma efninu fyrir í vindlunum. Einnig var búið að útbúa botulinum-vindla en þeir voru það eitraðir að bara að setja þá í munnvikið var banvænt.

3. Skeggið. Til stóð að setja Thallium salt í skó Castro þegar hann var í ferðalagi erlendis og þar með eyðileggja ímynd hanns þar sem væg Thallium eitrun veldur hárlosi. Það skrýtna er að þetta plan hefði virkað því Thallium frásogast vel í gegnum húð og fólk missir örugglega hárið við Thalliumeitrun. Hinsvegar er það alveg óvíst hvort skeggleysi hefði nokkru breytt þar sem Castro hefur alltaf haft sínar sértæku aðferðir við að tryggja sér hylli landsmanna.

4. Drykkurinn. Mafíósarnir Johnny Roselli og Joe Trafficante fengu það verkefni að koma botulinum pillu í drykk Castro en erviðlega gekk að fá menn til starfsins.

5. Köfunarbúningurinn. CIA fékk einnig þá hugmynd að láta gefa Castro eitraðan köfunarbúning en Castro var mikill köfunar-áhugamaður. Útbúinn var búningur sem var hlaðinn svepp sem veldur ólæknanlegri sveppasýkingu (Madura fót) sem og var öndunarbúnaðurinn mengaður með berklabakteríum. Hætt var við þetta þar sem James Donovan sem átti að gefa Castro hann hafði gefið honum köfunarbúning stuttu áður.

6. Skelin. Sumar hugmyndir sem komust aldrei af teikniborðinu voru nokkuð ævintýralegar. Til dæmis fékk einhver þá hugmynd að planta sprengiefni í áberandi sjávar skel og átti hún að springa þegar Castro kannaði hana nánar í köfunarleiðangri.

7. Penninn. Einnig var plan um að drepa Castro með Nikótín-eitri sem var falið í penna sem í var nál sem og planið var að láta nálina skrapast við húð Castro. Erfitt reyndist að fá mann sem gat nálgast Castro svo hætta varð við þá áætlun.

Korpúlfsstaðir

2004-04-12T12:28:00.000Z

Korpúlfsstaðir, sem voru reistir árið 1926 af Thor Jensen, voru á sínum tíma fullkomnasta kúabú á norðurlöndum. Fyrirtækið var vel rekið og skilaði hagnaði til eiganda og mjólk til neytenda. Stjórn Framsóknar og Alþýðuflokks gerði síðan starfseminni ókleyft að halda áfram með lagasetningum. Taparar voru Thor, vinnufólk Thors og neytendur. Sigurvegarar: engar tilnefningar enda hafa síðan þá 'ytri aðstæður verið óhagstæðar'.

"Íslensk samkeppnislög gefa þeim sem undirboð stunda mjög frjálsar hendur og torvelda möguleika bænda á að bregðast við fákeppni og undirboðum á búvörumarkaði. Því leggur nefndin til að landbúnaðarráðherra og viðskiptaráðherra skipi sameiginlega nefnd erskoði með hvaða hætti breyta samkeppnislögum varðandi undirboð og fleiri þætti er raskað hafa kjötmarkaði að undanförnu." Ein af þrettán tillögum Þórólfs Gíslasonar, Ólafs Friðrikssonar, Drífu Hjartardóttir, Ara Teitssonar og Jóhannesar Sigfússonar. 5. Nóvember 2003

[Vandinn skilgreindur] "Þá segir í ályktuninni, að nátengdur vanda sauðfjárræktarinnar sé vandi þeirra bænda sem hafi tekjur af framleiðslu nautakjöts, en báðar greinarnar gjaldi fyrir upplausnarástand á sviði afurðastöðva og kjötmarkaðar hér á landi og þá óheilbrigðu viðskiptahætti sem þar tíðkist. [Óvinurinn skilgreindur] Í kjúklinga- og svínarækt séu sjálfstæðir framleiðendur, sem ekki sé haldið gangandi af fjármálafyrirtækjum, óðum að týna tölunni. Stjórnvöld geti ekki látið sem þeim komi þessi vandi ekki við, hvorki gagnvart því sem lýtur að kjörum bænda né hinu sem varðar viðskiptahætti á kjötmarkaði.
....
[Planið bráðnauðsynlega] "Segist flokkurinn hafa mótað stefnu um að taka beri upp búsetutengdan grunnstuðning sem hluta af stuðningi við landbúnað og búsetu í sveitum." - mbl: VG segir óhjákvæmilegt að grípa til aðgerða til varnar sauðfjárbændum.

Uruguay: Velferðarkerfi í spinning

2004-04-10T15:46:00.000Z

Hugtakið velferðarkerfi er nokkuð sem við Íslendingar þekkjum vel. Módelið er talið 'Skandinavíst' og oft er talað um blandað hagkerfi þar sem hin 'óheftu' markaðsöfl fá mótvægi frá ríkinu. Hinsvegar gerist það of að óðaverðbólga hleypur í allt kerfið eins og það leggur sig og hagkerfið tekur kollsteypu sem ervitt er að ná sér uppúr.

Það land sem hefur farið hvað verst úr velferðarsukkinu er hið ólíklega Uruguay. Landið er núna á nokkuð góðu róli yfrir utan fyrir utan vandræða í hitteðfyrra og eru tekjur á mann núna um fjórum sinnum lægri en hér á Íslandi. Á sjötta og sjöunda áratugnum var landið í velferðar-fylleríi og Henry Hazlitt, sem var uppá sitt besta þá, fylgdist vel með:

Perhaps the most dramatic example of a country needlessly ruined by "welfare" policies is Uruguay. Here is a country only about a third larger than the state of Wisconsin, with a population of just under 3 million. Yet that population is predominantly of European origin, with a literacy rate estimated at 90 percent. This country once was distinguished among the nations of Latin America for its high living standards and good management.

What is so discouraging about the example of Uruguay is not only that its welfare programs persisted, but that they became more extreme in spite of the successive disasters to which they led. The story seems so incredible that instead of telling it in my own words, I prefer to present it as a series of snapshots taken by different firsthand observers at intervals over the years.

Hann birtir síaðan brot úr greinum á árunum 1956 til 1969:

Now one in every three citizens in Montevideo, which accounts for a third of the country's 3 million inhabitants, is a public servant, draws a small salary, is supposed to work half a day in a Government office, and more often than not spends the rest of his time doing at least one other job in a private enterprise.... Corruption is by no means absent....
The overwhelming expenses of a super-welfare state (where nearly one-fifth of the population is dependent on government salaries) and the uncertain income from a predominantly livestock and agricultural economy have left their marks. Today, Uruguay is in severe financial and fiscal stress....
At many government offices there are twice as many public servants as there are desks and chairs. The trick is to get to work early so you won't have to stand during the four to six hour work-day that Uruguayan bureaucrats enjoy.
Of a population of around 2.6 million, the number of gainfully active Uruguayans is at the most 900,000. Pensioners number in excess of 300,000. Months ago the unemployed came to 250,000, or almost 28 percent of the work force, and the figure must now be higher....

Nú segir einhver, hey, það er ekkert að marka því Uruguay er bara land í Suður Amríku og því ekkert að marka. Það er hinsvegar mikið að marka því landið er byggt vel menntuðum afkomendum innflytjenda frá Evrópu og tæplega hægt að segja að landið hafi verið ofsetið fólki eða snautt að gæðum. Að auki er Uruguay tæplega meira afsker en landið okkar fagra og meira segja er kvennfólkið þar fegurra og í alla stað betra en monthænurnar hér á skerinu.

Frédéric Bastiat - Hvað menn sjá og sjá ekki

2004-04-09T15:06:00.000Z

Frédéric Bastiat (1801-1850) hefur haft gríðarleg áhrif á hagfræðina þótt hann hafi ekki stundað eiginlegar hagfræðirannsóknir. Honum ofbauð vitleysan í sósíalistum og haftasinnum í Frakklandi á árunum eftir byltinguna og tók upp á að skrifa bækur og bæklinga þar sem hann útlistar hversu fáránleg rök þessara hópa eru. Bastiat skrifaði Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas á dánarbeði sínu og það er talið með því besta sem hann skrifaði. Í því riti útlistar hann hvernig vondum efnahagslegum hugmyndum er aflað fylgis með því að básúna út hin sýnilegu og snemmkomnu áhrif á meðan hin síðkomnu og þarafleiðandi ekki sýnilegu áhrif gleymast.

Hann hefur haft geysileg áhrif á marga hagfræðinga eins og Henry Hazlitt, sem skrifaði hina frábæru Hagfræði í hnotskurn (Economics in one lesson) undir áhrifum frá Bastiat, sem og nafna sinn Hayek. Allar bækur Bastiats er að sjálfsögðu hægt að nálgst á netinu og meðal annars á þessum ágæta vef. Bastiat skrifaði einnig hina bráðfyndnu bænaskrá sem er hér í íslenskri þýðingu.

Öll hjálp við þýingar er velkomin en ég er núna að þýða kafla númer 4, og auðvitað meiga allir afrita þýðinguna að neðan og nota að vild og bara gott mál.

Hvað menn sjá og sjá ekki

Í heimi hagfræðinnar framkallar hver aðgerð, hefð, stofnun eða lög ekki bara eina afleiðingu heldur röð af afleiðingum. Af öllum þessum afleiðingum er aðeins sú fyrsta sem kemur í ljós samstundis; afleiðingin kemur í ljós samhliða orsökinni; hún er sjáanleg. Allar hinar afleiðingarnar koma í ljós í kjölfarið; þær eru ekki sjáanlegar; við erum hinsvegar lánsöm ef við getum séð þær fyrir.
Það er einungis einn munur á milli slæms og vonds hagfræðings: Vondi hagfræðingurinn einblínir einungis á hina sjáanlegu útkomu; góði hagfræðingurinn tekur bæði tillit til sjáanlegu útkomunnar sem og þá þætti sem verður að sjá fyrir.
Þessi munur er hinsvegar ógnarstór; því það virðist ávallt gerast að þegar hin snemmkomna afleiðing er hagstæð þá eru síðari afleiðingar skelfilegar og öfugt. Því er það þannig að vondi hagfræðingurinn mælir fyrir smávægilegum góðum áhrifum strax sem eru undanfari mikilla hörmunga í framtíðinni en góði hagfræðingurinn mælir fyrir miklum góðum áhrifum í framtíðinni en hættir á minniháttar vonsku áhrifum í nútíð.
Það sama á að sjálfsögðu við um heilsu og siðsemi. Oftar en ekki eru ávextir vanans þeim mun bitrari síðar meir sem þeir eru sætir í byrjun: Sem dæmi, ólifnaður, dugleysi, bruðl. Þegar maður blindast af þeim afleiðingum sem eru sjáanlegar og hefur ekki lært að greina afleiðingar sem ekki eru sjáanlegar, þá lætur hann eftir sér afleita ávana, ekki bara vegna náttúrulegrar hneigðar heldur af frjálsum vilja.
Þetta skýrir sársaukafullu en nauðsynlegu þróun mannsins. Vanþekking umkringir hann frá vöggu; þess vegna lætur hann gerðir sínar stjórnast af hinum einu afleiðingum getur þá skilið, hinum sjáanlegu afleiðingum. Það er ekki fyrr en eftir langan tíma sem hann lærir að taka tillit til annarra afleiðinga en hina sjáanlegu. Tveir ólíkir lærifeður kenna honum þessa lexíu: reynsla og forsjálni. Reynslan er áhrifarík en grimm lexía. Reynslan kennir okkur hverjar afleiðingarnar eru með því að láta okkur finna fyrir þeim og við getum ekki komist hjá því að á endanum lært að eldur brennir eftir að hafa brennt okkur. Ég vill gjarnan leysa reynslu af hólmi með forsjálni sem er mun þægilegri kennari en hin grimma reynsla. Þess vegna mun ég rannsaka afleiðingar nokkurra hagfræðilegra fyrirbæra og sýna munin á þeim sem eru sjáanleg og hinum sem ekki sjást.

Kafli 1: Brotni glugginn

Hefur þú einhvern tímann orðið vitna af bræðikasti fyrirmyndarborgarans Guðmundar Góða, þegar hinn óforbetranlegi sonur hans hefur brotið rúðu? Ef þú hefur orðið vitni að þessari uppákomu þá hlýtur þú að hafa tekið eftir því að aðrir áhorfendur, jafnvel þótt þeir séu svo margir sem þrjátíu, virðast allir bjóða hinum ólánsama rúðu eiganda sömu huggun: “Það er ekkert sem er með öllu slæmt. Svona slys halda iðnaðinum gangandi. Það þurfa allir að sjá sér farborða. Hvað verður um glersmiði ef enginn brýtur glugga?”.
Þessi umhyggju formúla inniheldur kennisetningu sem er okkur finnst vera vel til þess fallið að afhjúpa, flagrante delicto [staðinn að verki], í þessu einfalda dæmi, því kjarninn í sögunni er því miður sá sami og plagar okkar hagfræði stofnanir.
Segjum sem svo að það kosti sex franka að skipta um rúðu. Ef einhver vill meina að þetta óhapp veiti sex frönkum til glerskiptingar-iðnaðarins, þá er ég sammála. Ég mæli ekki gegn því á neinn hátt. Rökin eru skotheld. Glersmiðurinn mun koma og skipta um gler og fær sex franka að launum, auk þess sem hann blessar klaufsku barnsins. Það er nokkuð sem við sjáum.
Ef með afleiðslu þú ályktar að það sé gott að brjóta glugga, en það gerist nú oft, því það hjálpi til við að dreifa peningum í þjóðfélaginu, áhrifin eru góð fyrir iðnaðinn í heild sinni, þá verð ég að segja: Það gerist ekki! Þín kenning byrjar og endar á því sem sést. Það tekur ekki tillit til þess sem ekki sést.
Það sést ekki hvað góðborgarinn okkar gerir ekki við hina sex franka sem hann hefur nú eytt. Það sést ekki hvað hefði gerst hefði glugginn ekki brotnað. Hann hefði tilaðmynda getað keypt nýja skó í stað útslitnu skóna sem hann gengur í eða hann hefði getað keypt nýja bók. Í stuttu máli, hann hefði eytt þessum frönkum í eitt eða annað ef hann hefði þá enn.
Hugsum nú um iðnaðinn í heild sinni. Fyrst glugginn brotnaði fær gler iðnaðurinn sex franka stuðning. Það er sem við sjáum.
Ef glugginn hefði ekki brotnað hefði skó iðnaðurinn (eða einhver annar) fengið sex franka stuðning. Það er nokkuð sem við sjáum ekki.
Og ef við tökum með í reikninginn hvað ekki sést, vegna þess að það er neikvæður þáttur, auk þess sem sést, vegna þess að það er jákvæður þáttur, þá skiljum við að það er engin hagnaður fyrir iðnaðinn í heild sinni eða fyrir heildar atvinnustig landsins hvort gluggar eru brotnir eða ekki.
Snúum okkur aftur að Guðmundi Góða.
Í fyrra dæminu, þar sem glugginn brotnar, eyðir hann sex frönkum og hefur, hvorki meira eða minna en áður, ánægjuna af nýjum glugga.
Í síðara dæminu, þar sem glugginn brotnar ekki, hann myndi hafa eytt sex frökkum í nýja skó og að auki haft ánægju af nýjum skóm auk þess að allir hans gluggar eru heilir.
Nú, ef Guðmundur Góði er hluti af þjóðfélaginu, þá verðum við að álykta að þjóðfélagið, með tilliti til erfiðis og ánægju þess, hefur misst virði eins glugga.
Ef við alhæfum um þetta komumst við að þeirri óvæntu niðurstöðu að: “Þjóðfélagið tapar verðmæti af hlutum sem eyðileggjast að óþörfu”, sem og komum við með þetta spakmæli sem lætur hárið á verndarsinnum standa beinstíft uppúr hársekkjunum: “Að brjóta, að eyðileggja, að sóa eykur ekki atvinnustigið í landinu”, eða knappar orðað: “Eyðilegging er ekki arðvænleg”.
Hvað mun Moniteur industriel [dagblað verndunarsinna] segja við þessu eða lærlingar hins mikilsvirta M. De Saint-Chamans [frægur verndunarsinni], sem reiknaði af stakri nákvæmni hvað iðnaðurinn myndi græða ef París myndi brenna vegna húsanna sem þyrfti að byggja aftur? Mér er miður að þurfa að skekja hans snjöllu útreikninga, sérstaklega þegar andi þeirra hefur smogið inn í lögin okkar. Hinsvegar biðla ég til hans um að reikna aftur og setja það sem ekki sést inn í jöfnuna.
Lesandinn verður að víkka sjónarhornið til að sjá að það eru ekki bara tvær persónur, heldur þrjár, í litla leikverkinu sem ég hef sett á svið. Einn, Guðmundur Góði, er fulltrúi neytandans, sem vegna eyðileggingar getur bara haft ánægju af einum hlut í stað tveggja. Annar, sem er leikinn af glersmiðnum, en hann er tákngerfingur fyrir þann iðnað sem hefur hag af slysinu. Sá þriðji er skósmiðurinn (eða einhver annar framleiðandi) hvers iðnaður verður af viðskiptum vegna sama atburðar. Það er þessi þriðja persóna sem alltaf stendur í skugganum og sem persónugerfingur þess sem ekki sést, er nauðsynlegur þáttur í vandamálinu. Það er hann sem kleyft að skilja hversu fáránlegt það er að sjá gróða í eyðileggingu. Það er hann sem von bráðar kennir okkur að það er jafn fáránlegt að sjá gróða í viðskiptahömlum sem eru hvorki meira né minna en hálfgerð eyðilegging. Þess vegna, ef þú kemst til botns í röksemdafærslum til varnar haftastefnum, munt þú finna einhverja útgáfu af hinni algengu klisju: “Hvað mun verða um alla glersmiðina ef enginn brýtur glugga?”

Kafli 2: Afvopnun

Þjóð er ekki það sama og maður. Þegar maður vill gera sér góðan dag þá verður hann að athuga hvort sé kostnaðarins virði. Fyrir þjóð er öryggi ein hin mesta blessun. Ef öryggi þjóðar kostar að vígbúa hundrað þúsund menn að kostnaði hundrað milljón franka, þá hef ég ekkert út á það að setja. Þetta er ánægja sem er keypt verði fórnarkostnaðar.
Látum ekki misskiljast það sem ég ætla að leggja til í sambandi við þetta viðfangsefni.
Löggjafi leggur til að hundrað þúsund hermenn leggi niður vopn og þarmeð létta af skattgreiðendum hundrað miljón franka í skattgreiðslur.
Látum nú sem við segjum við löggjafann: “Þessir hundrað þúsund hermenn og hundrað miljónir franka eru ómissandi fyrir varnir landsins. Það er dýr fórn, en án þessarar fórnar mun annaðhvort borgarastyrjöld brjótast út í Frakklandi eða að landið verði fyrir innrás utanaðkomandi aðila.” Ég hef ekkert útá þessa röksemdarfærslu að setja og hún má vera sönn eða rétt og hún getur með engum hætti flokkast sem hagfræðileg villutrú. Hinsvegar byrjar vitleysan þegar fórnin sjálf er kynnt sem kostur, vegna þess að hún hagnast einhverjum.
Nú ef mér skjátlast ekki, þá mun höfundur tillögunar stigið frá ræðupúltinu fyrr en að ræðumaður mun rísa upp og segja:
“Afvopna hundrað þúsund menn! Hvað eru þér að hugsa? Hvað mun verða um þá? Hverju munu þeir lifa á? Á launum sínum? Vitið þér ekki að það er atvinnuleysi allstaðar? Að það er offramboð á vinnuafli? Viljið þér henda þeim á markaðinn bara til þess að auka samkeppni og lækka laun? Og finnst mönnum, einmitt núna þegar það er erfitt að afla mannsæmandi launa, að það sé gott að brauðfæða hundrað þúsund einstaklinga? Hugsiði ykkur hversu mikið heill her manna neytir af víni, fötum og vopnum og gefur þarmeð bæjarfélögum og iðnaði í kringum herstöðvar mikil viðskipti og er að auki himnasending fyrir hina fjölmörgu birgja. Skelfist þú ekki þá hugsun að stöðva þennan mikla iðnað?”
Við sjáum að þessi ræða færir rök með því að halda hundrað þúsund manna her, ekki vegna varnarlegra ástæðna, heldur vegna efnahagslegra ástæðna. Það eru þessar röksemdafærslur sem ég ætla að hrekja.
Hundrað þúsund hermenn sem kosta skattborgara hundrað miljón franka munu bjóða uppá eins góða framfærslu fyrir þá sem þeir eiga í viðskiptum við:ð er það sem sést
En hundrað miljónir franka, sem koma frá skattgreiðendum, munu ekki veita þessum skattgreiðendum og þeirra birgjum hundrað miljóna franka framfærslu: það er nokkuð sem ekki sést. Reiknið, spáið í því og segið mér hvort það sé einhver hagnaður fyrir almenning í heild sinni.
Ég mun hinsvegar fyrir mitt leiti segja ykkur hvar tapið er og til einföldunar mun ég tala um einn mann og þúsund franka í stað hundrað þúsund menn og hundrað miljón franka.
Við erum nú í þorpi A. Safnliðar hersins koma í heimsókn og ná einum nýliða. Skattheimtumenn koma einnig í heimsókn og ná í eitt þúsund franka. Maðurinn og upphæðin eru flutt til Metz þar sem hinir þúsund frankar eiga að halda lífinu í nýliðanum í eitt ár án þess að hann geri í raun nokkuð. Ef þú einblínir á Metz, þá hefur þú hundrað falt rétt fyrir yður ef þér segið að þessi atburðarrás sé hagstæð Metz. En ef þú beinir augunum að þorpi A, þá munt þú skipta um skoðun því, nema ef þér séuð blindir, þú sérð að þetta þorp hefur misst vinnandi mann auk þeirra þúsund franka sem hefðu borgað hans laun, og sá iðnaður sem hefði tekið á móti hans eyðslu hefur einnig séð af þúsund frönkum.
Við fyrstu sýn virðist þetta tap vera bætt. Það sem áður fór fram í þorpinu fer nú fram í Metz svo einfalt og það nú er. En hérna er tapið. Í þorpinu vann og puðaði maðurinn: hann var vinnandi maður. Í Metz er marserað hægri og vinstri eins og soldáta er siður. Peningarnir og hringrás þeirra er sú sama í báðum tilvikunum en í hinu fyrra eru þrjúhundrað dagar af skapandi vinnu en í hinu síðara eru þrjúhundrað dagar af óskapandi vinni, af því gefnu að herinn er ekki nauðsynlegur fyrir varnir og öryggi landsins.
Nú er komið að afvopnun. Þú bendir mér á þúsund menn án vinnu, aukna samkeppni um vinnu og þann þrýsting sem það setur á laun. Það er það sem þú sérð.
Hérna er það sem þú sérð ekki. Þú sérð ekki að með því að leyfa hermönnunum að snúa heim er ekki verið að henda hundrað miljónum franka heldur er verið að skila þeim til skattgreiðenda. Þú sérð ekki að það að henda hundrað þúsund hermönnum á markaðinn er það sama og kasta á sama tíma hundrað miljónum franka til að borga launin þeirra. Þannig að sú aðgerð sem eykur framboð á vinnuafli eykur einnig eftirspurn, og þarmeð er ljóst að kenning yðar um lækkandi laun er blekkjandi. Þú sérð ekki að bæði fyrir og eftir afvopnunina eru hundrað miljón frankar sem á sér hliðstæðu í hundrað þúsund mönnum. Munurinn er sá að fyrst gefur landið hundrað miljónir franka til hundrað þúsund manna fyrir að gera ekkert en á eftir gefur það þeim hundrað miljónir fyrir að vinna. Að lokum, þú sérð ekki þegar skattgreiðandi gefur frá sér peninga, hvort sem er til hermanns þar sem hann fær ekkert til baka eða til vinnandi manns þar sem hann fær eitthvað tilbaka. Hringrás peningana er sú sama á endanum fyrir utan að í fyrra tilvikinu fær hann eitthvað en hann fær ekkert í síðara tilvikinu. Niðurstaða: Dautt tap fyrir þjóðina.
Rökbrellan sem ég er að gagnrýna getur ekki staðist það ef hún er víkkuð út, en það er prófsteinn allra fræðilegra kenninga. Ef, með öllu meðtöldu, það er þjóðhagslegur hagnaður að auka stærð hersins, af hverju ekki þá að kalla alla karlmenn landsins í herinn?
Kafli 3: Skattar

Hefur þú heyrt einhvern segja: “Skattar er hin besta fjárfesting; sannkölluð lífsgjöf. Sjáið hversu mörgum fjölskyldum þeir halda lifandi og ímyndaðu þér hin óbeinu áhrif á iðnaðinn, þeir eru takmarkalausir og eins víðtækir og lífið sjálft.”
Ef á að snúast til varnar gegn þessari kreddukenningu þá verð ég að endurtaka fyrri afsönnun. Hagfræði stjórnmálanna veit að röksemdir sínar eru ekki svo skemmtilegar að hægt væri að segja um þær, Repetita placent; endurtekning er skemmtun. Hún hefur því, eins og Basile [Úr Rakaranum frá Sevilla], snúið málshættinum við til sér í hag, viss um að sínum munni, Repetita docent, endurtekning kennir.
Þeir kostir sem embættismenn eru talsmenn fyrir er það sem er sjáanlegt. Hagsbót þeirra sem þeir sjá fyrir er sjáanleg. Hún er fyrir allra augum.
En ókosturinn er að skattgreiðendur reyna að forða sér undan því sem ekki sést, og það böl sem er afleiðing þess fyrir þá kaupmenn sem sjá þeim fyrir birgðum er nokkuð annað sem heldur ekki er sjáanlegt, jafnvel þótt það ætti að vera lýðnum andlega ljóst.
Þegar embættismaður eyðir hundrað frönkum meira fyrir hönd sjálfs síns, þá þýðir það að skattgreiðandinn eyðir hundrað frönkum minna fyrir sína hönd. En eyðsla ríkisins er nokkuð sem sést, vegna þess að hún gerðist en hinsvegar sést eyðsla skattgreiðandans ekki vegna þess að hann er hindraður í að framkvæma hana.
Þú líkir þjóð við ofþornaðan landsskika og sköttum við lífgefandi rigningu. Gott og vel. En þú skalt einnig spyrja þig hvaðan þessi rigning kemur, og hvort það sé ekki einmitt skatturinn sem dregur rakann úr jörðinni og skilur eftir skrælnaðan jarðveg.
Þú skalt einnig spyrja þig hvort jarðvegurinn fær meira af hinu dýrmæta vatni frá rigningunni en það missir með uppgufun.
Það er víst að þegar Guðmundur Góði greiðir hundrað Franka í skatt, þá fær hann ekkert í staðinn. Síðan þegar opinber starfsmaður, sem eyðir þessum hundrað Frönkum, skilar þeim aftur til Guðmundar Góða, er það fyrir korn eða vinnu sem samsvarar upphæðinni. Loka niðurstaðan er tap upp á fimm Franka fyrir Guðmund Góða.
Það er satt að oft, kannski mjög oft, að embættismaðurinn veitir Guðmundi Góða jafngilda þjónustu. Í því tilviki er ekkert tap hjá neinum, einungis skipti. Það er því að röksemd mín á alls ekki við um gagnlegar athafnir. Það eina sem ég segi – ef þú ætlar að koma á stofn ríkisstofnun, þá skalt þú sanna gagnsemi hennar. Sýndu að það er gagn að henni fyrir Guðmund, sýndu fram á að þjónustan sem hún veitir Guðmundi er jöfn þeim kostnaði leggur út fyrir hana. En fyrir þessa innlægu gagnsemi stofnunarinnar, ekki koma með rök um gagnsemi stofnunarinnar fyrir embættismanninn, fjölskyldu hans eða þá sem uppfylla þarfi hans; ekki fullyrða að þetta sé atvinnuskapandi.
Þegar Guðmundur gefur hundrað Franka til embættismanns ríkisins fyrir virkilega nytsama þjónustu, er það nákvæmlega það sama ef hann gefur hundrað Franka til skósmiðs fyrir nýtt skópar. Það er dæmi um að gefa og þiggja og staðan er jöfn. En þegar Guðmundur gefur hundrað Franka til embættismanns bara til þess eins að fá enga þjónustu eða verða fyrir óþægindum vegna þess, þá er eins og hann hafi verið rændur. Það er tilgangslaust að segja að þessi embættismaður hafi grætt heilmikið á þessum hundrað Frönkum fyrir hönd fyrirtækis allra landsmanna; þeim mun meira sem þjófurinn getur gert fyrir peningana, þeim mun meira hefði Guðmundur Góði gert með þá ef hann hefði ekki hitt fyrir afætuna.
Venjum okkur við að meta hluti bæði á því sem er ekki sýnilegt, heldur en því sem er sýnilegt.
Síðasta ári var ég í Fjármálanefndinni, því í Stjórnlaga Samkomunni (Assemblée nationale constituante) var minnihlutinn ekki útilokaður frá öllum nefndum vegna forsjálni upphafsmanna Samkomunnar. Við höfum heyrt M. Thiers segja: “Ég hef eytt mínu lífið í að deila við flokk konungssinna og klerka. En síðan hef ég kynnst þeim í baráttu gegn sameiginlegri hættu og við höfum átt margar innilegar samræður. Þeir eru ekki þau ómenni sem ég hafði gert mér í hugarlund.”
Óvinátta verður oft ýkt og hatur magnast meðal flokka sem ekki hafa samskipti og ef meirihlutinn myndi leyfa nokkrum meðlimum minnihlutans að taka þátt í nefndunum, kannski myndi það valda því að báðir aðilar sjá að hugmyndir þeirra eru ekki svo fjarlægar, og það sem meira er, ásetningurinn er líkari en þeir hafa haldið.
Hvað sem því líður, þá var ég í Fjármála nefndinni. Í hvert sinn sem einn af okkar starfsfélagi lagði til tillögu um hófleg laun fyrir Forsetann, meðlima Ríkisstjórnar eða sendiherra, þá sögðu menn:
“Vegna mikilvægi starfanna verðum við að gefa sumum embættum virðingarblæ því þá laðast fólk sem er mikið að gæðum að störfunum. Fjöldi misjafnra manna biðlar til Forsetans og það væri að setja hann í erfiða aðstöðu ef hann neyddist til að rétta þeim hjálparhönd. Ákveðið yfirlæti í veröld diplómata og ráðunauta er ávalt hluti af lýðræðislegum stjórnunarháttum osfr. osfr.”
Hvort hægt sé að véfengja svona röksemdafærslum eða ekki, þá verðskulda þær sannarlega að vera athugaðar nánar. Þær byggja á almannahag, hvort sem það er nú rétt metið, og hef ég meira álit á þeim en hinum mörgu Catóum okkar tíma sem láta stjórnast af nísku eða öfund.
En mín efnahagslega samviska verður fyrir áfalli, auk þess roðna ég fyrir hönd gáfulegs orðspors lands míns, þegar þeir leggja út frá þessum röksemdafærslum (eins og þeir gera ávalt) út í þessa afkáralegu orðræðu (sem er ávalt vel tekið):
“Auk er þessi munaður embættismanna örvandi fyrir listir, iðnað og atvinnu. Landshöfðinginn og hans ráðherrar geta ekki haldið veislur nema að dæla lífi í æðar efnahagslífs þjóðarinnar. Ef laun þeirra minnka þá mun það svelta iðnaðinn í París sem og um allt land.”
Í guðanna bænum herrar mínir, það er lágmark að virða almennar reikni-reglur, og að koma ekki fyrir Þjóðþing Frakklands og vona að Þingið samþykki ykkar hugmyndir um að samlagning gefi mismunandi útkomu, eftir því hvort hún sé sett efst eða neðst í bókhalds dálkinn.
Gerum ráð fyrir að ég ráði verkamenn til að grafa skurð í akri mínum og greiði honum hundrað Franka fyrir. Þegar ég er að ljúka samningum, kemur skattheimtumaður í heimsókn og tekur af mér hundrað Franka og lætur síðan peningana til Innanríkisráðuneytisins. Forsendunum var kippt undan samningunum en ráðherrann fær auka málsverð. Hver er grundvöllur yðar fyrir þeim röksemdum að þessi eyðsla í ráðuneytinu sé til hagsbóta fyrir iðnaðinn í landinu? Sjáið þér ekki að einungis er um yfirfærslu á neyslu og vinnu? Það er rétt að ráðherra hefur dýrari rétt á sínu borði, það er óumdeilt, en bóndi hefur akur sinn verr ræstan, og það er jafn óumdeilt. Veitingamaður í París hefur grætt hundrað Franka, mikið rétt en verkamaður í sveit hefur misst fimm Franka. Það eina sem maður getur sagt er að íturvaxið hlaðborð ráðherra og ánægður veitingamaður er það sem sést. Vatnsósa akur og atvinnulaus vinnumaður er það sem ekki sést.
Góði guð! Að þurfa að hafa fyrir því að sanna að í pólitískri hagfræði eru tveir plús tveir fjórir, og ef manni tekst síðan áætlunarverkið þá segja félagar á Þinginu: “Þetta er svo augljóst að það tekur því ekki að tala um.” Síðan greiða þeir atkvæði á þann hátt að ætla mætti að maður hefði aldrei sýnt fram á neitt.

Visual economics II

2004-04-09T09:41:00.000Z

Government mismanagement. This a picture of Reykjavík Airport. It is situated very close to the town center and supports national flights for the region. The airport is situated only half an hour drife away from an international airport that could easily support all of those flights. The only apparent reason that the airport stays, and therefore locking in the most valuable building sites in the region, is because of the majority of Icelandic parlamentarians are from remote regions and enjoy the comfort of the airport close to the town center and the parliment.

Rent control from cradle to grave. Above is an interest group (angry man) as well as a intermediate product (Joe Pesci) and a final product (abandoned building) of rent control.

It might be strange that in Iceland there is no governmental rent control and people can make rental deals without too much influence from the government. The cause probably is that there is a tradition for people in Iceland to own their houses and to rent an apartment is usually a temporary arrangement. Therefore there is no large infuence group that begs politicians for rent control and politicians therefore pay attention to other groups that need special attention in order to win their vote.

Ok, one less evil for Iceland, but the results can be quite dramatic when the rent control has been in place for several years. One of those evils that no one sees in the beginning. Thomas Sowell has a good passage on this in his book Basic Economics:

Under rent control, for example, property rights can be reduced to worthlessness or even become negative. That is why owners of many apartment buildings in NYC have simply abandoned their buildings and fled the scene, when the costs of the legally mandated services they are required to provide exceed the rents that they are allowed to collect. Since abandonment of the buildings is illegal, these owners go underground when the value of their property right becomes negative. Under these conditions, selling the building is out of the question, since it has become an economic liability, rather than an asset, and finding a buyer may be impossible.
Property rights matter economically because of the incentives they create and the consequences of those incentives for people’s behavior.
In the Soviet Union, a country without property rights, or with the food being owned “by the people”, there was no given individual with sufficient incentives to ensure that this food did not spoil needlessly before it reached the consumer.
Widespread corruption and inefficiency found even under Stalinist totalitarianism suggests the limitations of official monitoring, as compared to automatic self-monitoring by property owners.
Property rights create self-monitoring, which tends to be both more effective and less costly than third party monitoring. (It also points out why employee ownership can truly make a difference.)
The only animals threatened with extinction are animals not owned by anybody. Colonel Sanders is not about to let chickens become extinct. Nor will McDonald’s stand idly by and let cows become extinct. It is things not owned by anybody (air and water, for example), which are polluted. In centuries past, sheep were allowed to graze on unowned land – “the commons” as it was called - with the net result that land on the commons was so heavily grazed that it had little left but patchy ground and the shepherds had hungry and scrawny sheep. But privately owned land adjacent to the common was usually in far better condition.
The empirical question of how the existence or non-existence of property rights affects the economic well being of society as a whole which provides the strongest evidence for the social benefits of property rights.
While strict adherence to property rights would allow landlords to evict tenants at will, the economic incentives are for them to do just the opposite – to try to keep their apartments as fully rented and as continuously occupied as possible, so long as the tenants pay their rent and behave themselves.
Under rent control and tenants rights laws, landlords have been known to try to harass tenants into leaving, whether in New York or in Hong Kong.
Under stringent rent control and tenants rights laws in Hong Kong, landlords were known to sneak into their own buildings late at night and vandalize the premises, in order to make them less attractive or even unlivable, so that tenants would move out and the empty building could then be torn down legally, to be replaced by something more lucrative as commercial or industrial property.

Henry Hazlitt also has a good passage in his modest free online book The Wisdom of Henry Hazlitt:

Still another example of our shortsighted legislation is rent control. This is usually imposed in the early stages of an inflation. As the inflation goes on, the discrepancy between the rent the landlord is allowed to charge, and the rent necessary to yield him a return comparable with that in other investments, becomes greater and greater. The landlord soon has neither the incentive to make repairs and improvements, nor the funds to make them.
When the rent control is first imposed, the government promises that new buildings will be exempt from it; but this assurance is soon repudiated by a new law. It becomes unprofitable to build new rental housing. New mortgage money for it becomes increasingly difficult to obtain. Landlords of old housing often can no longer supply even heat and other essential services. Some cannot even pay their taxes; their property has in effect been expropriated; they abandon it and disappear. Old rental housing is destroyed quicker than new housing is built
Some favored tenants, already in possession, are momentary beneficiaries, but tenants or would-be tenants as a whole, in whose interest the legislation has been professedly passed, become the final victims. The irony is that the longer rent control is continued, and the more unrealistic the fixed rents become as compared with those that would yield an adequate return, the more certain the politicians are that any attempt to repeal the rent control would be "politically suicidal."

More articles on price controls. A very good collection of articles in Capmag. I recommend the article on the book Forty Centuries of Wage and Price Controls. On my to-buy-list.

Á móti markaði en með fólki sem myndar markaðinn...

2004-04-07T12:23:00.000Z

"Jafnaðarmönnum hefur hins vegar ekki tekist að bjóða upp á sannfærandi mótvægi við þá markaðs- og einstaklingshyggju sem einkennt hefur stjórnmálaumræðu undanfarinna áratuga." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir.

"Markaðurinn á alltaf að vera þjónn okkar en ekki húsbóndi." - Össur Skarphéðinsson. Willy Sutton segir að markaðurinn er fólkið og Össur á ekki að ráðskast með það.

"Erlenda fjármagnsflæðið til landsins hefur líka verið nýtt af fyrirtækjum og stórum fjármagnseigendum til að taka þátt í Matadorspilinu og þeirri græðgisvæðingu sem nú tröllríður þjóðfélaginu." - Jóhanna Sigurðardóttir sem hneykslast tæplega á sjálfri sér að taka lán.

"Það er óhætt að fullyrða, að enginn ljósvakafjölmiðill stendur Ríkisútvarpinu framar hvað varðar fjölþætta og vandaða dagskrárgerð. Hugmyndir um einkavæðingu hefðu það líklega í för með sér að þetta vandaða efni hyrfi að mestu, vegna þess að það er ekki nógu ,,markaðsvænt" í augum eigenda á frjálsum markaði. Markmið einkareksturs er nefnilega aðeins eitt: Að skila eigendunum fjárhagslegum hagnaði." - Margrét Sverrisdóttir.

"Fátæktarmörk í hinum vestræna heimi eru í fræðilegum skilningi oftast skilgreind sem 50% af miðgildi fjölskyldutekna og er notuð sérstök formúla til að reikna þau út.
....
Það er ljóst að lægstu laun og lífeyrir almannatrygginga duga ekki fyrir skilgreindum lágmarks framfærslukostnaði og þessu fólki hefur kerfisbundið verið haldið í fátækt." - Margrét Sverrisdóttir.

WS: Það eru alltaf til lægstu, meðal og hæstu laun á hverjum tíma og ef 'fátækt' er skilgreind sem eithvað hlutfall má segja að fólki sé haldið í kerfisbundinni fátækt tölfræði-útreikninga stjórnmálamanna.

Visual Economics - Seeing The Unseen

2004-04-04T23:01:00.000Z

Often the results of economic fallacies are not so obvious except in the wallet of the individual. For example in Iceland the price of Milk is price controlled and this is something that one knows and is not obvious when one goes to an Icelandic supermarket. As times goes by the rules and regulations are that usually start as a beautiful promise by politicians will reveal themselves and we can watch the results.
Frédéric Bastiat wrote the esseyWhat Is Seen and What Is Not Seen. There he writes about the bad ideas that are put into action because their long term effects are not easily visible. Everyone can see a beautiful bridge or a symphonic orchestra but who can see the more economical bridge that was not built or the shrinking wallet of taxpayers.
However, the disastrous effects of bad policy, human stupidity and ideological madness are often visible in a most dramatic way in the long run:

This monster of a house was built for a radio station in Iceland. A radio station, someone might as. Are you crazy, nobody needs a palace for one silly radio station...this is by no means a economically viable endeavour. The catch is that the question if this was a smart idea from an economical standpoint was not raised and was indeed an non-issue. The house was was built by the state for a state owned radio station.

Personality cult. The distinction between socialistic (quack) economic ideas, autocratic rule and the megalomania of the leader can be hard to distinguish. The result of this toxic mix is sometimes maddening.

This is a night-satellite photograph of a part of Asia. Notice the absence of lights in the happy-happy land of Kim Jong-Il. Everyone is "extremely happy in the prosperous North Korea" according to a governmental spokesperson.

The battle of Kursk. In 1943 the greatest tank battle ever took place on the vast plains of Russia. In the battle that lasted 5 days 435,000 German soldiers and 2,700 tanks fought against 1,550,000 Russians with 4,800 armoured vehicles.

Adolf Hitler was a sucker for silly idealologies and quack economic fallacies. He decided not to believe that trade and economic freedom was the best way to bread feed the people although the evidence was all around him. His adopted ideas of lebensraum was one of the chief motivators of the war and the invasion in the Soviet was to ensure enough food (note, not prosperity) for the Volk.

Freedom in trade and economics is a peaceful way of ensuring not only the modest goals of merely feeding the people but it is a source of immense wealth for those nations who decide to go that route. Frederic Bastiat said in Economic Harmonies: "By virtue of exchange, one man's prosperity is beneficial to all others." Megalomaniacs simply do not comprehend this.

A tale of three German cars. Mercedes Benz SKL and Trabant and the WW Beatle. Three cars produced by the same people. What is the difference?

People could actually buy the Mercedes cars in W-Germany and it was so common that it was hardly a status symbol to drive one. For the Trabant people would wait for years or decades to get their car from the state. Not only was the car inferior to what the same people could do 50 years earlier but was rationed as well. The third car was supposed to be produced for das Volk by the Nazi state but although many people did pay for it in advance, no Volkswagen was actually produced for the people in Hitler’s Germany.

How did the German government respond to rising prices in the early twenties? They made printing money a large industry. Each new batch of money did only increase the prices further and this did in turn lead to more money to be printed. In less than two years the average prices rose by a factor of 20 billion. Don't believe me. What about the one mark note from 1920 and the 20 billion note from 1923. There is also a 200 billion note but unfortunately some politicians do realize the root of the problem even though they see such a note.

This mad printing spree did of course destroy the German economy where no one really knew the real value of things and an people did spend most of their valuable time chasing goods before the next price hike.

Crumbling building in Cuba. Who takes responsibility of this building. Is paint rationed as everything else in Cuba.

This one needs more than paint. The Cuban government not only strangles all private effort but it is also totally neglegent in maintaining the buildings in Havana. Economics is the study of the use of scarce resources, which have alternative uses. The government of Fidel Castro does make the resources extremely scarce and what is lefti is evidently not allocated by the central government to the people. Talk about a governmental failure.

In 2009 the Stone Treasure Village will be below the surface of the Yangtse River when the Three Gorges dam will be finished. A monumental collective effort that was decided on by a selected few.

This gorge will go under as well. The collective that justifies it's existence because the market does not take "externalities" into account decided to build a dam here. The location was not decided due to a fancy NPV calculation or well balanced decision that takes economic and environmental factors into account. Bad economics, but some politicians can make a living in the Icelandic parliament for four more years.

People waiting in que in post-war Britain in order to get some food. Ques are a sure sign of food rationing but rationing is the the next stage after price controls in the road to serfdom.

Why are the old buildings in Amsterdam so narrow? According to Giorgio Inzerilli, the property tax was determined by the with of the facade and of course people responded by building these absurdly narrow houses in order to reduce their tax payments.

In the times of Soviet someone had the brilliant idea to reverse the flow of a river or two in order to produce more cotton. Obviously someone thought this was a good idea at the time.

Seattle protestors. If you see something like this then you know that you are in a prosperous country where people have the right to protest and obviously a lot of free time on their hands.

What is asymmetric information. A story: Giorgio Inzerilli did go to the flower market on the first day he came to the Netherlands. There he saw the most beautiful set of tulips he had ever seen. Nothing close to that he had ever seen in his native Torino. And the price. Simply ridiculously low. He bought the tulips and placed them in the window of his apartment. The next day all of the flowers had died.

Asymmetric information is economic term that is used when two parties are doing business and one of them has more information than the other. The flower lady knew that the flowers would die the next day.

An important means of maintaining total control of the economy and the people is propaganda. This propaganda is often hard to distinguish from personality cult that in turn goes well with the megalomania that all of the dear leaders inevitably suffer from.

Market failure

2004-04-04T22:06:00.000Z

Market failure: Take 1. When one types "market failure" in google image search then almost all of the images are some silly graphs as if one can discover the truth of true market failures by drawing a few lines on a paper.

Market failure: Take 2. Castro did virtually abolish the market in Cuba with disastrous results. A country that was one of the richest in the region in 1958 is now one of the poorest. The underground market in Cuba prevents the total collapse of the Cuban economy. Honourable people collect dollars by serving tourists in a variety of ways in order to prevent starvation. That is a true market failure: the market should go on strike and let the empire fall. She keeps the economy afloat but she should be studying medicine or whatever she would be doing in a free economy.

Market failure: Take 3. Remember watching on tv the Argentinian pot-banging people took to the streets in protest against the government. This is what happens when one spends too much money. No dollar-peg, government bonds (with the dollar-peg they resorted to printing bonds) or IMF loans can prevent the inevitable. This is what happens to individuals who spend more than they can earn but unlike governments, no one believes the individual when he blames everyone but himself for his misfortunes.

Market failure: Take 4. This is the source of the largest market failure in history. This should be a picture of his brain but it is not available although a detailed description of the brain does exist. This is where people should look for market failures. The stupidity of politicians and intellectuals is the real cause of the true market failures. The only market failures are when someone poisons, kills or puts chains on the market.

Vín rýni Willy Sutton

2004-04-04T16:32:00.000Z

Síle

Ég smakkaði Casillero del Diablo Sauvignon Blanc 2001 frá Concha y Toro. Til að gera langa sögu stutta þá var vínið alveg ferlega vont. Algerlega óhæft til drykkjar og í alla staði ómögulegt og er ekki til sá réttur sem þetta ógeðþekka vín getur ekki rústað. Einkun: 2. Þetta er lang versta einkunin hingað til og hef þó smakkað margt glundrið.

Vond kaup. Ég á til Merlot frá sama framleiðanda. Drakk það fyrir nokkrum árum og fannst svona alltílagi. Það er aldrei að vita nema Sílebúar fái uppreisn æru á komandi vikum.

Fleyg ummæli Ögmundar

2004-04-03T19:10:00.000Z

"Hvar endar þetta? Næst verður spurt hvers vegna kaupandi olíu á þéttbýlissvæði eigi að niðurgreiða flutningsverð olíu til dreifbýlis. Hvers vegna á að vera sama verðlag um allt land? Og hvers vegna á ég að borga í sjúkrasamlagið ef ég verð ekki veikur?

Þótt menn vilji virkja markaðsöflin þar sem þau eiga við þá verðum við að gæta að því að þau taki ekki af okkur völdin. Það er okkar að taka ákvörðun um það hvenær samkeppni skuli eiga við og hvenær við teljum eðlilegt og heppilegt að fólk og fyrirtæki hafi samvinnu og samráð sín í milli og það gildir einnig um banka og það gildir einnig um olíufélög.
....
Sókn gegn auðvaldi" - Ögmundur Jónasson, 1sti Maí 2002.

"Grundvallaratriði að rýra ekki ríkissjóð." - Ögmundur Jónasson.

Vín Rýni Willy Sutton

2004-04-02T21:00:00.000Z

Frakkland



Le Cadran De Fombrauge, 1998.

Nú kynnum við Le Cadran De Fombrauge, 1998 til sögunnar. Ég keypti þetta vín í fríhöfninni minnir mig. Ég fann það ekki á ÁTVR.is en það útilokar ekki að það leynist þar en held þó ekki. Man ekki hvað það kostaði en minnir að það hafi kostað um 1000 kr í fríhöfninni. Fann á www að sama árgerð kostar 1100 krónur miðað við gengið í dag. Frönsk rauðvín standa oftast fyrir sínu og þau bestu vín sem ég hef smakkað eru Frönsk. Frakkland slær þó ekki Ástralíu út í gæðum miðað við verð (dropa/krónu hlutfallið) en það er þó oftast óhætt fyrir fátæka að kaupa sér frönsk vín af og til. Þetta er þó óvenju gott miðað við gæði.

Myndin hér til hliðar er fengin frá einhverri franskri heima-amatöra síðu en ég fann enga almennilega mynd með einfaldri google leit eins og ég hef alltaf getað hingað til og ég finn ekki D-myndavélina mína enda er hún lítil og nett sem er sannur ókostur þegar hún týnist. Þessi net-mynda skortur Franskra víngerðarmanna segir sitt um markaðsmála-ástand franskra vína en almenn vitleysa virðist hrjá marga þar á bæ.

Litur er fallegur og þroskaður rauður litur með brún-gulri slikju. Ilmurinn er mjög fíngerður og er með smá lykt af rauðum brjóstsykri og jörð (máske skrýtið að finna lykt af þessu tvennu saman en þannig er það bara.

Bragð er afskaplega sófistikerað og nokkuð dæmigert Bordeaux. Silkimjúkt í munni og alveg sérlega vel balanserað tannínbragð og fínt og mátulega langt eftirbragð.

Matur. Flaskan var opnuð eftir kvöldrétt (pizzu frá Eldsmiðjunni) og drukkin án osta eða annars matarkyns þannig að teysta verður reynslu (hóst-hóst) og ímyndunarafli (skárra) Willy. Eins og lýsingin hér að ofan gefur tilefni til ber að varast of kryddaða rétti. Án efa gott í allt osta-át og getur sæmt sér vel sem side-kick með lambakjöti eins og það gerist best.

Einkun 7.0. Án efa fín kaup þótt ég muni ekki verðið nákvæmlega (frekar en fyrri daginn) en ég kippi einni eða tveimur flöskum með næst þegar ég á leið um fríhöfnina. Góð kaup. Vínið endist án efa í þónokkuð mörg ár í viðbót en það er enginn glæpur að drekka það í dag enda orðið 6 ára gamalt.

Of Willy Sutton rules of Wine: Willy er svona counter-vínisti og leitar að gleymdum og ótískulegum vínum. Willy hefur tekið eftir því að vín með ósjálega miða eins og Le Cadran (sjá mynd) eru oft fantagóð á meðan tískuvín með flottum miðum sem hafa birst í glansritum eru svona LaLa til Soddan í bezta falli. Le Cadran er svona cánter-vín (counter - gegn straumnum), ósjálegt og lætur lítið yfir sér og það þarf vínist með stál-minni til að muna eftir nafni og/eða miða enda er flaskan einstakelga vel felulituð ef svo má að orði komast.

Ég fann þessa dönsku vín rýni á netinu þegar ég var að leita að mynd af flöskunni. Læt hana fylgja með í tilefni dagsins:

DeBedsteVines beskrivelse: God ren frugt i næsen med behagelig jordbund, tobak og læder. Tunge mørke aroamer, men ikke overvældende intens.
Pæn fedme i smagen, lille sødme, medium intense og bløde tanninner, let at drikke nu, pæn længde i eftersmagen. pæn harmoni.
Velegnet til ikke for kraftige retter med stegt kød

Nazi Propaganda

2004-04-01T20:37:00.000Z

Death to lies. "High finance" and "Marxism" written on the snake.

A telling piece of Nazi propaganda that depicts the all-important enemies of the totalarian state. Here is the blogg of the disturbed Nazi master of propaganda: The Goebbels Diaries.

Gullkorn á þe www

2004-03-31T10:43:00.000Z

Suður Amrískar fergurðardrottningar.

Prewar status of Iraqi's Weapons of Mass Destructions. Leyniskjal sem hefur verið afleyndað (declassified). Nú er ég sannarlega upplýstur.

Hérna er einhver Mattías sem skráir þyngdina sína reglulega og póstar á vefinn. Þetta er svona bráðsniðugt segi ég og er alls-laus við allt háð. Af hverju datt mér þetta ekki í hug. Annars er hanns fína blogg hér.

ISG. Þetta er náttúrulega klassík.

ISG síða sem virkar. "The ISG is active across England." Mikið rétt.

Fallin stjarna. Maður veit ekki hvort síðan er lífs eða liðin en undanfarið hafði síðan átt við hægan andlegan og vef-legan dauða að stríða.

Pennyfeather kveður að sinni en hann hefur fundið nýjan vetfang fyrir bullið.

...og hvað varð um alla baráttu-kommanna, dejavú fyrir alla þá sem hafa starfað í sellum, baráttuhópum og þessháttar á árum áður.

"Margir vilja meina aÃ° Ã¾etta sÃ© nÃ¡ttÃºrulegt...Ã¾.e.a.s. mÃ½tan um hina feiknarlegu og Ã³stjÃ³rnlegu kynlÃfsÃ¾Ã¶rf karla. En af hverju eru Ã¾aÃ° aÃ°allega karlmenn sem horfa Ã¡ klÃ¡m? KynjafrÃ¦Ã°ingar hafa bent Ã¡ aÃ° kyn og kynÃ¾Ã¶rf er ekki eitthvaÃ° sem okkur er skammtaÃ° Ã eitt skipti fyrir Ã¶ll. ÃžaÃ° sem taliÃ° er karlmannlegt eÃ°a kvenlegt Ã¡kvarÃ°ast ekki lÃfrÃ¦Ã°ilega," - einhver Þórður, Karlahópi Feministafélagsins en þeir vilja meina að sannir karlmenn séu feministar.

Fleyg ummæli enn og aftur

2004-03-31T10:17:00.000Z

"Ég vona að mér takist að ná ákveðinni sátt um Ríkisútvarpið. Ég vil efla og styrkja það og vil að RÚV lifi, ekki aðeins næstu 10 ár heldur lengur. ... Ríkisútvarpið verður aldrei selt í tíð Sjálfstæðislokksins."
Þetta er mikil fullyrðing. (innskot blaðamanns)
"Já, það verður ekki selt eða aflagt í tíð Sjálfstæðisflokksins." - Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, menntamálaráðherra. Mannlíf, Janúar 2004.

Við lokum augunum fyrir því, að það græðir enginn, nema annar tapi, svo einfalt er það." - Karl Sigurbjörnsson, Biskup íslensku þjóðkirkjunnar í Degi.

"við á Vesturlöndum höfum selt sál okkar fyrir grautarskál velsældarinnar og græðginnar." - Karl Sigurbjörnsson Biskup íslensku þjókirkjunnar.

",Á þriðja þúsund einstaklingar þurftu að þiggja aðstoð Hjálparstarfs kirkjunnar fyrir nýliðin jól, og það í mesta góðæri Íslandssögunnar. Þetta fólk er flest öryrkjar sem ættu samkvæmt viðurkenndum grundvallarsiðgildum okkar þjóðar að njóta velferðar og stuðnings samfélagsins. Eitthvað er nú að." - Karl Sigurbjörnsson í einhverri auglýsingu.

"Vandamálin í íslensku efnahagskerfi í dag eru út af ákvarðanatöku um sölu á fjölskyldusilfrinu og æðibunugangurinn í kringum það mál allt, hraðinn, óvönduð vinnubrögð, markaðshugsunin hér í þinginu allsráðandi, viðskiptaleg hugsun en ekki hugsunin um það hvernig á að búa til ramma sem gagnast öllum þannig að allir eigi jafnan rétt. Hér hefur verið opnaður veðhlaupabás á nokkurra mánaða fresti um nokkurra ára skeið, veðhlaupabás þannig að markaðsvæðingin verður tryllt, ekki gróðahyggja því að fyrirtækin verða að græða, hér erum við komin yfir mörkin í að græða og yfir í græðgi. Það er mergurinn málsins. Og það er það fyrst og fremst sem þjóðin er ósátt við." - Árni Steinar Jóhannsson Alþingismaður.

Frédéric Bastiat : Bænaskráin, Une pétition

2004-03-30T12:25:00.000Z

Rakst á þessa snilli á vafri um www. Vil einnig benda á Lögin eftir Bastiat en bókin er víst laus við höfundarrétt sökum elli og því ókeypis á netinu.

Frédéric Bastiat er Frakki og einn af þeirra helztu andans mönnum. Hann var athugull mjög og lýsir vel í ritum sínum hningnun hinns mannlega samfélags undan sívaxandi sósíalsima. Hann skrifaði bænaskrána og hin dulda meining hennar er von um minni heimsku manna og ósk um gagnrýna hugsun. Hér kemur hún:

frá framleiðendum tólgarkerta, vaxkerta, lampa, kertastjaka, ljósastaura, skarbíta, kertaslökkvara - og framleiðendum tólgar, olíu, trjákvoðu og spritts og öllum sem tengjast ljósaiðnaðinum.
Til hæstvirtra alþingismanna
Kæru herrar,
þið eruð á réttri leið. Þið hristið af ykkur allar fræðikenningar; þið kærið ykkur kollótta um gott framboð og lágt verðlag. Þið látið ykkur mestu varða um afkomu framleiðandans. Þið viljið hlífa honum við samkeppni erlendis frá, semsé láta innanlandsmarkaðinn vera fyrir innlenda atvinnustarfsemi.
Við ætlum að bjóða ykkur upp á kjörið tækifæri til að beita… ja, hvernig á að orða það? til að beita kenningu ykkar? - nei, það er víst fátt svikulla en þessar kenningar - tilgátu ykkar? kerfi ykkar? eða kannski vinnureglum ykkar. - En þið eruð víst lítt hrifnir af tilgátum og enn síður af kerfum. Og vinnureglur?! - uss, það eru engar vinnureglur í þjóðhagfræði, eins og þið hafið bent á. Við skulum því segja: aðferðum ykkar, aðferðum sem eru óheftar af tilgátum og vinnureglum.
Við búum við óþolandi samkeppni frá erlendum keppinauti. Og þessi keppinautur framleiðir ljós við svo miklu betri skilyrði en við, að hann fer sem holskefla yfir allan okkar innanlandsmarkað og býður vöru sína á ævintýralega lágu verði. Um leið og hann birtist, hættum við að selja nokkurt snifsi, allir neytendur snúa sér til hans - og stór grein af frönskum iðnaði, sem teygir anga sína út um allt samfélagið, er bara gersamlega skák og mát. Þessi keppinautur, sem nefnist sólin, hefur sagt okkur svo harkalegt verðstríð á hendur að okkur er skapi næst að ætla að þar sé lævís Tjallinn með í ráðum (reyndar bara snjöll utanríkisstefna eins og staðan er núna), enda skín sólin mun minna á Bretlandseyjum en hér hjá okkur.
Við beiðumst þess að þið setjið lög sem kveða á um að menn loki öllum gluggum og skjám og vindaugum, loki gluggahlerum, gardínum og kýraugum - semsagt loki öllum opum, skotraufum og gægjugötum sem sólin hefur nýtt sér til að komast inn í hús hjá fólki. Með þessum hætti hefur sólin getað þrengt ótæpilega að því vandaða handverki sem við höfum fært þjóðinni, og það er ekki nema sanngjarnt að þjóðin veiti okkur lið í svona ójafnri glímu.
Við biðjum hæstvirta alþingismenn að taka þessu ekki sem eintómu sprelli og spaugi. Eða alla vega hafni þessu ekki án þess að hafa hlustað á rökin.
Fyrst er þess að gæta að ef þið lokið fyrir náttúrulegt ljós, eftir því sem kostur er, og skapið þannig aukna þörf fyrir tilbúið ljós, þá er varla nokkur iðngrein í Frakklandi sem ekki mun smám saman njóta góðs af.
Ef það vantar meiri tólg, þá vantar líka fleiri kindur og nautgripi, og menn munu sjá að bithögum fjölgar og það verður meira af kjöti, ull og skinni, og líka húsdýraáburði sem kemur allri jarðrækt til góða.
Ef það vantar meiri olíu, þá blómstrar ræktunin á valmúa, ólífutrjám og sólblómum. Þetta eru gjöfular plöntur en einnig þurftarfrekar á næringu, og það verða full not fyrir aukið framboð af húsdýraáburði.
Sandarnir okkar verða þaktir trjám til trjákvoðuframleiðslu. Herskarar af býflugum munu svífa um dali og fjöll að sækja ilmandi fjársjóði, sem nú standa ónýttir í blómunum. Þannig verður þetta framfaraspor fyrir allar greinar landbúnaðarins.
Og sama er að segja um skipaútgerðina: þúsundir skipa halda af stað til hvalveiða, og brátt eignumst við skipaflota sem Frakkar geta verið stoltir af. Við í ljósabransanum erum ekki minni föðurlandsvinir en hver annar.
En hvernig skyldi verða með höfuðstaðinn París? Það er óhætt að gera sér í hugarlund kertastjaka, lampa og ljósakrónur, fagurlega gyllt og prýtt kristöllum í bak og fyrir - skínandi og blikandi í svo stórum verslunum að ljósabúðirnar núna munu virðast eins og litlar sjoppuholur.
Það er ekki bara fátækur trjákvoðusafnarinn uppi á heiði, eða lúinn námamaðurinn í iðrum jarðar sem fær launahækkun.
Hugsið bara málið kæru herrar - og þið hljótið að sjá að það er varla nokkur Frakki, allt frá stóreignamönnun til eldspýtnasalans á götunni, sem ekki uppsker ríkulega ef beiðni okkar nær fram að ganga.
Raunar sjáum við fyrir hvaða mótbárur þið gætuð komið með, kæru herrar; en gætið þess að það er ekki um neina mótbáru að ræða, sem ekki er einnig að finna í gulnuðum skræðum þeirra sem predika frjálsa verslun. Við skorum á ykkur að hreyfa andmælum sem ekki eru líka andmæli við ykkar eigin stjórnunaraðferðum.
Ætlið þið kannski að segja: „Þið hagnist á þessu, en ekki landsmenn almennt, því það er neytandinn sem borgar brúsann.“?
Þá svörum við til: „Þið eigið ekkert með að vísa til hagsmuna neytandans. Í hvert sinn sem framleiðendur hafa beðið um lög til að vernda sína starfsemi á kostnað neytandans, hafið þið orðið við því og gefið skít í neytandann. - Þetta hafið þið gert til að skapa atvinnu, til að atvinnan hefði úr meiru að spila. Af sömu ástæðu ættuð þið að gera þetta enn á ný.“
Andmælin bíta jafnt á ykkur sjálfa sem okkur. Þegar menn hafa sagt við ykkur: „Það er hagur neytandans að það sé verslað frjálst með járn, kol, sesamfræ, korn og klæði.“ - „Satt er það,“ segið þið, „en það er ekki hagur framleiðandans.“ - Nú jæja, þótt neytendur hafi hag af frjálsri notkun sólarljóssins, er það ekki hagur framleiðenda.
Og þið hafið líka sagt: „Framleiðandi og neytandi eru líka einn og hinn sami. Ef iðnaðarmaðurinn hagnast af vernd, þá mun bóndinn hagnast líka. Og ef bóndinn hagnast, opnast nýir markaðir fyrir iðnaðinn.“ - Gott og vel, - ef við fáum einokun á lýsingu á daginn, þá munum við í fyrsta lagi kaupa meira af tólg, kolum, olíu, trjákvoðu, vaxi, spritti, járni, bronsi og kristöllum fyrir okkar iðnað. Þar að auki munum við og allir þeir sem sjá okkur fyrir hráefnum, auka okkar neyslu í samræmi við bættan hag og auka velferð allra stétta.
Ætlið þið kannski að segja að sólarljósið sé ókeypis, og að afþakka slíka gjöf sé að skipta á lífsgæðum fyrir peninga til að kaupa þessi sömu lífsgæði í öðru formi?
En gætið þess að þá eruð þið í mótsögn við eigin stjórnarstefnu, gætið þess að fram til þessa hafið þið jafnan spornað gegn erlendum vörum einmitt vegna þess að þær nálgast að vera gefins, og þið hafið spornað því fastar sem þær eru nær því að vera gefins. Þið hafið ekki haft nema hálfa ástæðu til að fara að óskum hinna einokunarmannanna, - í okkar tilviki hafið þið heila ástæðu. Að synja bón okkar af því að við höfum meiri ástæðu, er eins og að setja fram jöfnuna: + x + = - ; eða með öðrum orðum að bæta gráu ofan á svart.
Vinnan og náttúran starfa saman í mismunandi hlutföllum, allt eftir landsháttum og loftslagi, við myndun framleiðsluvöru. Hlutur náttúrunnar er alltaf ókeypis; það er hlutur vinnunnar sem framkallar verðmætið og sem greitt er fyrir.
Ef appelsína frá Lissabon er seld á hálfvirði á við appelsínu frá París, er það vegna þess að þar vinnur hiti náttúrunnar það starf sem manngerður hiti vinnur í seinna tilvikinu, og manngerður hiti kostar sitt.
Þegar appelsína kemur til okkar frá Lissabon, má því segja að við fáum hana að hálfu leyti ókeypis en að hálfu leyti fyrir vinnu; eða með öðrum orðum: á hálfvirði miðað við appelsínuna frá París.
Og það er einmitt af því hún er hálfókeypis (afsakið skringiyrðið) að þið spornið gegn henni. Þið segið: „Hvernig á okkar atvinnustarfsemi að geta keppt við þá erlendu, þegar sú erlenda þarf ekki nema hálfa fyrirhöfn á við okkar, því sólin sér um restina?“ - En fyrst þið spornið við samkeppni af því hún er hálfókeypis, af hverju leyfið þið þá samkeppni sem er alveg ókeypis? Ef það á að vera nokkurt samræmi í þessu, hljótið þið að sporna við samkeppni sem er alveg ókeypis af tvöföldum krafti á við þá sem er bara hálfókeypis.
Semsagt; þegar vara berst okkur erlendis frá, hvort sem það er kol, járn, korn eða vaðmál, og við getum fengið hana með minni vinnu en ef við búum hana til sjálf, þá er mismunurinn gjöf sem okkur býðst. Gjöfin er mismikil eftir því hvort munar miklu eða litlu. Gjöfin er fjórðungur, helmingur eða þrír fjórðu af verðmæti vörunnar, ef erlendi framleiðandinn býður sína vöru á fjórðungi, helmingi eða þrem fjórðu lægra verði en sá innlendi. En gjöfin er alger, þegar framleiðandinn býður vöruna fyrir ekki neitt, eins og sólin gerir. Spurningin er einfaldlega sú, hvort þið viljið leyfa Frökkum að njóta ávaxtanna af ókeypis neyslu, eða strita sem allra mest. Ykkar er valið, en verið nú samkvæmir sjálfum ykkur; því þið spornið við kolum, járni, korni og vaðmáli, og það því meir sem vörurnar nálgast núllið í verði samanborið við innlendu vöruna; hvaða vit er þá í því að leyfa frjálsa neyslu á sólarljósinu, þar sem verðið beinlínis er núll allan liðlangan daginn?

Bænaskráin, Une pétition, er úr Sophismes économiques, 1845. Hér er stuðst við útgáfu á heildarverkum Frédéric Bastiat frá 1863. Brynjar Arnarson íslenskaði. Bókin er fáanleg í bókaverslunum og/eða hjá hægri-sértrúarsöfnuðum.

Bókmenntir: Snilldarorð sögunnar

2004-03-30T11:21:00.000Z

Mikið hefur heyrst af orð-snilld Jóhannesar Birkiland sem skrifaði bókina Harmsaga æfi minnar: Hvers vegna ég varð auðnuleysingi. Hér er smá úrdráttur úr henni:

"Mjög ónæðisamt var, einkum um nætur, vegna vindgangs. Leystu menn vind af því heljarafli, að líktisk fallbyssudrunum og þrumuskellum. Varð fólki oft ekki svefnsamt, ef það einungis blundaði vært, en svaf ekki fast. Hrukku sumir upp með andfælun, er hávaðinn keyrði hvað mest úr hófi fram. Oft laust upp gný mjög miklum, þegar fleiri en einn heimilismanna leystu vind í einu og sama vetfangi. Líktisk slíkt helzt, í miklu minna veldi að vissu, þeim orrustugný, sem ég ímynda mér að eigi sér stað, þegar stórskotalið, skriðdrekalið og fótgöngulið leggur til atlögu samtímis. Samfara hinum geysilega vindgangi var óþefur, ódaunn eða ólykt—ég veit ekki hvaða orðskýrir þetta fyrirbæri bezt—um alla baðstofuna. En menn urðu víst “samdauna” þessu. Algengast var að nota nafnorðið “skítalykt” um svona lagað. Þótti þetta sem sé eðlilegur hlutur og ekkert við slíkt að athuga. Frá þeim tíma kann ég orðtakið eða málsháttinn: “Sæt er lykt úr sjálfs rassi!” Enga smugu var hægt að opna í baðstofunni. Hvernig fólk fór að því að draga andann í svona loftleysi, er ráðgáta, en þannig var því farið almennt."

Bókin er illfáanleg en væntanlega til á bókasöfnum.

History's cookbook: The Socialist Soup

2004-03-30T10:39:00.000Z

Recipe for The Socialist Soup:

Ingredients

4 cups water
1 1/3 (6 ounce) - Belief in a centralized economy
1 teaspoon - Hatred of the free market and corporations
1 teaspoon - Miscellaneous quack economic ideas and fallacies*
1/2 teaspoon - Popularism of our own choosing
1 - Youth movement, stirred.
1 - Megalomania, chopped.
3 teaspoons - Leader-cult that mixes well with the megalomania.
2 ounces - Pacifism and/or War-agression**
Few grains of salt.

Spice the soup with the best spices in the region. People of envy and spite will gladly assist you in finding the most popular spice in the region. Shalom-spice has been popular in the past but please let your imagination go wild on this one.

Directions

Put all of the ingredients in a large pot and stir occasionally. Put the lid on and let the soup simmer for as long as it takes and keep the heat up with a constant propaganda of 'everything is going to the dogs'.

Of note: This is a simple recipe but only certified Psychopaths have the right to make this soup.

If the soup won't sell: Kill the chef and start again and preferably use him as a stock cube or broth in the next soup. Also it is possible to use some of the assistants as stock cubes or broth along the way but then they should be called 'traitors' or 'enemies of the people' before they are added to the soup. Of note, the famous Rhoem-broth and the legendary Trotsky-stock cube have been popular in the past.

* Be warned: too much of this ingredient will lead to economic collapse within 5 years. In case you could throw in a couple of 'reformists' but they will reveal themselfs for sure, they always do, and if that does not work you can always try one finely chopped capitalism.
** Strangely, sometimes these two unlikely ingredients complement each other quite well.

Viðskiptahömlur faghópa

2004-03-29T13:48:00.000Z

Milton Friedman rannsakaði heilmikið viðskiptahömlur ýmissa faghópa eins og lækna og lögfræðinga. Það er algengt (meira svona reglan) að til þess að fá að starfa við sitt fag eftir langt og strangt nám þá þurfa menn að fara í hin ýmsu próf og/eða starfa með takmörkuð réttindi (og laun) í einhvern tíma. Oft eru þessar síðkomnu hindranir erfiðari viðureignar en prófgráðan úr Háskólanum. Það var frægt á sínum tíma þegar JFK yngri féll þrisvar (eða komst hann inn í þriðja) sinnum á prófi sem gaf réttindi til lögfræðistarfa í NY.

Ástandið er ekki betra hér á Íslandi. Til dæmis þurfa sálfræðingar að vera í læri hjá einhverjum í eitt ár áður en þeir geta fengið starfsréttindi (og laun). Það skiptir ekki máli hvort um er að ræða 25 ára sálfræðing frá HÍ eða 30 ára sálfræðing með doktorsgráðu í klínískri sálfræði frá háskóla í US.

Þetta meikar ekki sens, hugsa flestir. En það meikar sens fyrir þá sem fyrir eru og vilja ekki alltof mikla samkeppni.

Ég rakst á þetta þegar ég var að afla mér fróðleiks um kvikmyndatökuvélar:

Ég var dáldið heitur einusinni fyrir að fá til liðs við mig leikaranema úr leiklistarskóla...þangað til að mér var bent á klausu í lögum skólans sem bannar nemendum að leika í einhverju utan skólans...sem mér finnst persónulega bara fáránlegt!

Atvinnuleikarar myndu auðvitað rukka mann grimmt og ég veit ekki hvort það sé mikið af ungu áhugasömu fólki í áhugamannaleikhúsum landsins.Huga grein.

Því miður er það ekki líklegt til vinsælda (eða árangurs) fyrir stjórnmálamenn að auka jafnrétti og lýðræði í landinu með því að draga úr valdi þessara hagsmunahópa.

Viðtal við Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur í Fréttablaðinu.

2004-03-28T00:50:00.000Z

Ég er ekki hætt í stjórnmálum

Þú varst mjög hvött til þess, af stuðningsmönnum þínum, að fara í framboð gegn svila þínum, Össuri, og skoðanakönnun gefur til kynna að þú hefðir sigrað hann með yfirburðum. Þú ákvaðst að fara ekki að þessu sinni, en var þetta ekki óþægileg staða og erfið ákvörðun?

„Auðvitað var þetta ekki auðvelt. Þetta var flókin ákvörðun þar sem þurfti að taka tillit til margra þátta. Hún sneri að Samfylkingunni og flokksmönnum, Össuri og mér. Og svo sneri hún að því fólki sem stendur næst okkur Össuri. Auðvitað eru tilfinningar á alla vegu. Ég þurfti að fara í gegnum mikið hugsanaferli áður en ég fann hvað ég vildi gera. Svo var áreitið mikið og ég varð að skilja á milli þess og hins sem ég vildi sjálf.“

En er þetta það sem þú vilt sjálf?

„Ég hefði aldrei tekið þessa ákvörðun ef ég væri ósátt við hana. Ég hafði ákveðið með sjálfri mér í sumar að bjóða mig hvorki fram til formanns né varaformanns heldur leiða framtíðarnefnd flokksins og láta þar við sitja. Mér finnst það vera óskaverkefni fyrir stjórnmálamenn sem hafa áhuga á hugmyndum. Auk þess hefur mig dreymt lengi um að sækja mér meiri menntun. Aðstæðurnar sköpuðu mér tækifæri til að láta þann draum rætast.“

Hvað ertu að fara að læra?

„Ef allt gengur eftir geri ég ráð fyrir að verða það sem kallast „Visiting Research Fellow“ við European Institute í London School of Economics. Þetta er ekki hefðbundið framhaldsnám heldur þriggja mánaða verkefni sem ég ætla að sinna, en í þessu felst að ég fæ aðstöðu við skólann, aðgang að þeim fyrirlestrum sem ég hef áhuga á og ákveðna leiðsögn. Ég á eftir að skilgreina verkefnið nákvæmlega en ástæðan fyrir því að ég vel European Institute er að ég vil skoða tengsl Íslands og Evrópusambandsins.“

Þú ert þá hörð á því að við eigum að ganga inn í Evrópusambandið?

„Þegar við gerðum EES-samninginn sagði ég að hann væri anddyrið og hvað ætlar maður að dvelja lengi í anddyrinu áður en maður fer inn í stofuna? Mér finnst þetta eiginlega ekki vera spurning um hvort, heldur hvenær. En um leið verður að meta mjög raunsætt hvaða ávinning og skuldbindingar innganga hefur í för með sér. Við getum ekki bara plokkað rúsínurnar úr jólakökunni og skilið allt hitt eftir. Það er nokkuð rótgróin afstaða hjá okkur Íslendingum að við eigum að geta verið með í alþjóðlegu samstarfi eingöngu á eigin forsendum og notið ávinningsins án þess að leggja mikið af mörkum. Þetta finnst mér pólitískt og siðferðilega röng afstaða. Ef maður fylgir jafnaðarstefnu og er þeirrar skoðunar að það eigi að stuðla að jafnari tekjuskiptingu í samfélaginu, þá hlýtur maður líka að vera þeirrar skoðunar að það þurfi að draga úr ójöfnuði milli svæða og heimshluta. Þá verða þau ríki, sem eiga og geta, að leggja eitthvað af mörkum til hinna sem minna eiga og minna geta. Við Íslendingar erum tvímælalaust í hópi hinna ríku þjóða.“

Kolkrabbinn riðar til falls

Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur eru aftur við völd og valdaseta þeirra er orðin nokkuð löng. Fylgir því spilling að flokkar séu lengi við völd?

„Flokkar og einstaklingar geta spillst af valdi. Þá fara þeir að gefa þeim sem gagnrýna þá langt nef. Þeim verður alveg sama hvað hver segir og gera það sem þeim sýnist af því að þeir telja sig komast upp með það. Þetta finnst mér að vissu leyti vera farið að einkenna stjórnarsetu Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks.“

Það eru miklar hræringar í viðskiptalífinu og ekki verður annað séð en Kolkrabbinn sé að falla.

„Það er greinilegt að Kolkrabbinn riðar til falls. Reyndar sér maður mörg merki þess að það virðist vera að fjara undan þeim fyrirtækjum samfélagsins sem hafa sett allt sitt traust á vald Sjálfstæðisflokksins, reynt að þjóna þeim flokki og notið velvildar hans. Þau hafa misst sjónar á upphaflegu markmiði sínu og svo virðist sem ýmsar ákvarðanir séu teknar til að tryggja ákveðnum eignahópum í Sjálfstæðisflokknum völd og áhrif, en ekki endilega með hagsmuni fyrirtækisins eða rekstursins að leiðarljósi. Ég veit að það er hættulegt fyrir stjórnmálamann að gagnrýna fjölmiðla, en mér finnst eins og það hafi gætt svipaðrar tilhneigingar hjá Mogganum og enn frekar hjá DV upp á síðkastið. Það er eins og það sé að fjara undan þessum blöðum, meðal annars vegna þess að þau eru svo áköf í stuðningi sínum við Sjálfstæðisflokkinn. Afstaða þeirra til pólitískra mála er svo fyrirsjáanleg að þau eru hætt að koma lesendum sínum á óvart. Við búum í mjög fjölbreytilegu samfélagi og allur þorri fólks hefur skoðanir sem rekast ekki endilega eftir flokkslínum. Þegar skoðanir fjölmiðla verða of einsleitar missir fólk einfaldlega áhuga á þeim. Flokkapólitík á ekkert erindi lengur í rekstur fyrirtækja, fjölmiðla og stofnana.“

Víkjum að hermálinu sem var mikið í fréttum. Hver er afstaða þín í því máli?

„Það getur aldrei verið markmið sjálfu sér að hafa hér erlendan her. Hins vegar getur vel verið að það sé nauðsynlegt að hafa hér einhvern viðbúnað en hver á hann að vera, hvernig á hann að vera og á hann endilega að vera sá sem hann er? Við því fást engin svör vegna þess að stjórnvöld hafa ekki skilgreint hvaða vá það er sem að okkur getur steðjað. Það er álíka skynsamlegt og að koma upp almannavarnarbúnaði án þess að meta hvaða hamfarir séu hugsanlegar. Ég sé heldur ekki að sú leynd sem hefur hvílt yfir þessu máli hafi verið nauðsynleg. Af hverju má þjóðin ekki taka þátt í umræðu um það hvaða hætta steðjar að okkur og hvernig rétt sé að bregðast við henni?“

En ef við höfum ekki bandarískan her, hvað eigum við þá að gera?

„Við erum í NATÓ og bandalagið hefur skyldum að gegna gagnvart ryggishagsmunum okkar. Ég geri ráð fyrir því að einhver iðbúnaður sé nauðsynlegur, en g get ekki fremur en aðrir svarað því hver hann eigi að vera þegar grundvallarvinnuna vantar. stundum hefur komið upp umræða um íslenskan her, en mér finnst hún algjörlega út í hött. Ísland er ekki af þeirri stærðargráðu að það sé nauðsynlegt eða skynsamlegt.“

Upplifi enga persónudýrkun

Þú átt mjög öflugan stuðningsmannahóp og það hefur verið talað um leiðtogadýrkun í því sambandi. Finnst þér þetta stundum óþægilegt?

„Ég upplifi enga persónudýrkun í mínum stuðningsmannahópi. Þetta er fólk sem vill vinna á annan hátt en gert hefur verið í pólitík og vill sjá ákveðnar breytingar á vinnubrögðum, skipulagi og pólitískum hugmyndum. Það telur að ég geti beitt mér fyrir slíkri endurnýjun. Ég þekki það manna best, eftir að hafa verið í Ráðhúsinu, að þó að maður sé borgarstjóri, og eins og jarðarberið á tertunni, þá er forysta ekki eins manns verk. Hún er hópvinna og verður aldrei öðru vísi. Til að ná árangri þarf maður að hafa með sér mjög gott fólk sem bætir mann sjálfan upp. Þegar maður er í forystuhlutverki er mikilvægt að gæta sín á því að vera ekki umkringdur viðhlæjendum og fólki sem talar upp í eyrun á manni, heldur ekki síður fólki sem segir það sem þarf að segja og getur verið óþægilegt að heyra.“

Eiga stjórnmálamenn að láta stjórnast af skoðanakönnunum?

„Nei, en þeir verða að vita hvað fólk er að hugsa og skoðanakannanir eru mikilvægt tæki í því sambandi. Mér finnst mjög eðlilegt að það séu gerðar kannanir um stuðning við einstaklinga eða flokka. Slíkar kannanir geta gefið mikilvæga vísbendingu um það hvort maður hafi haft erindi sem erfiði og hvort það sé yfirleitt nokkur eftirspurn eftir manni. Auðvitað verður maður að hlusta á það. Þegar kemur að málefnum er mjög hættulegt fyrir flokka að láta skoðanakannanir stjórna afstöðu sinni. Það er röng notkun á skoðanakönnunum og getur leitt menn á miklar villigötur. Það er tvennt sem mér finnst öðru fremur skipta máli í stjórnmálum. Það er annars vegar að hafa framtíðarsýn og hins vegar að deila áhyggjum fólksins. Þær endurspeglast stundum í skoðanakönnunum og það er mikilvægt að stjórnmálamenn viti af þeim svo allt þeirra tal fari ekki fyrir ofan garð og neðan. Við leysum ekki hvers manns vanda, en við verðum að vita af hverju fólk hefur áhyggjur. En við eigum ekki að stjórnast af almenningsálitinu heldur reyna að hafa áhrif á það með pólitík okkar að leiðarljósi og sannfærandi málflutningi.“

Er ekki á förum

Össur hefur ekki útilokað að bjóða sig fram til formanns árið 2005 og allir gera ráð fyrir að þú bjóðir þig fram þá. Er ekki bara verið að fresta óþægilegu en óumflýjanlegu uppgjöri?

„Tíminn verður að leiða það í ljós. Mér fannst mikilvægt að segja því fólki, sem vildi að ég byði mig fram til formennsku, að þó ég ætlaði ekki að gera það núna þá þýddi það ekki að ég væri orðin afhuga stjórnmálum. Ég er ekki hætt í stjórnmálum. Það væru svik við það fólk sem kaus mig ef ég gæfi mér alveg frítt spil eins og mig kannski langaði til. Ég veit að margt fólk hefur komið til liðs við Samfylkinguna og vill koma til liðs við hana meðal annars vegna þess að ég fór í framboð í síðustu alþingiskosningum. Ég ber ábyrgð gagnvart því fólki. Ég vil að það viti að ég er ekki á förum. Ég vil ekki vera eins og fáni sem er dreginn að húni fyrir kosningar og svo bara dreginn niður aftur og pakkað niður í kassa að þeim loknum. Þess vegna fannst mér mikilvægt að það kæmi fram að ég stefndi að því að bjóða mig fram til formanns eftir tvö ár. Ég vildi ekki að þetta fólk hugsaði sem svo: Jæja, hún ætlar að taka því rólega næstu tvö árin. Þá er best að við gerum það líka og sjáum hvað setur. Þá hefði verið til lítils unnið og ekki orðið sú endurnýjun sem stærð Samfylkingarinnar gefur tilefni til. Menn eru að tala um að þetta verði erfitt fyrir Össur. Ég held að það sé mikill fengur að því fyrir Össur sem formann að fá allt þetta fólk til starfa sem mun taka þátt í því að byggja upp flokkinn undir hans forystu. Það verður blóm í hnappagatið hjá honum að geta leitt Samfylkinguna farsællega á þessum tveimur árum. Það hefði verið mjög erfitt fyrir hann og vont fyrir Samfylkinguna ef þetta fólk hefði ekki skilað sér til starfa.“

Fleyg ummæli enn og aftur

2004-03-27T23:16:00.000Z

"aukin umsvif á sviði alþjóðlegra ráðstefna og sýninga hafa jákvæð áhrif á aðrar atvinnugreinar. Ráðstefnuhúsið færir okkur því ekki einungis dýrmæta ferðamenn - heldur er það einnig vettvangur fyrir gríðarlega mikinn innflutning á þekkingu fyrir íslenskt atvinnulíf - vilji það nýta sér tækifærið - og opnar nýja gátt að alþjóðlegum tengslum. Fyrirhuguð uppbygging á Austurbakka mun án efa einnig marka þáttaskil fyrir miðborg Reykjavíkur og veita inn í hana auknu lífi og krafti. Kraftmikil miðborg er svo aftur mikilvægt aðdráttarafl fyrir borgarbúa jafnt sem ferðamenn" - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir sem getur ómögulega séð "neikvæðu" áhrifin sem óumflýjanlega verða ef peningar eru teknir af einstaklingum og sett í verkefni sem "opna nýjar gáttir" og hvaðeina.

"Hann boðaði samræðustjórnmál í stað átakastjórnmála og lái mér hver sem vill þó að mér hafi fundist sem hann talaði út úr mínu hjarta." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Þegar á heildina er litið hefur fjármálakerfi heimsins tekið stórstígum breytingum. Breytingarnar hafa vissulega aukið hagvöxt en um leið hafa þær víðast hvar breikkað bilið milli ríkra og fáækra.
....
Gömul hugtök og skilgreiningar duga því ekki lengur til að ná tökum á flóknum og nýjum veruleika. Ef við eigum að geta brugðist við þessari þróun á árangursríkan hátt verðum við að þróa nýja hugtakanotkun, nýjar skilgreiningar og orðaforða. Ef okkur tekst það ekki munum við ekki finna lausnir Jafnaðarmönnum hefur hins vegar ekki tekist að bjóða upp á sannfærandi mótvægi við þá markaðs- og einstaklingshyggju sem einkennt hefur stjórnmálaumræðu undanfarinna áratuga.
....
Hnattvæðingin hefur hingað til öðru fremur verið í þágu stórfyrirtækjanna en með samstilltu átaka jafnaðar- og miðjumanna má finna leiðir til að jafna tekjuskiptingu heimsins og móta viðmiðanir og leikreglur sem setja stórfyrirtækjunum skorður."- Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

til að takast á við ný verkefni og ögranir
....

"Hinsvegar er reyndin sú, að það er ekki gert, því ef einhverjum dettur í hug að hreyfa við mótmælum við stefnunni, þá er hann "sannfærður". Láti hann ekki sannfærast, þá er hann "stéttaróvinur". - Úr skýrslu Austur-Þýskalands sellu SÍA (Útgefnar í bókinni Leyniskýrslur SÍA), Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds (Hjörleifur Guttormsson, Björgvin Salómónsson, Eysteinn Þorvaldsson, Franz Adolf Gíslason, Tryggvi Sigurbjarnarson, Þorsteinn Friðjónsson, Þór Vigfússon.)

"Boðskapurinn er neysluhyggja, blind trú á efnisleg gæði í stað þess að hlúa að félagslegu umhverfi og velferð mannssálarinnar. Hvað líður t.d. styttingu vinnuvikunnar?" - KolbrúnHalldórsdóttir.

"Herstöðin hefur skapað þeim aðstöðu og styrk sem vilja byggja á undirlægju við alþjóðlegt auðvald fremur en að hlúa hér að efnahagslegu sjálfstæði." - Ragnar Stefánsson

"Okkar álit í stuttu máli: Við álítum, að rétt sé og sjálfsagt að leyfa ekki umræður né gefa fólki kost á að velja um neitt nema á grundvelli sósíalismans, og þá sízt Þjóðverjum. Okker er það jafnframt ljóst að "frjálsar kosningar" eins og það tíðkast á Vesturlöndum gefa alranga mynd af vilja fólksins.

Hins vegar finnst okkur kosningar hafa lítið gildi, þegar um ekkert er að velja nema mjög þröngt afmarkaða stefnu, þó hún sé að vísu sé leið til sósíalisma.

Fyndist okkur heiðarlegar að farið, ef valdhafar hér lýstu yfir, að þeir hefðu tekið völdin og létu engan komast upp með mótmæli, stefnubreytingar eða annað múður."- Úr skýrslu Austur-Þýskalands sellu SÍA (Útgefnar í bókinni Leyniskýrslur SÍA), Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds (Hjörleifur Guttormsson, Björgvin Salómónsson, Eysteinn Þorvaldsson, Franz Adolf Gíslason, Tryggvi Sigurbjarnarson, Þorsteinn Friðjónsson, Þór Vigfússon.)

"Staðreyndin er sú að bankarnir hafa verið að taka miklu meira til sín af þjóðarkökunni en þeim ber.

....

Spurningin sem brennur á vörum flestra sem láta sér þessa huti einhverju varða er hvort að Íslendingar séu að reka lúxusbankakerfi sem aðrar þjóðir hafa ekki efni á? Ef svo er, er nauðsynlegt að grípa til róttækra breytinga því einn af lykilþáttum þess að geta rekið samkeppnishæft atvinnulíf og samfélag er að bankakerfið sé samkeppnishæft við nágrannalöndin.

....

Hagnaður af hefðbuninni bankastarfsemi einsog sá sem hér hefur verið lýst næst ekki nema á sjúkum markaði;" - Lúðvík Bergvinsson, þingmaður Samfylkingar.

"Þegar sú ríkisstjórn sem nú situr tók við var talað um sest væri að völdum ríkisstjórn helmingaskiptanna, sem hafi það jafnan að markmiði að tryggja að hagsmunaaðilar, sem annarsvegar tengjast hópi sem kenndur hefur verið við „kolkrabbann“ og hins vegar gamla „Sambandið“ fái sitt í uppskiptum á verðmætum samfélagsins. Þriggja ára valdatími hennar sínir að hún hefur virkilega staðið undir nafni." - Lúðvík Bergvinsson, þingmaður Samfylkingar.

"U-listinn hvetur til þess til þess að í stað gengndarlauss neyslukapphlaups verði lyft gildum hófsemi og hollustu. Í þeim efnum reynir á hvern einstakling, en jafnframt á fjölskyldur og skóla....Vaxandi umræða og skilningur er meðal almennings og forráðamanna fyrirtækja um þörfina á að setja viðmiðanir og siðareglur sem einskonar umferðareglur í samfélaginu." Hjörleifur Guttormsson.

"Stjórnmál snúast um að fylgja þjóðfélagsþróun og sníða afskipti ríkisins að þeim veruleika sem þróunin ber í sér" - Rannveig Guðmundsdóttir.

"Hitt er svo annað mál að DV er helvíti gott blað og ég vona að það haldi áfram að koma út" - Magnús Þór Hafsteinsson

"Vilji menn ganga alla leið þá væri sennilega hægt að hafa örfá risastór beljubú til að þjóna landinu öllu." - Magnús Þór Hafsteinsson

"Mjólkurframleiðsla snýst um meira en að búa til "ódýrar" mjólkurafurðir. Hér fléttast til að mynda inn landnýting, byggðastefna og menning. Við höfum heldur ekkert of góða reynslu af því að verksmiðjuvæða búskap með því til dæmis að búa til svokallað bankakjöt. Hvað gerðist í svínaiðnaðinum þar sem öllu hefur verið hagrætt til helvítis? Gríðalegir skuldabaggar, kjötfjall og gjaldþrot." Magnús Þór Hafsteinsson.

"Ég mun veita sjávarútvegsráðherranum fullt aðhald og hann þarf að svara fjölda fyrirspurna frá mér," - Magnús Þór Hafsteinsson.

"Íslensk stjórnvöld og íslenska stjórnmálamenn má ekki daga uppi í trú á stórar og einhæfar og oftast miðstýrðar lausnir í atvinnumálum." - Steingrímur J. Sigfússon

"Þótt ég sé mikil fylgismaður frjálsra viðskipta finnst mér ekki sama hvernig farið er með það frelsi." - Árni Magnússon Félagsmálaráðherra.

"The consumer must be protected at times from his own indiscretion and vanity."- Ralph Nader

"Við álítum að rétt sé og sjálfsagt að leyfa ekki umræður né gefa fólki kost á að velja um neitt nema á grundvelli sósíalismans." - Úr skýrslu Austur-Þýskalands sellu SÍA (Útgefnar í bókinni Leyniskýrslur SÍA), Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds (Hjörleifur Guttormsson, Björgvin Salómónsson, Eysteinn Þorvaldsson, Franz Adolf Gíslason, Tryggvi Sigurbjarnarson, Þorsteinn Friðjónsson, Þór Vigfússon.)

"Ég verð að segja að það er af umhyggju fyrir ungu fólki, sem ég vil forða því frá freistingum." - Kolbrún Halldórsdóttir.

"Ég er móðir tveggja unglinga og segi þess vegna nei." - Margrét Frímannsdóttir

" Fyrirtæki, sem selur vörur eða þjónustu til neytenda, skal merkja vöru sína og þjónustu með söluverði eða sýna það á svo áberandi hátt á sölustaðnum að auðvelt sé fyrir neytendur að sjá það." - Samkeppnislög. 31 grein.

"Óheimilt er að veita rangar, ófullnægjandi eða villandi upplýsingar í auglýsingum eða með öðrum hætti eða beita öðrum slíkum viðskiptaaðferðum sem sama marki eru brenndar, enda séu upplýsingar þessar og viðskiptaaðferðir fallnar til að hafa áhrif á eftirspurn eða framboð vara, fasteigna, þjónustu eða annars þess sem haft er á boðstólum í atvinnustarfsemi sem lög þessi taka til." - Samkeppnislög. 21 grein.

"Lagaregla [21.grein Samkeppnislaga] þessi var ekki aðeins sett í þeim tilgangi að vernda neytendur fyrir villandi upplýsingum sem kynnu að hafa áhrif á eftirspurn vöru eða þjónustu heldur einnig til þess að vernda eðlilega samkeppni á milli keppinauta." - Áfrýunarnefnd Samkeppnismála, úrskurður í máli nr. 10/1998.

"Komi börn fram í auglýsingum skal þess gætt að sýna hvorki né lýsa hættulegu atferli eða atvikum er leitt geti til þess að þau eða önnur börn komist í hættu eða geri það sem óheimilt er." - Samkeppnislög. 22 grein.

" Eina leiðin til að koma í veg fyrir alvarlega áverka af völdum hnefaleika er einfaldlega sú að banna þá." - Sigurður Hólm Gunnarsson

"We have every right to decide what is and is not acceptable for the public environment in which we and our children must live." - Tipper Gore

"Menninguna í öllum þáttum hennar verður að nota til að ala upp almenning í sósíalískum anda..." - Úr skýrslu Austur-Þýskalands sellu SÍA (Útgefnar í bókinni Leyniskýrslur SÍA), Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds (Hjörleifur Guttormsson, Björgvin Salómónsson, Eysteinn Þorvaldsson, Franz Adolf Gíslason, Tryggvi Sigurbjarnarson, Þorsteinn Friðjónsson, Þór Vigfússon.)

"Ef maður fylgir jafnaðarstefnu og er þeirrar skoðunar að það eigi að stuðla að jafnari tekjuskiptingu í samfélaginu, þá hlýtur maður líka að vera þeirrar skoðunar að það þurfi að draga úr ójöfnuði milli svæða og heimshluta. Þá verða þau ríki, sem eiga og geta, að leggja eitthvað af mörkum til hinna sem minna eiga og minna geta. Við Íslendingar erum tvímælalaust í hópi hinna ríku þjóða" - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir útskýrir af hverju hún vill að Ísland gangi í EB.

"Það þarf að semjaum fasta gjaldskrá og hækka endurgreiðslu í 100% fyrir börn því með öðru móti er ekki hægt að ætlast til þess að allir foreldrar fáist til þess að fara með börn sín reglulega til tannlæknis,“ sagði Reynir Jónsson yfirtryggingatannlæknir.

"Nú er ég að reyna að finna mér einhverja vinnu, sem gengur ekki vel. Bæði er það að ég hef ekki góða ímynd í fjölmiðlum og svo gæti farið þannig dómsmál næsta vetur að ég þurfi að hverfa frá vinnu." Jónas Ingi Ragnarsson í viðtali við Fréttablaðið 28. Mars 2004.

"Heiðurslaunin eru raunar ekki lögbundin og mætti hugleiða hvort ekki þyrfti að bæta úr því." - Kolbrún Halldórsdóttir.

"Ég man nú ekki hvað ég kaus alveg í byrjun." - Kolbrún Halldórsdóttir, sem man ekki hvað hún kaus áður en Kvennalistinn kom fram.

"Ég er sátt við það að á Íslandi skuli vera bannað að selja bjór og vín í matvöruverslunum. Ekki vegna þess að ég sé á móti bjór og víni. Alls ekki." - Kolbrún Halldórsdóttir.

"Við þurfum að læra að bera ábyrgð á lífi okkar og við þurfum stuðning við það." - Kolbrún Halldórsdóttir.

"Þeir munu líka átta sig á því að árið 1992 var svo komið að forusta Alþflokksins hafði engar pólitískar hugmyndir fram að færa, bara lummulegar og útjaskaðar spælingar, sóttar í ófrjótt dægurþras stjórnmálanna." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Það hefur sjálfsagt ekki farið fram hjá þingmönnum hvorki nú né áður að ég hef miklar efasemdir um sjálfan grundvöll Evrópubandalagsins og grundvöll hins Evrópska efnahagssvæðis, þ.e. ég hef efasemdir um sjálfa hugmyndafræðina sem að baki býr. Ég á einfaldlega erfitt með að sætta mig við að fjármagnið og markaðurinn stjórni för, standi ofar mennsku okkar, svo vitnað sé frjálslega í þá ræðu sem flutt var yfir okkur þingmönnum við þingsetningarathöfnina í Dómkirkjunni. Að frelsi vöru og fjármagns sé æðra og meira frelsi en frelsi einstaklinganna til að velja og hafna. Þeir sem kunna bara tvö pólitísk hugtök, frjálslyndi og stjórnlyndi, mundu sjálfsagt ekki geta gert betur en að flokka þessa afstöðu mína til stjórnlyndis. En mér er nær að halda að hún eigi meira skylt við stjórnleysi og rótgróna andúð á því að lúta valdi." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

Goebbels og Kaffið og Austur-Þýskaland og Hjörleifur og Skortur

2004-03-26T23:08:00.000Z

"It is actually rather depressing that one must speak of this matter in public. However, there is a certain category of our contemporaries who take pleasure in exploiting every German shortage to amuse themselves or discredit the National Socialist regime.

Coffee is hardly a necessity of life, or an indispensable pleasure. It is certainly a pleasant thing. Conversation flows over a pot of coffee, yes? Limiting coffee consumption, or even giving it up entirely for a while, however, hardly damages one's health. The opposite, in fact. It is true that, as Mussolini said in his speech at the May Field, National Socialism and Fascism share a dislike of a comfortable and pleasant life.

If coffee is in short supply for a while, it is hardly a necessity of life. It would be something different if potatoes or bread were lacking, things that are necessary for daily life. Coffee is a pure luxury item that one enjoys when one has it, but can easily give up when necessity or economic pressures require.

If coffee is in short supply, every German must know that it is not because of the government's ill will that is unwilling to let the people enjoy a cup of coffee, rather because of a national need, an economic requirement given Germany's situation, one that people have to accept.

The duty of every loyal person in such a situation is to reduce or entirely give up the luxury item in question, and to resume it only when sufficient supplies are again at hand, when the problem is overcome.
....
A few weeks ago a prominent foreigner who is sympathetic to National Socialism noted the lines outside the shops in the streets of Berlin. He thought they must be in line for potatoes or bread. When he discovered that these people were waiting in line for coffee, he could only shake his head." - Joseph Goebbels (1939)

Ef það er tvennt sem er fylgifiskur miðstýrðs hagkerfis þá er það kvartanir yfirvalda yfir miklum kröfum óvandaðra lansmanna í að fá 'lúxusvörur' sem og 'umbótasinnar' sem alltaf skjóta upp kollinum fyrr eða síðar. Miðstýrð hagkerfi eiga alltaf í hinum mestu vandræðum með að fæða landsmenn jafnvel þótt að landsins gæði, menningarstig landsins og ártal geri það ólíklegt.

Eins og dæmið hér að ofan ber merki er 'skortur' á hinum ýmsu vörum gerður grunsamlegur af yfirvöldum. Þeirra miðstýrða kerfi á í vandræðum með að brauðfæða þjóðfélagið og því er vara sem gæti aldrei talist til munaðarvöru í frjálsu hagkerfi blöstuð massívt. Einhver spyr kannski, hvað, var ekki Þýskaland að jafna sig eftir óðaverðbólgu og vesen. Jú, Þýskaland millistríðsáranna hafði margt á móti sér, ekki bara vonda efnahagsstefnu. En eftir seinna stríð og friður komst á, hvað var þá með illa skemmda Trabanta sem ekki bara höfðu hámarksverð heldur voru skammtaðir nær 50 árum eftir stríðslok. Líka, hva með hina frjósömu jörð Rússlands sem var svo annáluð af jarðgæðum að Hitler hafði plön um að flytja jarðveginn til móðurlandsins í vestri. Kom hin frjóa jörð Rússlands í veg fyrir hungur og var ekki flutt út korn í massavís frá Rússlandi þegar Sovíet-veldið var upp á sitt besta? Auðvitað ekki. Korn var flutt inn til Sovíet.

Í Rauðu bókinni Leyniskýrslum SÍA (Sósíalistafélag Íslendinga Austantjalds), kemur þessi meinsemd fram. Austur-Þýskalandssella SÍA með Hjörleif Guttormsson sem formann lýsti þessu vel en þeir eru í raun 'umbótasinnar' eins og stúdentar eru ávalt:

"Efnahagsstefnan var þegar í upphafi mótuð á þeim grundvelli að leggja skyldi aðaláhersluna á þróun þungaiðnaðarins. Stalinstadt-hráiðjuverið var reist og þar framleitt úr erlendum hráefnum járn fyrir iðnaðinn." - Leyniskýrslur SÍA, bls 29.

"Lítum á efnahagsstefnuna. Þróun þungaiðnaðarins skyldi ganga fyrir öllu. Þetta er að nokkru rétt. Án öflugs þungaiðnaðar verða góð lífskjör ekki tryggð nú á dögum í iðnaðarþjóðfélagi. Spurningin er: Á þróun þungaiðnaðarins skilyrðislaust að ganga fyrir öllu? Þá stefnu teljum við einkum varhugaverða, þegar árangurinn af þeim fórnum, sem þessi efnahagsstefna heimtar, bætir ekki fyrst og fremst lífskjör fórnfærendanna sjálfra, heldur er í þágu annarra þjóða." - Leyniskýrslur SÍA, bls 30.

"Skortur er á ýmsum neyzluvörum, ýmist vegna þess, að þær eru hvorki framleiddar né fluttar inn, eða tímabundinn skortur, sem stafar af svifaseinu dreifingarkerfi, eða þá að þessar vörur eru framleiddar og fluttar út, en ekki seldar á innanlandsmarkaði." - Leyniskýrslur SÍA, bls 30.

"Hinsvegar er algerlega komið í veg fyrir húsnæðisokur." - Leyniskýrslur SÍA, bls 30. Engar frekari lýsingar eru á því hvernig komið er í veg fyrir þetta okur en Willy minnir á Robespierre og Diocletian en þeir beittu báðir hörðum viðurlögum við brotum á hámarksverði.

Það er lífsins ómögulegt að mið-stýra heilum þjóðfélegum. Þegar er tekinn með í reikninginn hið mannlega eðli þá er niðurstaðan af þannig þjóðfélegum bjúrkókratískt samfélag með þúsundir Fuhrera sem allir hafa sitt litla hlutverk í að stýra hinum og þessum þáttum þess. Frjáls vilji er fótum troðinn enda fittar hann ekki vel í 5 ára planið og sí-vaxandi stétt bjúrókrata finnur sér fleiri viðfangsefni til stjórnunar þjóðfélagsins. Niðurstaðan er hrun kerfisins vegna stríðsreksturs eða að kerfið sligast undan sjálfu sér þótt 'umbótarsinnar' reyna að lengja í hengingarólinni.

Framfarir Fidel Castro

2004-03-26T22:05:00.000Z

"The setting up of a social system which eliminates selfish exploitation of the means of production, of a social system which converts the means of production into the people's property, something to be developed for the benefit of the whole people, finds its complement in the introduction of technology and machinery. As a result, not only can man work for society as a whole, but his work will also have a far higher productivity and he is freed from the kinds of work that are really hard.

You will understand perfectly well the effort required by 40 men working 8 hours in a climate such as ours, digging furrows; you will understand how much human energy, how much effort and how much sacrifice these machines eliminate.

Through such methods, as the result of its tremendous rate of progress thanks to the use of technology, a modern and just society can achieve successes which will permit even animals -- those animals we still look upon with sorrow from time to time, because we also see them working in the fields -- will be set free by these machines. - Fidel Castro (1968)

Fleyg ummæli

2004-03-26T18:55:00.000Z

"The Führer (Hitler), our Führer gets his orders directly from God, the Führer of the Universe.", Professor Werner Sombart.

"We do not know how God communicates with the Führer. But the fact cannot be denied.", Professor Werner Sombart.

"'The fruits of the earth like the atmosphere belong to all men" - Robespierre

"Þarna fer rottna Hámarkið.", Franskur múgur þegar Robespierre var dreginn að fallöxinni en margir fengu að kynnast henni þegar franska byltingarstjórnin framfylgdi lögum um hámarksverð.

Úr Matreiðslubók sögunnar: Sósíalista Súpan

2004-03-21T19:25:00.000Z

Uppskrift að sósíalisma súpu:

50 gr - Trú á miðstýrðu þjóðfélagi.
50 gr - Vantrú og fyrirlitningu á frjálsu markaðskerfi.
5 gr - Samansull af gerfi-hagfræðkenningum og kennisetningum *
15 gr - Popularismi að eigin vali.
20 gr - Ungliðahreyfing.
90 gr - Mikilmennskubrjálæði.

Krydd að vali eftir staðháttum. Öfundarmenn í hverju landi benda á það krydd sem líklegt er til vinsælda.

Sett í pott og hrært duglega í einu sinni. Síðan látið malla undir stöðugum áróðri um að allt sé að fara til fjandans í nokkur ár.

Einingis vottaðir sýkkópatar hafa leyfi til þess að búa til þennan rétt.

* Varúð; of mikið af þessu kryddi getur leitt til efnahagslegs hruns innan 5 ára. Ef allt stefnir í óefni má mæta smá kapítalisma-kryddi sem mótvægi.

Ef rétturinn misheppnast: drepa kokkinn og byrja aftur. Algengt er líka að nota fráfarandi kokk sem hráefni í súpuna þegar byrjað er upp á nýtt. Einnig er hægt að nota aðstoðarmenn kokka sem stoð-efni eða krydd í sósíalista súpur en Rohem-krydd og Trotský-Súputeningar njóta vinsælda.

Sósíalistinn Adolf Hitler

2004-03-20T15:32:00.000Z

Hér fyrir neðan eru ýmsar tilvitnanir í fræga sósíalsista sem og aðra sem hafa eithvað merkilegt til málana að leggja. Engin sérstök regla er á þessum tilvitnunum en reynt er að varast að hafa þær of knappar þannig að hætta á að þær missi merkingu sína. Linkar í orginalinn ef góðar heimildir finnast.

Hayek sagði það best: The Road to Serfdom

"Gemeinnutz vor Eigennutz" - Adolf Hitler.

"Capital is not the master of the State, but its servant" - Adolf Hitler, Ræða í Munchen, 24. Apríl 1923

"I can achieve just as much by rearmament as by the construction of houses and by settlement. I can also give the unemployed more money to meet their needs. Thus I create purchasing power and increase the circulation of money. - Adolf Hitler, viðtal við Hermann Rauschning (1934)

"Some people say, 'He has brought out another plan.' When he had completed the first, why couldn't he leave us in peace? Now he is tackling problems that cannot be solved.'

" "Anyone who has seen this man face to face, has met his uncertain glance, without depth or warmth, from eyes that seem hard and remote, and has then seen that gaze grow rigid, will certainly have experienced the uncanny feeling: 'That man is not normal.' " -Hermann Rauschning.

I say that they can be solved; there is no problem that cannot be, but faith is necessary. Think of the faith I had to have eighteen years ago, a single man on a lonely path. Yet I have come to leadership of the German people...." - Adolf Hitler, Ræða í Nurenberg, 12. September 1936

"ECONOMICS is a secondary matter. World history teaches us that no people became great through economics: it was economics that brought them to their ruin. A people died when its race was disintegrated. Germany, too, did not become great through economics.
....
"The housing scarcity must be relieved through energetic action; houses must be granted to those who deserve them. Eisner said in 1918 that we had no right to demand the return of our prisoners - he was only saying openly what all Jews were thinking. People who so think must feel how life tastes in a concentration camp!"

Extremes must be fought by extremes. Against the infection of materialism, against the Jewish pestilence we must hold aloft a flaming ideal. And if others speak of the World and Humanity we say the Fatherland - and only the Fatherland!" - Adolf Hitler, Ræða í Munchen, 18. September 1922

" 'Christian capitalism' is already as good as destroyed, the international Jewish Stock Exchange capital gains in proportion as the other loses ground. It is only the international Stock Exchange and loan-capital, the so-called 'supra-state capital,' which has profited from the collapse of our economic life, the capital which receives its character from the single supra-state nation which is itself national to the core, which fancies itself to be above all other nations, which places itself above other nations and which already rules over them.
....
The international Stock Exchange capital would be unthinkable, it would never have come, without its founders the supra-national, because intensely national, Jews....
....
'NATIONAL' AND 'SOCIAL' ARE TWO IDENTICAL CONCEPTIONS. It was only the Jew who succeeded, through falsifying the social idea and turning it into Marxism, not only in divorcing the social idea from the national, but in actually representing them as utterly contradictory. That aim he has in fact achieved. At the founding of this Movement we formed the decision that we would give expression to this idea of ours of the identity of the two conceptions: despite all warnings, on the basis of what we had come to believe, on the basis of the sincerity of our will, we christened it ''National Socialist.' We said to ourselves that to be 'national' means above everything to act with a boundless and all-embracing love for the people and, if necessary, even to die for it. And similarly to be 'social' means so to build up the state and the community of the people that every individual acts in the interest of the community of the people and must be to such an extent convinced of the goodness, of the honorable straightforwardness of this community of the people as to be ready to die for it." - Adolf Hitler, Ræða í Munchen, 12. Apríl 1922

"The author of the article stated that the two symbols which are to-day opposed to one another, namely that of Bolshevism and National Socialism, stand for regimes which "in essential structure are similar and in many of their laws-their buttresses-are identical. The similarity is moreover increasing"." - Joseph Goebbels , 13. September 1935

"We are socialists, we are enemies of today's capitalistic economic system for the exploitation of the economically weak, with its unfair salaries, with its unseemly evaluation of a human being according to wealth and property instead of responsibility and performance, and we are all determined to destroy this system under all conditions." Adolf Hitler, 1 Maí 1927.

"Herein lies the difference between the National Socialist Revolution and other revolutions, with the exception of the Fascist Revolution in Italy. The National Socialist Revolution was almost entirely a bloodless proceeding. When the party took over power in Germany, after overthrowing the very formidable obstacles that had stood in its way, it did so without causing any damage whatsoever to property. I can say with a certain amount of pride that this was the first revolution in which not even a window-pane was broken. - Adolf Hitler, Ræða í Reichstag, 30. Janúar 1937

"The hatred of these 'Americans' was not directed solely against commercial Germany or against military Germany. It was directed specially against social Germany, because this Germany had up to that time kept itself outside of the principles which governed the world trusts. The old Reich had at least made an honorable attempt to be socially-minded. We had to show for ourselves such an initiative in social institutions as no other country in the wide world could boast. . . . This explains why, even in Germany itself, the 'comrades' under Jewish leadership fought against their own vital interests. This explains the agitation carried on throughout the world under the same watchword. - Adolf Hitler, Ræða í Munchen, 13. Apríl 1923

"This production, and not a bank or gold reserve, is the first cover for a currency. And if I increase production I increase the real income of my fellow-citizens. And if I reduce production I reduce that income, no matter what wages are paid out." - Adolf Hitler, Ræða í Reichstag, 30. Janúar 1937

"There is no economic theory or opinion which can claim to be considered as sacrosanct. The will to place the economic system at the service of the people, and capital at the service of economics, is the only thing that is of decisive importance here.

We know that National Socialism vigorously combats the opinion which holds that the economic structure exists for the benefit of capital and that the people are to be looked upon as subject to the economic system. We were therefore determined from the very beginning to exterminate the false notion that the economic system could exist and operate entirely freely and entirely outside of any control or supervision on the part of the State. Today there can no longer be such a thing as an independent economic system. That is to say, the economic system can no longer be left to itself exclusively. And this is so, not only because it is unallowable from the political point of view but also because, in the purely economic sphere itself, the consequences would be disastrous.

It is out of the question that millions of individuals should be allowed to work just as they like and merely to meet their own needs; but it is just as impossible to allow the entire system of economics to function according to the notions held exclusively in economic circles and thus made to serve egotistic interests. Then there is the further consideration that these economic circles are not in a position to bear the responsibility for their own failures. In its modern phase of the development, the economic system concentrates enormous masses of workers in certain special branches and in definite local areas. New inventions or a slump in the market may destroy whole branches of industry at one blow.

The industrialist may close his factory gates. He may even try to find a new field for his personal activities. In most cases he will not be ruined so easily. Moreover, the industrialists who have to suffer in such contingencies are only a small number if individuals. But on the other side there are hundreds of thousands of workers, with their wives and children. Who is to defend their interests and care for them? The whole community of the people? Indeed, it is its duty to do so. Therefore the whole community cannot be made to bear the burden of economic disasters without according it the right of influencing and controlling economic life and thus avoiding catastrophes." - Adolf Hitler, Ræða í Reichstag, 30. Janúar 1937

"Socialism must present a conscious and determined opposition to individualism." - Paul Lensch, Three Years of World Revolution

"If coffee is in short supply for a while, it is hardly a necessity of life. It would be something different if potatoes or bread were lacking, things that are necessary for daily life. Coffee is a pure luxury item that one enjoys when one has it, but can easily give up when necessity or economic pressures require.

"That is why State enterprise nearly always lags behind private enterprise." - Adolf Hitler, Mein Kampf

"Why could I not have been born a hundred years ago? I used to ask myself. Somewhere about the time of the Wars of Liberation, when a man was still of some value even though he had no 'business'." - Adolf Hitler, Mein Kampf

"When we conduct such a holiday or ceremony, we want — as in everything else — to mobilize the spiritual or emotional strengths of the community for National Socialism. For example, Christmas is an inherited holiday about a theoretical peace for all of humanity. There is no national or social necessity to believe in this. However, we can present it as a holiday of actual internal national peace, which is in fact without question a critical demand of the National Socialist people's community to each individual German. If we make visible the blessings of this actual peace, along with its foundations and requirements, then "Christmas" doubtless can be a high point in the course of the political year. Both according to popular custom and popular view, the Christmas holiday can justifiably be seen as a festival of the homeland." - Hannes Kremer, New Meanings for "Inherited" Customs?

"My friends, it is all a matter of education, of education toward community. Socialism is not given to us. Socialism is not a matter of dead points in a program, rather socialism is justice. One may demand it because it is right, and it is right because it is good for the nation. That is right. What is good for Germany is right, and everything that harms Germany is wrong. In the last analysis socialism is not a consolation or refuge for the individual, rather socialism asks this question: "What is good for Germany? What benefits this nation?" " - Robert Ley, Wir alle helfen dem Führer (1937)

"Most cruel joke of all, however, has been played by Hitler & Co. on those German capitalists and small businessmen who once backed National Socialism as a means of saving Germany's bourgeois economic structure from radicalism. The Nazi credo that the individual belongs to the state also applies to business. Some businesses have been confiscated outright, on other what amounts to a capital tax has been levied. Profits have been strictly controlled. Some idea of the increasing Governmental control and interference in business could be deduced from the fact that 80% of all building and 50% of all industrial orders in Germany originated last year with the Government. Hard-pressed for food- stuffs as well as funds, the Nazi regime has taken over large estates and in many instances collectivized agriculture, a procedure fundamentally similar to Russian Communism." - Time Magazine; Jaunuary 2, 1939

"Between 1933 and 1936 the German GNP increased by an average annual rate of 9.5 percent, and the annual production index for industry and crafts rose by 17.2 percent. The principal source of this growth, which propelled the German economy out of a deep depression into full employment within less than four years, was increased demand by the Public sector, defined by German economists of the period as Staatskonjunktur (state prosperity). The average annual growth of public consumption during these four years was 18.7 percent, while private consumption rose only by 3.6 percent annually. These data alone already show that the Nazis overcame unemployment primarily through government-initiated public works and/or orders by the government and other public-sector authorities.
....
In March 1937 a special law authorised the RNS (Reichsnährstand; Ríkis-stofnun sem sá um að miðla matvælum frá framleiðendum til seljanda) to determine what crops were to be grown in order to increase the output of scarce produce, in particular vegetable fats. In July of the same year peasants were ordered to hand over all wheat and rye harvests to official purchase agencies, while the feeding of these grains to livestock was strictly forbidden. From August 1938 grains were stockpiled in specially requisitioned gymnasiums and dance halls.
....
Another campaign, accompanied by a clamorous propaganda drive, pursued an entirely different aim. In May 1938, with a great deal of publicity, Hitler laid the cornerstone for the plant that was to produce the popular Volkswagen. Even before the ceremony numerous Germans had begun to pay savings-installments toward future purchase of such a car. It is reasonable to assume that at the time, with accelerating war preparations, no one seriously intended to begin production of such cars in the foreseeable future. Instead, it was a measure directed toward the withdrawal of disposable income from the public, whose earnings had grown throughout the period of prosperity, wage restrictions notwithstanding. Hitler himself mentioned the issue in his foundation ceremony speech: 'If the German people spend all their wages on consumer goods, we cannot ... produce without limits, it will cause disaster. It is therefore vital to guide the purchasing power of the German people in other directions.' In this case the direction was toward recruiting savings for armaments, with an additional incentive to work overtime in order to realise the dream of owning a car. By the end of March 170,000 savers had deposited the sum of 110 million reichsmarks in the Volkswagen account for the popular model. However, when the plant began operating, it produced military vehicles and aircraft parts exclusively. Ferdinand Porsche's clever invention, the horizontal 'boxer engine,' achieved recognition and was mass-produced only some years after the war had ended. (actually the boxer engine was mass-produced during the war but only in war-machines like the famous Kubelwagen)" - A. Barkai, Ideology and the Economy, Implemented Policies (1990)

"Our socialism is no utopia, alienated from the real world, but natural life, full of pulsating blood ... the sole egalitarian economic demand it grants all the people is the right to work." - Otto Dietrich, blaðafulltrúi Hitlers, Das Wirtschaftsdenken im Dritten Reich (1937)

"But industrial leadership, under the Nazis, differed from the Weimar model in certain respects. Commercial capital was no longer represented. In other words, free trade did not exist. Commercial capital had lost its predominant position, and heavy industry was restricted to some degree-at least to the extent that it could not interfere with the overall objectives of the regime in foreign and domestic policy. So, industrial leadership, under the Nazi regime, was smaller and much more integrated than it had been in the Weimar period. In a sense, the whole Nazi economy was under the rule of certain monopoly producers, who made a deal with the political rulers. Although, I hasten to add, that this does not mean that the Marxists are right in saying that the Nazi party represented a capitalist plot to save itself from disintegration. The Nazi movement was much more than a mere salvage operation of monopoly capitalism. Hitler used the capitalists as much as they used him." - Professor Gerhard Rempel, The Political System of the Third Reich

"Darre wished to "reform" the production and marketing of food and to raise prices for farmers. Darre's entire program was designed with one objective in mind: to insulate the peasant farmer from the market. To this end, Darre issued the Hereditary Farm Law in 1933, which had the purpose of preventing foreclosure on or the sale of farmland-at the expense of the peasant farmers` liberty. This "law" established that only Aryan Germans who could prove the purity of their bloodline back to 1800 could own a farm.
....
In 1936, Göring's Four Year Plan was inaugurated. This made Göring, who was almost as ignorant about economics as Hitler, Germany's economic dictator. In the drive for a total war economy, protectionism was decreed and autarchy the desire-the so-called "Battle of Production." Consumer imports were nearly eliminated, price and wage controls were enacted, and vast state projects were built to manufacture raw materials.
....
Businessmen and entrepreneurs were smothered by red tape, were told by the state what they could produce and how much and at what price, burdened by taxation, and were forced to make "special contributions" to the party. Corporations below a capitalization of $40,000 were dissolved and the founding of any below a capitalization of $2,000,000 was forbidden, which wiped out a fifth of all German businesses.

The cartelization of industry-which began before the Nazi regime-was made compulsory, and the Ministry of Economics was empowered to form new compulsory cartels or to force firms to join existing ones. The maze of business and trade associations created to lobby the Weimar Republic for various considerations in the law were nationalized and made compulsory for all businesses.
....
Then, in February 1935 all employment came under the exclusive control of government employment offices which determined who would work where and for how much. And on June 22, 1938, the Office of the Four Year Plan instituted guaranteed employment by conscripting labor. Every German worker was assigned a position from which he could not be released by the employer, nor could he switch jobs, without permission of the government employment office. Worker absenteeism was met with fines or imprisonment-all in the name of job security. A popular Nazi slogan at the time was "the Common Interest before Self"!
....
Social life too, was centralized by the Reich. Under the organization "Strength through Joy," the leisure time of the people was regimented. No organized social, sport or recreational groups-from chess and soccer clubs to bird-watching, to adult education, to the theatre, opera, and music concerts-were allowed to function without the oversight of the state. Besides the social costs of not trusting people to be able to look after themselves, there were the enormous costs of this vast bureaucracy that policed the private activities of the citizens." - Adam Young, Nazism is Socialism

"Before Hitler came to power, Chancellor Brüning again introduced price control in Germany for the usual reasons. Hitler enforced it, even before the war started. For in Hitler’s Germany there was no private enterprise or private initiative. In Hitler’s Germany there was a system of socialism which differed from the Russian sys tem only to the extent that the terminology and labels of the free economic system were still retained. There still existed 50 Economic Policy “private enterprises,” as they were called. But the owner was no longer an entrepreneur, the owner was called a “shop manager” (Betriebsführer).
....
The whole of Germany was organized in a hierarchy of führers; there was the Highest Führer, Hitler of course, and then there were führers down to the many hierarchies of smaller führers. And the head of an enterprise was the Betriebsführer. And the workers of the enterprise were named by a word that, in the Middle Ages, had signified the retinue of a feudal lord: the Gefolgschaft. And all of these people had to obey the orders issued by an institution which had a terribly long name:Reichsführerwirtschaftsministerium (Führer of the Reich’s, i.e., the empire’s, Ministry of Economics), at the head of which was the well-known fat man, named Goering, adorned with jewelry and medals.
....
And from this body of ministers with the long name came all the orders to every enterprise: what to produce, in what quantity, where to get the raw materials and what to pay for them, to whom to sell the products and at what prices to sell them. The workers got the order to work in a definite factory, and they received wages which the government decreed. The whole economic system was now regulated in every detail by the government.
....
The Betriebsführer did not have the right to take the profits for himself; he received what amounted to a salary, and if he wanted to get more he would, for example, say: “I am very sick, I need an operation immediately, and the operation will cost 500 Marks,” then he had to ask the führer of the district (the Gauführer or Gauleiter) whether he had the right to take out more than the salary which was given to him. The prices were no longer prices, the wages were no longer wages, they were all quantitative terms in a system of socialism." - Ludvig von Mises, ECONOMIC POLICY. Thoughts for Today and Tomorrow. 1979

"When in power Hitler also implemented a quite socialist programme. Like F.D. Roosevelt, he provided employment by a much expanded programme of public works (including roadworks) and his Kraft durch Freude ("power through joy") movement was notable for such benefits as providing workers with subsidized holidays at a standard that only the rich could formerly afford. And while Hitler did not nationalize all industry, there was extensive compulsory reorganization of it and tight party control over it. It might be noted that even in the post-war Communist bloc there was never total nationalization of industry. In fact, in Poland, most agriculture always remained in private hands.
....
There always remained, however, one essential difference between Nazi and Communist ideology: Their responses to social class. Stalin preached class war and glorified class consciousness whereas Hitler wanted to abolish social classes and root out class-consciousness. Both leaders, as socialists, saw class inequality as a problem but their solutions to it differed radically. The great Nazi slogan Ein Reich, ein Volk, ein Fuehrer ("One State, one people, one leader") summed this up. Hitler wanted unity among Germans, not class antagonisms. He wanted loyalty to himself and to Germany as a whole, not loyalty to any class. Stalin wanted to unite the workers. Hitler wanted to unite ALL Germans. Stalin openly voiced his hatred of a large part of his own population; Hitler professed to love all Germans regardless of class (except for the Jews, of course). This was indeed a fundamental difference and substantially accounts both for Hitler's unwavering contempt for Bolshevism and his popularity among all classes of Germans.
....
Hitler was, however, more Rightist than Stalin in the sense that, as a popular leader, he did not need to resort to extreme forms of oppressive control over his people (Unger, 1965). German primary and secondary industry did not need to be nationalized because they largely did Hitler's bidding willingly. State control was indeed exercised over German industry but it was done without formally altering its ownership and without substantially alienating or killing its professional managers.

The contempt that Hitler had for Stalin and for "Bolshevism" generally should also not mislead us in assessing the similarity between Nazism and Communism. Leftist sects are very prone to rivalry, dissension, schism and hatred of one-another. One has only to think of the Bolsheviks versus the Mensheviks, Stalin versus Trotsky, China versus the Soviet Union, China "teaching Vietnam a lesson", the Vietnamese suppression of the Khmer Rouge etc. Similarity does not preclude rivalry and in the end it was mainly competition for power that set Hitler and Stalin on a collision course.
....
Hitler was not however original in being both a socialist and a nationalist. The Italian nationalist leader, Mussolini, came to power much before Hitler but was in fact even more Leftist than Hitler. Although generally regarded as the founder of Fascism, in his early years Mussolini was one of Italy's leading Marxist theoreticians. He was even an intimate of Lenin. He first received his well-known appellation of Il Duce ("the leader") while he was still a member of Italy's "Socialist" (Marxist) party and, although he had long been involved in democratic politics, he gained power by essentially revolutionary means (the march on Rome). Even after he had gained power, railing against "plutocrats" remained one of his favourite rhetorical ploys. He was, however, an instinctive Italian patriot and very early on added a nationalistic appeal to his message, thus being the first major figure to add the attraction of nationalism to the attraction of socialism. He was the first socialist to learn the lesson that Hitler and Stalin after him used to such "good" effect." - John J. Ray. Hitler was a Socialist.

"It is a common mistake to regard National Socialism as a mere revolt against reason, an irrational movement without intellectual background. If that were so, the movement would be much less dangerous than it is. But nothing could be further from the truth or more misleading. The doctrines of National Socialism are the culmination of a long evolution of thought, a process in which thinkers have had great influence far beyond the confines of Germany have taken part. Whatever one may think of the premises from which they started, it cannot be denied that the men who produced the new doctrines were powerful writers who left the impress of their ideas on the whole of European thought. Their system was developed with ruthless consistency. Once one accepts the premises from which it starts, there is no escape from its logic. It is simply collectivism freed from all traces of an individualist tradition which might hamper its realization." - Friedrich Hayek. The Road to Serfdom: The Socialist Roots of Naziism

25 punktar nasistaflokksins frá 1920:

7. We demand that the State shall make it its first duty to promote the industry and livelihood of the citizens of the State. If it is not possible to nourish the entire population of the State, foreign national (non-citizens of the State) must be excluded from the Reich.

10. It must be the first duty of every citizen of the State to perform mental or physical work. The activities of the individual must not clash with the interests of the whole, but must proceed within the framework of the community and must be for the general good.

11. Abolition of incomes unearned by work. BREAKING OF THE THRALDOM OF INTEREST.

13. We demand the nationalization of all businesses which have (hitherto) been amalgamated (into trusts).

14. We demand that there shall be profit sharing in the great industries

16. We demand the creation and maintenance of a healthy middle class, immediate communalization of the large department stores and their lease at a low rate to small traders, and that the most careful consideration shall be shown to all small traders in purveying to the State, the provinces, or smaller communities.

17. We demand a land reform suitable to our national requirements, the passing of a law for the confiscation without compensation of land for communal purposes, the abolition of interest on land mortgages, and prohibition of all speculation in land. [On April 13, 1928, Adolf Hitler made the following elucidation to the program: "Because of the mendacious interpretations on the part of our opponents of Point 17 of the program of the NSDAP, the following explanation is necessary.: Since the NSDAP is fundamentally based on the principle of private property, it is obvious that the expression "confiscation without compensation" refers merely to the creation of possible legal means of confiscating when necessary, land illegally acquired, or not administered in accordance with the national welfare. It is therefore directed in the first instance against the Jewish companies which speculate in land.]

18. We demand ruthless war upon all those whose activities are injurious to the common interest. Sordid criminals against the nation, usurers, profiteers, etc., must be punished with death, whatever their creed or race.

21. The State must apply itself to raising the standard of health in the nation by protecting mothers and infants, prohibiting child labor, and increasing bodily efficiency by legally obligatory gymnastics and sports, and by extensive support of clubs engaged in the physical training of the young

24. We demand liberty for all religious denominations in the State, so far as they are not a danger to it and do not militate against the moral and ethical feelings of the German race. The Party, as such, stands for positive Christianity, but does not bind itself in the matter of creed to any particular confession. It combats the Jewish-materialist spirit within and without us, and is convinced that our nation can achieve permanent recovery from within only on the principle: THE COMMON INTEREST BEFORE SELF-INTEREST

25. That all the foregoing requirements may be realized we demand the creation of a strong, central national authority; unconditional authority of the central legislative body over the entire Reich and its organizations in general; and the formation of diets and vocational chambers for the purpose of executing the general laws promulgated by the Reich in the various States of the Confederation. The leaders of the Party swear to proceed regardless of consequences - if necessary at the sacrifice of their lives - toward the fulfillment of the foregoing Points.

Karl Marx, Ont The Jewish Question:

"Let us consider the actual, worldly Jew -- not the Sabbath Jew, as Bauer does, but the everyday Jew. Let us not look for the secret of the Jew in his religion, but let us look for the secret of his religion in the real Jew. What is the secular basis of Judaism? Practical need, self-interest. What is the worldly religion of the Jew? Huckstering. What is his worldly God? Money." - Karl Marx, On the Jewish question.

"Indeed, in North America, the practical domination of Judaism over the Christian world has achieved as its unambiguous and normal expression that the preaching of the Gospel itself and the Christian ministry have become articles of trade, and the bankrupt trader deals in the Gospel just as the Gospel preacher who has become rich goes in for business deals." - Karl Marx, On the Jewish question.

"Money is the jealous god of Israel, in face of which no other god may exist. Money degrades all the gods of man -- and turns them into commodities. Money is the universal self-established value of all things. It has, therefore, robbed the whole world -- both the world of men and nature -- of its specific value. Money is the estranged essence of man's work and man's existence, and this alien essence dominates him, and he worships it." - Karl Marx, On the Jewish question.

"The god of the Jews has become secularized and has become the god of the world. The bill of exchange is the real god of the Jew. His god is only an illusory bill of exchange." - Karl Marx, On the Jewish question.

" "Fascism" was, in fact, a Marxist coinage. Marxists borrowed the name of Mussolini's Italian party, the Fascisti, and applied it to Hitler's Nazis, adroitly papering over the fact that the Nazis, like Marxism's standard-bearers, the Soviet Communists, were revolutionary socialists. In fact, "Nazi" was (most annoyingly) shorthand for the National Socialist German Workers' Party. European Marxists successfully put over the idea that Nazism was the brutal, decadent last gasp of "capitalism." " - Tom Wolfe

Orð Benito Mussonlini:

"If the bourgeoisie think they will find lightning conductors in us they are the more deceived; we must start work at once .... We want to accustom the working class to real and effectual leadership" - Benito Mussolini

"Fascism should more appropriately be called Corporatism because it is a merger of State and corporate power." - Benito Mussolini

"Fascism has taken up an attitude of complete opposition to the doctrines of Liberalism, both in the political field and in the field of economics". - Benito Mussolini

"All within the state, nothing outside the state, nothing against the state." - Benito Mussolini

"Socialism is a fraud, a comedy, a phantom, a blackmail." - Benito Mussolini

"The socialists ask what is our program? Our program is to smash the skulls of the socialists." - Benito Mussolini

"Given that the nineteenth century was the century of Socialism, of Liberalism, and of Democracy, it does not necessarily follow that the twentieth century must also be a century of Socialism, Liberalism and Democracy: political doctrines pass, but humanity remains, and it may rather be expected that this will be a century of authority ... a century of Fascism. For if the nineteenth century was a century of individualism it may be expected that this will be the century of collectivism and hence the century of the State." - Benito Mussolini

"The Fascist conception of life stresses the importance of the State and accepts the individual only in so far as his interests coincide with the State. It is opposed to classical liberalism [which] denied the State in the name of the individual; Fascism reasserts the rights of the State as expressing the real essence of the individual." - Benito Mussonlini, The Doctrine of Fascism (1932)

"The maxim that society exists only for the well-being and freedom of the individuals composing it does not seem to be in conformity with nature's plans. If classical liberalism spells individualism, Fascism spells government." - Benito Mussonlini, The Doctrine of Fascism (1932)

Orð Mao Zedong

"I have said that all the reputedly powerful reactionaries are merely paper tigers. The reason is that they are divorced from the people. Look! Was not Hitler a paper tiger? Was Hitler not overthrown? I also said that of the Tsar of Russia, the emperor of China and Japanese imperialism were all overthrown. U.S. imperialism has not yet been overthrown and it has the atom bomb. I believe it also will be overthrown. It, too, is a paper tiger." - Mao Zedong. Ef einhver hugsar, hey þetta bara meikar ekki sens, þvílík della þá er ég sammála. Þetta er alger steypa og er orðbyrting fyrir ruglu Maós.

"The people of the countries in the socialist camp should unite, the people of the countries in Asia, Africa and Latin America should unite, all peace-loving countries should unite, and all countries subjected to U.S. aggression, control, intervention or bullying should unite, and so form the broadest united front to oppose the U.S. imperialist policies of aggression and war and to defend world peace." - Mao follows the social soup recipe to the extreme here and shows us both pacifism and utter aggression in one paragraph.

"The socialist system will eventually replace the capitalist system; this is the objective law independent of man's will. However much the reactionaries try to hold bak the wheel of history, sooner or later revolutiion will take place and will inevitably triumph." - Maó lýsir hinni sögulegu nauðsyn sem svo margir sossar eru alltaf að tala um.

Bjálkinn í auganu

2004-03-20T13:12:00.000Z

"Í kjölfar skipunar Jóns [Sigurðssonar] í stól Seðlabankastjóra skrifaði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fulltrúi Samfylkingar í bankaráði, forsætisráðherra bréf og spurði hvað hefði verið gert til að tryggja að hæfasti maðurinn væri ráðinn. Svarinu sem hún fékk hefur hún lýst sem ekki svari, þar sem engar raunverulegar upplýsingar hafi komið fram." - Fréttablaðið 3. október 2003.

Ingibjörg Sólrún er í bankaráði Seðlabankans og ekki er spurt hvort sagnfræðingurinn sé 'hæfasti maðurinn' í það starf.

Hagfræði lista

2004-03-20T08:06:00.000Z

Það lenda margir í hinni klassísku rök-gildru hagfræðinnar að sjá bara það sem gert hefur verið en horfa framhjá því sem var fórnað til þess. Til dæmis benda margir stjórnmálamenn á mannvirki og segja, sko, ef þessi brú hefði ekki verið byggð hefðu margir flutt á brott úr héraðinu og atvinnulífið væri lakara. Það er oft rétt þótt miklar framkvæmdir skilja ekki oft mikið eftir sig þegar til lengri tíma er litið. Hinsvegar sér enginn hvaðan peningarnir í fínu brúna komu og enginn vill meina að neinn hafi orðið fátækari fyrir vikið.

Þegar málið snýst að hagfræði lista er munurinn í eðli sínu enginn. Það muna allir eftir listamönnum sem hafa verið styrktir á ýmsan hátt og segja, sko, ríkisstyrkt list borgar sig. Við hefðum ekki fengið Mozart, Leonardo eða Beethoven því þeir voru styrk þegar. Sumir ganga svo langt í rök-leiðslum að minna á að Björk og Lennon fengur ríkisstyrkt tónslistarnám.

Það er margt við svona röksemdafærslur að athuga. Til dæmis ættu dæmin um stórfengleg lista-afrek að vera á hverju strái hér á Íslandi sem útdeilir stórum upphæðum á hverju ári. Ég fullyrði það að þetta spillta og bjúrókratíska kerfi okkar hefur ekki skilað neinu til lista almennt. Ég tók eftir því um árið að helstu styrkþegar á bókmenntasviði væru sérlega afkastalitlir og skrifuðu þunnar og ófrumlegar bækur (það væri gaman að gera tölfræðilega úttekt á þessu) en það er ljóst um hverja ég er að tala. Sem sagt, vont kerfi sem skilar neikvæðri framlegð er rökstutt með snilli löngu dauðra snillinga.

Einnig hundsar fólk alternatívið eins og í dæminu um brúnna flottu hér að ofan. Ef við tökum nærtækt dæmi: RÚV. Margir segja eitthvað á þá leið að, sko, án rúv hefðu þessir frábæru þættir sem hafa verið sýndir í RÚV eins og áramótaskaupin, stiklur, spaugstofan og fleira í þeim dúr. Auðvitað minnast menn ekkert á allt draslið sem er framleitt á RÚV, það er nú annað mál. Það sem virðist gleymast er að ef til dæmis hefðu verið 2 sjónvarpsstöðvar hér á landi í stað RÚV, þá hefðum við án efa fengið að sjá vandaða og skemmtilega þætti. Kannski hefði Ómar rúlað á annarri stöðinni en kannski hefðum við séð allt annað fólk með allt öðruvísi þætti.

Það er vinsælt að taka þá snillinga sem Di Medici ættin studdi sem og snillinga sem fengu náð fyrir augum kónga og fyrirmanna. Það er með engum hætti sambærilegt við veruleikan í dag. Það kerfi sem var við lýði fyrr á öldum er ekki í neinu samhengi við hið ríkis styrki á fjárlögum sem eru við lýði á vesturlöndum í dag. Lorenzo Di Medici var kænn að finna hæfileikarík ungmenni og studdi einkar vel við þá sem hann trúði á. Þetta er allt annað en íslenska bjúrókrasían sem deilir út styrkjum til vina og vandamanna styrja-nefndarmanna.

Málið er að hæfileikaríkt listafólk fæðist daglega en það er ómögulegt að spá fyrir um hvort og hvernig þeir hæfileikar fá að njóta sín. Ef við myndum búa í kommúnísku ríki væru allir listamennirnir ríkisstyrktir og ættu sinn frama ríkinu að þakka, þannig séð. Í fullkomlega kapítalísku ríki (ekki til nota bene), ættu listamennirnir sinn frama kapítalisma (þ.e. launum) eða velgjörðarmönnum að þakka. Það er því vel teigt á rökfræðinni með því að segja að fyrst að listamaður lét ljós sitt skína vegna ríkis-styrkja þá sé sönnun á að þessir styrkir gera gagn. Það er skoðun Willy Sutton að svo sé ekki.

Ófleyg ummæli

2004-03-18T23:16:00.000Z

"Sennilega var aðalástæðan olíuhagsmunir en auk þess vildu Bandaríkin sýna herstyrk sinn." - Björgvin Guðmundsson, fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík.

"Ekki verður séð,að neina nauðsyn beri til þess að einkavæða ríkisútvarpið. Raunar er það alveg fráleit tillaga. Ríkisútvarpið er öflug og traust stofnun og virðist Markús Örn Antonsson hafa rekið hana vel miðað við erfiðar aðstæður og þröngan fjárhag. Ríkisútvarpið hefur um langt skeið gegnt menningarhlutverki á myndarlegan hátt og landsmenn geta treyst því, að ef náttúruhamfarir verða eða stórslys þá getur ríkisútvarpið komið boðum til allra landsmanna. Ef einkaaðilar væru látnir fá ríkisútvarpið til þess að braska með og græða á því mundu þessi mikilvægu markmið, á sviði menningarmála og öryggismála fara fyrir ofan garð og neðan." - Björgvin Guðmundsson, fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík.

" Ef til vill hefur Samfylkingin sveigt stefnu sína of mikið inn að miðjunni." Björgvin Guðmundsson, fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík sem tilgreinir ekki úr hvaða átt Samfylkingin kom þegar hún stefndi skyndilaga í átt að miðjunni.

"Hagnaður Símans 2,1 milljarður sl. ár. Engin þörf á einkavæðingu." - Björgvin Guðmundsson, fyrrverandi borgarfulltrúi í Reykjavík

"Í kosningunum á Spáni var lýðræðið að verki – kosningarnar voru sigur lýðræðisins hvort sem mönnum líkar það betur eða verr" -Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, viku eftir hryðjuverkin og kosningarnar á Spáni 2004.

Forsetakosningar

2004-03-17T21:47:00.000Z

Einum of mikil sýkkópatólógía fyrir minn smekk.

Free lunch with Ludwig von Mises

2004-03-16T14:20:00.000Z

Eitt það besta sem ég hef fundið á vafri um netið er síða Ludwig von Mises Institute og sérstaklega allar ókeypis bækurnar sem þar er að finna en þær er hægt að nálgast bæði í html formati sem og pdf.

Dæmi um sérstaklega vel skrifaðan og auðskilin texta er ECONOMIC POLICY Thoughts for Today and Tomorrow. Þetta er besta bók um hagfræði sem Willy hefur lesið:

"Today, most people regard the considerable differences in the standard of living between many countries as unsatisfactory. Two hundred years ago, conditions in Great Britain were much worse than they are today in India. But the British in 1750 did not call themselves "undeveloped" or "backward," because they were not in a position to compare the conditions of their country with those of countries in which economic conditions were more satisfactory. Today all people who have not attained the average standard of living of the United States believe that there is something wrong with their own economic situation. Many of these countries call themselves "developing countries" and, as such, are asking for aid from the so-called developed or even overdeveloped countries."

Önnur góð bók er Money, Method, and the Market Process. Hér fjallar hann um óðaverðbólguna í Þýskalandi á millistríðsárunum.

"Thus Herr Havenstein, the governor of the Reichsbank, honestly believed that the continuous issue of new notes had nothing to do with the rise of commodity prices, wages, and foreign exchanges. This rise he attributed to the machinations of speculators and profiteers and to intrigues on the part of external and internal foes."

Það hjálpar til að skýra verðbólguna þegar þetta liggur ljóst fyrir. Einnig skýra 17.000 prentverksmiðjur ýmislegt líka (já, sautján þúsund).

Bureaucracy er líka nokkuð góð:

"German Marxians coined the dictum: If socialism is against human nature, then human nature must be changed. They did not realize that if man’s nature is changed, he ceases to be a man. In an all-round bureaucratic system neither the bureaucrats nor their subjects would any longer be real human beings.

Nóg um það í bili.

Ófleyg ummæli Ingibjargar

2004-03-16T09:50:00.000Z

"Við vitum öll hvert er markmið auglýsinga. Þó að þær hafi ákveðið upplýsingagildi og það sé að koma upplýsingum á framfæri við almenning og neytendur, þá er markmið þeirra auðvitað fyrst og síðast það að auka neyslu, að auka eftirspurn eftir einhverri vöru. Og í þessu tilviki er verið að stíla upp á það að heimila auglýsingar til að auka eftirspurn eftir lausasölulyfjum. Þetta er ekki bara spurningin um að koma lausasölulyfjum á framfæri heldur er verið að auglýsa til að auka neysluna." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Við vitum að Hagkaup og Bónus og fleiri stórmarkaðir hafa aukið samkeppnina á markaðnum og leitt til lægra vöruverðs hvort sem það er tímabundið eða varanlegt. En reynsla okkar í smásöluversluninni er líka sú að aukin verðmunur hefur orðið milli höfuðborgar og landsbyggðar í smásölu. Ég held að þetta muni gerast í lyfjunum vegna þess að ákveðið hámarksverð er sett á lyfin núna. Ekki lausasölulyf því þar er þetta algerlega frjálst heldur er sett hámarksverð á lyfseðilsskyld lyf. Ég hygg að það hámarksverð muni gilda á landsbyggðinni. Að litlu apótekin sem hafa ekki þessa stóru markaði muni vera með lyfin á hámarksverði en síðan muni stórmarkaðirnir --- við vitum að stórmarkaðirnir, svo sem Bónus og Hagkaup, ætla sér að koma upp lyfjahornum --- vegna mikillar veltu og vegna magninnkaupa og ýmissa slíkra hluta geta boðið lægra verð á lyfseðilsskyldum lyfjum. Þá erum við komin með tvö lyfjakerfi í landinu, þ.e. við erum ekki með sama verð á lyfjum fyrir fólk sem býr úti á landsbyggðinni og fólk sem býr í Reykjavík nema fólk taki upp á því að panta öll lyf frá Reykjavík frá þessum stórmarkaðsapótekum. Þá fer nú að detta botninn úr lyfsölunni úti á landi. Þetta held ég að muni nánast óhjákvæmilega gerast. Það er alls ekki hægt að þola vegna þess að lyfsala er partur af heilbrigðiskerfinu og við eigum öll að sitja við sama borð þegar kemur að heilbrigðiskerfinu og öll að borga sama gjald fyrir þá þjónustu sem þar er veitt, hvort sem við búum í Reykjavík eða úti á landi. Lægra vöruverð sem leiðir gjarnan af samkeppni byggir ekki síst á aukinni neyslu, þ.e. það er hægt að ná niður vöruverðinu með aukinni samkeppni vegna þess að neyslan eykst. Þannig náum við lægra vöruverði. Þetta mun ekki síst gilda varðandi lyf sem afgreidd eru án lyfseðils, þ.e. lausasölulyf." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Ég er ekki á leið í þingframboð að ári' og kosningadaginn sagði hún: 'Já, ég fullyrði algerlega að ég er ekki að fara í þingframboð að ári. Það er alveg ljóst" - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Lífskjör fólks eru hins vegar mjög misjöfn hér á landi, lífsgæðunum er misskipt. Því verður ekki breytt með því að auka það sem við höfum úr að spila, heldur með því að stokka spilin og gefa upp á nýtt. Auðlegð okkar og fámenni ætti að gera okkur kleift að skapa hér fyrirmyndarþjóðfélag þar sem allir leggjast á eitt um að hlúa að einstaklingunum, þar sem hæfileikar hvers og eins fá notið sín og enginn er dæmdur úr leik. Það eina sem kemur í veg fyrir að við búum í slíku samfélagi er sérgæska og viljaleysi þeirra sem mest hafa. Þau rök heyrast gjarnan að margir sem hafa mikið umleikis hafi unnið hörðum höndum og lagt mikið á sig til að komast í álnir. Þetta er vissulega rétt. En það hafa fjölmargir aðrir gert líka en borið ólíkt minna úr býtum. Þá er okkur sagt að við því sé ekkert að gera. Misskipting gæða og tekna sé lögmál. Þannig hafi þetta alltaf verið og þessu verði ekki breytt. Nú síðast heyrðust orð í þessa veru sögð af formanni Vinnuveitendasambandsins. Það er vissulega á brattann að sækja þegar jöfnuður og jafnrétti er annars vegar en ef við játumst undir lögmál ójafnaðar og misréttis jafngildir það siðgæðisuppgjöf, þá beygjum við okkur undir vald nauðhyggjunnar sem segir að engu verði breytt, þeirrar nauðhyggju sem slævir réttlætiskennd og frumkvæði einstaklinganna." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Við eigum að herja á ríkisvaldið á öllum vígstöðvum og gefa því engin grið. Hins vegar megum við aldrei missa sjónar á lokatakmarkinu í hafsjó skriffinnsku og lagabókstafa. Lokatakmarkið er sósíalisminn, þ.e.a.s. samfélag jafnréttis og frelsis, þar sem konur jafnt sem karlar eru lausar undan arðráni og kúgun í hvaða mynd sem er. Fyrr tölum við ekki um sósíalisma." - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

"Ég held að samkeppni sé dýr og almennt til leiðinda" - Ingibjörg Sólrún Gísladóttir

Fleyg ummæli

2004-03-15T12:12:00.000Z

"Þetta er bara enn eitt dæmið um siðleysið í þessum fýlda minnihluta", Sigurður G. Guðjónsson um undarlegt hvarf forstjórastóla eftir yfirtöku Jóns Ólafssonar í Stöð 2.

"...Stöð 2 hefði hvort sem er þurft að borga mér þessa peninga með einum eða öðrum hætti", Jón Ólafsson um leigu Stöðvar 2 á stólum, öskubökkum, bréfaklemmum og fleira skrifstofudóti fyrir miljónir á mánuði.

"Stalin has delivered the goods to an extent that seemed impossible ten years ago; and I take my hat off to him accordingly." - George Bernard Shaw

"Stefán Friðrik Stefánsson og aðrir hægri öfgamenn og hælbítar sem nítt hafa forsetahjónin og embætti forseta Íslands kerfisbundið og reglulega á undanförnum misserum mega nú fara að vara sig." - Magnús Þór Hafsteinsson, fagnar forsetaframboði á málefnin.com

Árni Magnússon og alþjóðavæðingin

2004-03-15T10:11:00.001Z

Árni Magnússon félagsmálaráðherra talar um alþjóðavæðinguna á Iðnþingi fyrir helgina. "Efasemdir fara vaxandi um það í hvaða átt alþjóðavæðinginstefni" segir hann en kemur ekki með frekari rök fyrir því en einhverja skýrslu Alþjóðavinnumálastofnunarinnar.

Alþjóðavæingin hræðilega sem Árni talar um er það besta sem hefur komið fyrir Íslendinga. Fyrir hundrað árum var þjóðin ein sú fátækasta í Evrópu en er núna ein hin ríkasta. Við höfum komist upp með það þrátt fyrir að framleiða nær bara eina vöru en höfum keypt alla okkar þekkingu og vöru erlendis frá. Stór ríki eins og Bandaríkin gætu fúnkerað án alþjóðavæðingarinnar þótt ástandið myndi klárlega versna. Lítil lönd eins og Ísland eru mun háðari alþjóðavæðingu en stærri lönd og sem þjóðrækinn Íslendingur vil ég fá meira af henni, takk fyrir.

Hvaða ályktanir hefur Árni dregið af þessari frétt um skýrslu Alþjóðavinnumálastofnunarinnar sem hann hefur lesið um í net-mogganum: "Þótt ég sé mikil fylgismaður frjálsra viðskipta finnst mér ekki sama hvernig farið er með það frelsi."

Sem sagt fylgjandi frelsi en hann vill sko sammt ráða því hvernig menn fara með sitt 'frelsi'.

Fegurðin er byrði og annað bull

2004-03-14T10:42:00.000Z

Charlize Theron segir að fegurðin sé byrði mikil. Hvernig þá? Jú, fólk fattar ekki alltaf hversu góð leikona hún sé vegna þess að hún er svo falleg, segir hún. Einhver verður að segja Óskars-nefndinni þetta fyrir næstu útnefningu.

Stefán Pálsson sagði hneykslaður í Kastjlósi að Stjórnvöld á Spáni hefðu kennt ETA um ódæðið í Madríd. Að einhver skyldi segja eithvað svona í pólitískum tilgangi. Ha. Stefán Pálsson eða aðrir múrverjar gera ekki þannig eða hvað. Það þurfti ekki að bíða lengi eftir há-pólitískri grein í múrinn þar sem lagt var útaf atburðunum hræðilegu.

Fréttablaðið hneykslast á nafnleysingjum á vef-vetfangnum málefnin.com í dag. Greinin er naflaus.

Ég hringdi í Fréttablaðið fyrir helgi og bað um að fá ekki blaðið í póstkassann minn. 'Ekki málið' var svarið hjá þeim sem ég náði sambandi við. Blaðið berst enn jafnvel þótt ég hafi merkt kassan með miða sem tiltekur að ég vilji ekki ruslpóst eða blöð. Gef þeim séns. Fæ mér stærri miða en ef það gengur ekki þá gríp ég til minna ráða.

Ingólfur Margeirsson kremlari skrifaði fyrir helgi að eigendur fjölmiðla skipta ekki máli heldur ritstjórar. Hann gleymir því alveg hverjir ráða ritstjóra í vinnu.

Var að lesa Basic Economics eftir Thomas Sowell um helgina. Í Þýskalandi voru 17.000 peningaverskmiður í fullum gangi við peningaprentun þegar verðbólgan var sem mest. Ef staðan væri þannig í dag myndu verkalýðsleiðtogar rísa upp og mótmæla ef ætti að fækka prentsmiðjunum.

Áströlsk Vín

2004-03-13T09:14:00.000Z

Ég hef fullyrt að Ástölsk vín eru almennt bestu kaupin í ríkinu. Ástralar hafa náð gríðarlegum árangri á síðastliðnum áratugum í vínframleiðslu þrátt fyrir að hafa mun styttri hefð en flestar þjóðir auk þess að vera eins langt frá helstu mörkuðum eins og hægt er.

Það eru margar ástæður fyrir gæðum Ástralskra vína en þeir hafa eitt umfram margar þjóðir en það er gott viðskiptaumhverfi. Þjóðir eins og Ítalía hafa skotið sig í fótinn með reglufargani sem hefur flækst fyrir framleiðslu og markaðssetningu hjá vínframleiðendum.

Ástralar hafa ekki flokkað vínræktarhéruð á sama hátt og Frakkar eða Ítalir. Það hefur komið í veg fyrir innri baráttu þar sem vínframleiðendur berjast fyrir því að fá sín vín uppgreideruð og framleiðendur geta einbeitt sér að markaðssetja sín vín. Kaupendur þurfa heldur ekki að læra hvort eithvað vín sem er merkt 'Vino di Tavola' er raunvörulegt borðvín eða gæða vín frá Toscana eins og gerist oftar en ekki með Ítölsk vín.

Vín Rýni Willy

2004-03-12T21:32:00.000Z

Nú kynnum við Wolf Blass Cabernet Sauvignion 2000, Presidents Selection. Willy Sutton hefur alltaf verið hrifinn af Áströlskum vínum eftir að hann smakkaði fyrst á Lindemans fyrir þónokkrum árum. Ég segi það og stend við það: Áströlsk vín bera af ef dropa/krónu hlutfallið skiptir einhverju máli (dropa/krónu hlutfallið er náskylt verð/gæði hlutfallinu en er þó ekki alveg eins). Hæsta dropa/krónu hlutfallið sem sögur geta af er Brown Brothers Shiraz sem ég fékk fyrir nokkrum árum í Heiðrúnu en því miður fæst það ekki lengur þar og þarf að sérpannta ef maður vill njóta þess.

Þetta vín keypti ég í Kringlunni en það fæst væntanlega í flestum útibúum. Það kostaði að ég held 2000 kr. Ilmurinn er mjög kryddaður og ég veit að sumum finnst hann yfirþyrmandi. Litur er dimmrauður. Bragð er mátulega flókið með flóknu berjabragði og alveg sérlega vel ballanseruðu tanníni. Eftirbragð með endemum.

Vínið var drukkið með vel krydduðum kjúklingarétt og fór ágætlega saman. Hef drukkið það með Nautalundum og það fer vel saman og þetta er eitt af fáum vínum sem hægt er að drekka með Indverskum mat. Er væntanlega glatað með ostum og léttréttum þótt ég hafi ekki prufað það.

Einkun 7.5. Þetta vín verður að teljast góð kaup enda Ástralst gæðavín. Góð kaup og mæli sérstaklega með þessu víni. Topp skorari í vín rýni hingað til.

Lýðræðisleg umræða RÚV

2004-03-11T19:08:00.000Z

Í hinu undarlega skrípi sem ríkissjónvarpið er kom enn ein fréttin þar sem einn sterkur aðili kom sínum fréttum að án þess að talað var aðila sem líklegir væru til að vera ósammála. Þetta er undarlegt þar sem ein helstu rök fyrir tilveru RÚV er að það á að stuðla að lýðræðislegri umræðu. Í Kastljósi fyrir stuttu komu fram þrír stjórnmálamenn og ræddu þau um þessa mikilvægu lýðræðislegu umræðu á þeim forsendum að stjórnmálaöfl ættu að fá jafna umfjöllum en ekkert minntust þau á almennt réttláta umræðu og að sjálfsögðu ekkert um ofríki yfirvalds gagnvart þegnum landsins.

Aftur og aftur flytur RÚV einhliða fréttir þar sem stjórnmálamönnum eru gefnar svona þriggja til fimm mínútna frítt spil til þess að koma sínum málum að.

Nú í fréttum er tekinn þráðurinn upp þar sem ríkisendurskoðandi sleppti honum fyrir nokkrum dögum (sjá fyrri umfjöllun: 'Réttlát laun' frá 3. Mars). Jón Kristjánsson, Margrét Frímannsdóttir (fyrrum fiskflakari) og Einar Oddur (fyrrum Póstafgreiðslumaður) komu í pontu til þess að ræða þessi laun lækna sem hafa hækkað svo mikið og segja að aðgeða sé þörf. Einar Oddur talar um hina flóknu samninga lækna en gleimir því að læknar þurfa að gera samninga við Tryggingastofnun sem ávalt stingur inn undantekningum og varnöglum á öllum þeim samningum sem stofnunin gerir.

Ríkið hefur sett fjölmörg höft á starfsfrelsi lækna og notað til þess hin fjölbreytilegustu rök. Þessir þingmenn sýna síðan dæmigerðan hroka yfirvalds sem kemst að því að lögmálið um framboð og eftirspurn gildir jafnvel í þeim greinum sem þeir hafa bundið sínum ríkisböndum. Það á að koma haldbetri böndum á þessa menn sem kosta ríkið svo mikið en auðvitað gleymist að þeir kjósa með fótunum og þá blasir við skortur á læknisþjónustu á ýmsum stöðum á landinum sem að sjálfsögðu ein leið í lýðræðisþjóðfélagi getur læknað: hærri laun. Ég spá því að svipuð umræða komi upp eftir nokkur ár eftir fyrirsjáanlegan skort og auka-sporslur heilbrigðisstofnana til að laða starfsfólk að.

Coupling Episode 5: THE GIRL WITH TWO BREASTS

2004-03-10T21:36:00.000Z

Sjónvarps rýni Willy

Þessir bbc þættir eru í endursýnslu á bbc prime auk þess sem þeir eru á stöð 2 að ég held. Fimmti þáttur er hrein snilld þar sem Jeff fer á kostum. Hann hittir stúlku frá Ísrael sem kann ekki stakt orð í Ensku. Fullkominn partner: Bráðmyndarleg, Stór og þrýstin 'Shadayim' og skilur ekki orð í ensku enda eins gott.

Sena: Jeff gengur að stúlkunni þar sem hún situr og les bók:

"Ah! You can read... I mean, you _are_ reading. Sorry. It's nice to see people reading. Not a lot of people read these days. People prefer to... hear. But all this 'hearing' is reading for lazy people. Kids should be prepared to pick up a book, and not just go around all the time with these modern... ears. Sometimes I just wanna rip people's ears off and say , for God's sake!'... Well, actually I'd probably say 'Read a book' and _then_ rip their ears off, otherwise they wouldn't hear me, hehhehhehheh... Actually, I probably wouldn't rip their ears off at all, I'm not a violent person. I like ears! Especially women's ears, they're my favorite. I don't mean I collect ears! I don't have like a bucket of ears hidden away somewhere. No, I'm not some kind of ear collector. Not that there's anything wrong with your ears! You have very nice ears! If I was some kind of {mad giggle} ear person, yours would be the pride of my collection"

Þessi Jeff speki er fullkominn snilld.

Háskóli til Ísafjarðar - Sigurjón lætur ljós sitt skína

2004-03-10T10:22:00.000Z

Sigurjón Þórðarsson, hinn mæti þingmaður Frjálslyndra, skrifar í umræðum um frumvarp Einars Odds og félaga á málefnin.com:

Ég er á því að það eigi að stefna á að efla menntasetur á háskólastigi á Ísafirði nú þegar.

Það liggur beinast við að skoða þá starfsemi sem fyrir er á svæðinu og efla hana. Á Vestfjörðum er rekin náttúrustofa sem sinnir fjölmörgum merkilegum rannsóknum m.a. á sviði umhverfismála s.s. fráveitumála og náttúruverndar. Á Ísafirði er sérfræðingur í veiðarfærum og merkileg nýsköpunarfyrirtæki í sjávarútvegi s.s. í gerð nýrrar beitu. Á Ísafirði er fyrirtæki sem er framarlega í gerð einingarhúsa og notar nýstarlegar aðferðir til að ná niður kostanði við húsbyggingar. Á Ísafirði er ágætt verknámsbraut við menntaskólann á Ísafirði sem væri hægt að tengja inn í aukna nýsköpun á sviði tæknimenntunar.

Á Vestfjörðum eru fjölmargir sem stunda fjarnám við Háskóla landsins og þar er fyrir hendi símenntunarmiðstöð sem þjónar þeim nemum.

Er ekki sjálfsagt að menntamálayfirvöld styðji við aukna nýsköpun og framþróun með því að koma á tækni og rannsóknarsetri á Ísafirði?

....

Rannsóknarstarf borgar sig. Það vita Bandaríkjamenn það vita Danir og flestar þjóðir sem við viljum bera okkur saman við.

Spacefrog gerir grín að rannsóknum í skólpfræðum. Það má vera að honum þykja þau fyndin. Staðreyndin er sú að það stendur til að fjárfesta fyrir marga milljarða og jafnvel á annan tug milljarða í fráveituframkvæmdum hringinn í kringum landið. Það hafa í raun fengist mjög litlir fjármunir í rannsóknir á þessu svið miðað við þær gríðarháu upphæðir sem eru í veði. Ég hef mikla trú á að rannsóknir á sviði fráveitumála geti leitt til þess að framkvæmdirnar sem stendur til að fara í verði markvissari og ekki sé verið að fara í of miklar fjárfestingar hringinn í kringum landið.

Ég hef mikla trú á gagnrýnni hugsun og rannsóknum hvort sem þær fari fram á melunum í vesturbæ Rvik eða á Ísafirði.

Willy Sutton hefur fundist frambjóðendur Frjálslyndra vera heldur afturhaldssamir og styrkist sú skoðun með hverjum deginum. Látum nú vera að Frjálslyndir skamma yfirvöld fyrir aðgerðir og aðgerðaleysi í sjávarútvegsmálum og halda ræður í kvóta-snauðum þorpum yfir hinum vondu fyrirtækjum sem braska með kvóta. Hinsvegar er það afleitt að sjá ungt stjórnmálaafl eltast við populariskar hugmyndir og sérhagsmuni byggðarlaga.

Kjarnorkuvopn Saddams

2004-03-09T14:31:00.000Z

Í net-mogganum í dag er eftirfarandi frétt:

Írakar nálægt því að smíða kjarnorkusprengju árið 1991
Írakar voru um þremur árum frá því að smíða kjarnorkusprengju áður en Persaflóastríðið skall á árið 1991. Þetta segir Noman Saad Eddin al-Noaimi, fyrrum yfirmaður írösku kjarnorkuáætlunarinnar. Al-Noaimi sagði við Associated Press, að Írakar hafi náð að framleiða innan við eitt kg af auðguðu úrani áður en áform um smíði kjarnorkusprengju voru lögð á hilluna. Talið er að 10 kg af úrani þurfi til að smíða slíka sprengju. „Það hefði tekið um tvö ár til viðbótar að framleiða nægilegt magn, undir venjulegum kringumstæðum," sagði hann. „Það hefði tekið um ár til viðbótar að koma úraninu fyrir í sprengju." Al-Noaimi er nú í Beirút á ráðstefnu, sem þar er haldin um afleiðingar innrásarinnar í Írak á síðasta ári.

Það er undarlegt að morgunblaðið sé að uppgvötva þetta núna en þessar upplýsingar hafa legið fyrir lengi. Fyrir nokkrum árum gaf Khidhir Hamza út Bókina Saddams Bombmaker en hún er fáanleg sem e-bók á Amazon, en Hamza sá um að smiða sprengjuna fyrir Saddam. Honum tókst áætlunarverk sitt. Sprengjan var tilbúin og aðeins vantaði að styrkja meira úran til þess að fá nothæfa sprengju. Sprengjan var að vísu of stór til að passa á Scud-rakettu en plön voru meðal annars uppi að smygla henni til Ísrael og sprengja hana þar. Ég ábyrgist ekki öll hanns orð í bókinni, sérstaklega ekki þagar það tengist hanns eigin stöðu innan írösku kjarnorku áætlanarinnar en vopnaeftirlitsmenn sameiðu þjóðanna fundu síðan dótið eftir að tengdasonur Saddams, Hussain Kamel, flúði til Sýrlands.

Fólk hefur ekki mikla þekkingu á málefnum Íraks eða mið-austurlanda. Jafnvel þeir sem harðast gagnrýna Bush fyrir að vera heimalingur sem ekkert veit sýna af sér mikla vanþekkingu á köflum. Fyrir stuttu sagði hinn vel upplýsti formaður Vinstri Grænna, Steingrímur J. Sigfússon (með steyttan hnefann á lofti) að Saddam hefði aldrei átt kjarnorkuvopn og gerði sig sekan um það sem hann hefur sakað George W. Bush um: Að segja almenningi ekki sannleikann. Það er ljóst að ekki þarf leyniþjónustu til að orsaka 'intelligence failure' hjá okkar ástkæru stjórnmálamönnum.

Háskóli til Ísafjarðar - bæði rökin

2004-03-09T10:26:00.000Z

Einar Oddur Kristjánsson sagði í viðtali við fréttamann RÚV að hann vildi sjá fjárframlagi til víkingarsveitarinnar eytt í eithvað annað enda háar upphæðir. Auðvitað spurði fréttamaðurinn hvað Einar Oddur vildi gera við alla þessa peninga en svarið kom fljótlega í fréttum. Nú hefur Einar Oddur ásamt félögum sínum Kristni H. Gunnarssyni, Gunnar I. Birgissyni og Magnúsi Stefánssyni komið með þingsályktunar tillögu um háskóla á Vestfjörðum. Eins og Kristinn H komst svo skemmtilega að orði: "öll rök hnígi að því" að þetta sé rétt ákvörðun. Hver voru öll rökin? Jú, þetta var gert á Akureyri á sínum tíma og öll rökin fyrir þeirri ákvörðun eru þeirra. Það eru rökin. Basta. Fyrir þá sem ekki trúa því sem Willy segir þá kemur það hérna: "Rökin fyrir sérstökum háskóla á Vestfjörðum eru enn þau sömu og sett voru fram þegar stofnað var til háskóla á Akureyri".

Hver voru nú rökin sem voru notuð fyrir Háskólanum á Akureyri? Jú, byggðar-rök og einnig hin andstyggilegu gert í Svíþjóð-rök sem ég hef fjallað um áður en það virðist vera regla að þegar vondar ákvarðanir eru teknar þá er oftar en ekki sagt: Það var könnun gerð í Svíþjóð sem sýndi að...

Önnur rök, sem eru væntanlega partur af hinum alsherjar-rökum, er að 130 hræður stundi fjarnám í Ísafirði. Gott og vel. Gerum ráð fyrir því að þetta fólk er ekki að læra kökugerð eða kynjafræði í stað þess að var á atvinnuleysisbótum. Á að leggja niður fjarnámið og setja alla í fullt nám á þess að spyrja kóng eða prest eða námsmenn? Hvað ef fólkið er í dagvinnu eða hefur ekki tíma í fullt nám eða líkar bara vel við fjarnámið og vill ekki breyta til?

Skoðiði vel þingsályktunar tillöguna og leitið að einhverjum kostnaðar áætlunum. Þær er ekki þar og skyldi engann undra. Heldur er ekki minnst á hvað tapast við aðgerðina en einhver verður að borga brúsann hvort það sé námsmaðurinn frá Egilsstöðum sem á ekki efni á skólagjöldum í verkfæði eða Stjórnmálafræðingurinn sem kemst ekki í frekara nám erlendis eða þá öryrkinn sem þarf að sætta sig við lægri bætur. Einhver þarf að borga.

Þáttur RÚV
Þegar var greint frá þessu í fréttum kom ekki ein einasta spurning um kostnað á þessu háskóla brölti. Í raun spurðu fréttamenn ekki neinnar spurningar en það er undarlegt þar sem er verið að leika sér með skattpeninga allra landsmanna.